پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شماره‌ها | 1,914 |
| تعداد مقالات | 15,525 |
| تعداد مشاهده مقاله | 45,977,220 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 18,682,387 |
بررسی برخی اصطلاحات مبتنی بر نام اندامهای فارسی در چارچوب نظریۀ مفاهیم واژگانی و الگوهای شناختی ایوانز | ||
| نشریه پژوهش های زبان شناسی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 27 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/jrl.2026.150541.1976 | ||
| نویسندگان | ||
| شهلا شریفی* 1؛ نرجس بانو صبوری2 | ||
| 1گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 2گروه زبانشناسی، دانشگاه پیام نور | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف واکاوی چگونگی ساخت معنای پویا در اصطلاحات مرتبط با ناماندامهای زبان فارسی، بر اساس نظریه مفاهیم واژگانی و الگوهای شناختی ایوانز (2009b) انجام شده است. این پژوهش کیفی با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی ۵۰۱ اصطلاح برگرفته از یازده نام‌اندام پرکاربرد (دل، چشم، سر، دست، پا، دهان، زبان، گوش، پشت، دندان و پیشانی) پرداخته است. داده‌ها از فرهنگ فارسی عامیانه (1387) و فرهنگ بزرگ سخن (1386) استخراج شده و در دو سطح کیفی (تحلیل گام‌به‌گام انتخاب نیمرخ، فعال‌سازی گزینشی الگوی شناختی و تلفیق مفهومی) و کمّی (شمارش بسامدی ترکیب‌های نحوی) بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان داد که معنای نهایی اصطلاحات، نه در خود واژه‌های عضو بدن و نه در صفت یا فعلِ همراه، بلکه حاصل تعامل سه‌گانه «مفهوم واژگانی+ بافت نحوی+ الگوی شناختی فرهنگی» است. همچنین، تحلیل بسامدی نشان داد که ترکیب اسم+ فعل غلبه‌ای چشمگیر بر ترکیب اسم+ صفت دارد که حاکی از برجستگی وجه کنشی و فرایندمحور بر وجه کیفی- ایستا در الگوی شناختی فارسی‌زبانان است. نام‌اندام «پا» دارای بیشترین ترکیبات اسم+فعل و بواقع در سر کنش- محور طیف و «پیشانی» با غلبه ترکیب اسم+صفت در سر کیفی-ایستای طیف قرار‌گرفته‌است. این پژوهش نشان می‌دهد که رویکرد مفاهیم واژگانی و الگوهای شناختی با عبور از ایستایی نظریۀ استعاره مفهومی، ابزاری دقیق‌تر برای تبیین تنوع بافتی معنا در اصطلاحات مبتنی بر ناماندامهای فارسی فراهم می‌آورد و بر نقش پویای ساختار نحوی و دانش فرهنگی در فرآیند معناسازیِ برخط تأکید می‌ورزد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اصطلاحات؛ نام اندام؛ نظریۀ مفاهیم واژگانی و الگوهای شناختی (LCCM))؛ زبان فارسی؛ ساخت معنای برخط | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||