بررسی میزان شیوع ژن‌‌های مقاومت بیوسایدی qac A/B، smr و norA در جدایه‌های استافیلوکوکوس اورئوس و حساسیت جدایه‌ها به بنزالکونیوم کلراید

صمصامی, زهرا; عطایی, نازنین; صرافان صادقی, عاطفه; منصوری, داود; درخشانی, محبوبه

doi:10.22108/bjm.2025.145388.1635

تعداد نشریات	44
تعداد شماره‌ها	1,861
تعداد مقالات	15,091
تعداد مشاهده مقاله	42,444,988
تعداد دریافت فایل اصل مقاله	16,842,911

بررسی میزان شیوع ژن‌‌های مقاومت بیوسایدی qac A/B، smr و norA در جدایه‌های استافیلوکوکوس اورئوس و حساسیت جدایه‌ها به بنزالکونیوم کلراید

زیست شناسی میکروبی

مقاله 3، دوره 14، شماره 54، تیر 1404، صفحه 15-47 اصل مقاله (1.93 M)

نوع مقاله: پژوهشی- فارسی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/bjm.2025.145388.1635

نویسندگان

زهرا صمصامی¹؛ نازنین عطایی^* ¹؛ عاطفه صرافان صادقی²؛ داود منصوری³؛ محبوبه درخشانی¹

¹گروه زیست شناسی، موسسه آموزش عالی کاویان، مشهد، ایران

²گروه علوم و صنایع غذایی ( کنترل کیفی و بهداشتی)، موسسه آموزش عالی علوم پزشکی وارستگان، مشهد، ایران

³گروه باکتری و ویروس شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

استافیلوکوکوس اورئوس یک پاتوژن اصلی ایجادکننده عفونت‌‌های بیمارستانی است. ترکیبات آمونیوم چهارظرفیتی (QACs) به‌طور گسترده به‌عنوان ضدعفونی‌‌کننده در مراکز درمانی برای پیشگیری از این عفونت‌‌ها استفاده می‌‌شوند. در این مطالعه شیوع ژن‌‌های ایجادکننده مقاومت به بنزالکونیوم کلراید که جزء QAC است، در سویه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس بررسی شد. در مجموع 150 جدایه استافیلوکوکوس اورئوس از بخش‌‌های مختلف بیمارستان‌‌های مشهد جمع‌‌آوری شد. آزمایش‌‌های تشخیصی 100 جدایه را به‌عنوان استافیلوکوکوس اورئوس تأیید کرد؛ ازجمله 52 جدایه که به‌عنوانMRSA شناسایی شدند. حساسیت ضدمیکروبی با استفاده از روش انتشار دیسک با 10 آنتی‌‌بیوتیک رایج تعیین شد و سویه‌‌های MRSA با دیسک‌‌های سفوکسیتین تشخیص داده شدند. حداقل غلظت مهاری (MIC) بنزالکونیوم کلراید برای ارزیابی حساسیت جدایه‌‌ها اندازه‌‌گیری شد. درنهایت، وجود ژن‌‌های مقاومت به ضدعفونی‌‌کننده، به‌ویژهqac A/B ، smr و norA، در جدایه‌‌ها به روش PCR بررسی شد. در جدایه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس، مقاومت به پنی‌‌سیلین با 85 درصد بالاترین میزان را داشت و پس از آن اریترومایسین (50 درصد)، آمیکاسین (45 درصد)، سیپروفلوکساسین (38 درصد)، داکسی‌‌سایکلین (36 درصد)، کلیندامایسین (33 درصد)، توبرامایسین (27 درصد)، تریمتوپریم-سولفامتوکسازول (23 درصد)، جنتامایسین (19 درصد) و سفوکسیتین (52 درصد) قرار داشتند. محدوده MIC برای بنزالکونیوم کلراید 2-01/0 میکروگرم بر میلی‌‌لیتر بود. تجزیه و تحلیل مولکولی نشان داد ژن‌‌های qac A/B، smr و norA به‌ترتیب در 37، 49 و 41 درصد از جدایه‌‌ها تشخیص داده شدند. یافته‌‌ها نشان می‌دهند بنزالکونیوم کلراید به‌عنوان یک ماده ضدعفونی‌‌کننده مؤثر است؛ با این حال، مقاومت به پنی‌‌سیلین در استافیلوکوکوس اورئوس به‌طور چشمگیری افزایش یافته است و باعث می‌‌شود با گذشت زمان اثربخشی آن کمتر شود. این مطالعه همچنین نشان داد ژن smr در این جدایه‌‌ها‌‌ شایع‌‌تر از ژن‌‌های qac A/B و norA است.

کلیدواژه‌ها

استافیلوکوکوس اورئوس؛ مقاومت بیوسایدی؛ ژن qac A/B؛ ژن smr؛ ژن norA

اصل مقاله

مقدمه

استافیلوکوکوس‌‌ها[1] باکتری‌‌های گرم‌‌مثبت، کروی شکل و کاتالاز مثبت با آرایش خوشه‌‌انگوری هستند. برخی از استافیلوکوکوس‌‌ها فلور نرمال بدن انسان و برخی دیگر بیماری‌زا هستند و باعث تشکیل آبسه، سپتی‌‌سمی، مسمومیت غذایی و غیره می‌‌شوند. سه گونه استافیلوکوکوس شامل استافیلوکوکوس اورئوس[2]، استافیلوکوکوس اپیدرمیدیس[3] و استافیلوکوکوس ساپروفیتیکوس[4]دارای اهمیت بالینی هستند (1). گونه استافیلوکوکوس اورئوس کواگولاز مثبت است که از طریق این ویژگی از دیگر استافیلوکوکوس‌‌ها متمایز می‌‌شود (2). نرخ بالایی از کارکنان مراکز بهداشتی حامل این باکتری هستند (3). سویه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس در گذشته به هر آنتی‌‌بیوتیکی که تا آن زمان ایجاد شده بود، حساس بودند؛ اما در اواسط سال 1940 بعضی سویه‌‌های بیمارستانی این باکتری به پنی‌‌سیلین مقاوم شدند (4). در طول سال‌‌ها باکتری استافیلوکوکوس اورئوس به برخی آنتی‌‌بیوتیک‌‌های دیگر مانند متی‌‌سیلین مقاومت پیدا کرده است و به‌صورت سویه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌‌سیلین (MRSA)[5] نامگذاری شدند (5). امروزه عامل 40 تا 60 درصد عفونت‌‌های بیمارستانی ایجادشده توسط باکتری استافیلوکوکوس اورئوس، سویه‌‌های MRSAهستند (6).

استفادة روزافزون از ترکیبات ضدعفونی‌‌کننده و آنتی‌‌سپتیک‌‌ها[6] باعث بروز فشار انتخابی در سویه‌‌های باکتریایی می‌‌شود؛ برای مثال، سویه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس با استفاده از فعالیت پمپ‌‌های افلاکس[7] و پمپ‌کردن مواد مضر مثل آنتی‌‌بیوتیک‌‌ها و آنتی‌‌سپتیک‌‌ها به خارج از سلول باکتری، بقای خود را تضمین می‌‌کنند (7). مقاومت سویه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس به ضدعفونی‌‌کننده‌‌ها[8] و آنتی‌‌سپتیک‌‌ها عمدتاً توسط ژن‌‌های پلاسمیدی qac A/B، smr یا توسط ژن کروموزومی norA اتفاق می‌‌افتد. حداقل 12 ژن مقاومت بیوسایدی[9] در استافیلوکوکوس اورئوس شناسایی شده‌اند که شامل qacA- qac J،smr وnorA هستند. طبق تحقیقاتی که در گذشته انجام شده است، ژن‌‌های qac،smr و norA به‌‌طور عمده توانایی مقاومت به ترکیبات آمونیوم چهارظرفیتی[10]را به باکتری اعطا می‌‌کنند (8). ترکیبات آمونیوم چهارظرفیتی جزء عوامل فعال سطحی[11]یا سورفکتانت‌‌ها[12] هستند (9). یکی از پر‌‌استفاده‌‌ترین این ترکیبات بنزالکونیوم کلراید[13] است (10).

ژن qac یک ژن باکتریایی است و قادر به دفع ترکیبات بیوسایدی مانند ترکیبات آمونیوم چهارظرفیتی است. ژن qac A/B به میزان بیشتری در استافیلوکوکوس اورئوس قابل مشاهده است (11). ژن smr که یک ژن مقاومت بیوسایدی است، به همراه ژنC qac به‌‌عنوان دو عضو خانوادة پروتئینی SMR در مقاومت چنددارویی استافیلوکوکوس اورئوس نقش دارند (12). ژن‌‌های مقاومت nor A متعلق به خانوادة MFS است که در مطالعات متعدد، ارتباطی بین فعالیت پمپ‌‌هایnor A و حساسیت کاهش‌‌یافته به بیوسایدها مشاهده شده است (13). هدف از این تحقیق بررسی میزان شیوع ژن‌‌های مقاومت شامل qac،smr وnorA در سویه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس به بنزالکونیوم کلراید است.

مواد و روش‌‌ها

جمع‌‌آوری نمونه‌‌ها

در این مطالعه تعداد 150 جدایه استافیلوکوکوس، در سال 1401 از بیمارستان‌‌های منتخب مشهد ( قائم، امام رضا، رضوی، اکبر) و از نمونه‌‌های بیماران مشکوک به استافیلوکوکوس اورئوس جداسازی شدند. نمونه‌‌های ذکرشده از بخش‌‌های مختلف شامل ادرار، خون، تراشه، زخم، آبسه و غیره جمع‌آوری شدند. سپس پلیت حاوی جدایه‌‌ها به آزمایشگاه میکروب‌‌شناسی مؤسسه آموزش عالی کاویان مشهد، منتقل و با استفاده از تست‌‌های تشخیصی اختصاصی برای باکتری استافیلوکوکوس اورئوس بررسی شد. این پژوهش با شناسهIR.MUMS.REC.1399.367 مورد تصویب کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی مشهد واقع شد. پس از خالص‌‌سازی و مشاهده کلنی‌‌های تک بر محیط‌‌ کشت، جدایه‌‌ها برای استفاده در مراحل بعدی، ذخیره و نمونه‌‌ها تا زمان بررسی مجدد در فریزر 80- نگهداری شدند.

تشخیص و شناسایی نمونه‌‌ها

به‌منظور تشخیص باکتری استافیلوکوکوس اورئوس ابتدا جدایه‌‌ها روی محیط کشت بلاد آگار، کشت و پلیت حاوی نمونه‌‌ها به مدت 24 ساعت در انکوباتور در دمای 37 درجه سانتی‌‌گراد نگه‌‌داری شدند. پس از رشد کلنی باکتری روی محیط، ظاهر کلنی بررسی شد. باکتری استافیلوکوکوس اورئوس به‌صورت کلنی‌‌های صاف و بزرگ سفید یا زرد رنگ روی محیط بلاد آگار ظاهر می‌‌شوند. پس از بررسی ظاهر کلنی، چندین کلنی باکتری برداشته و در یک قطره سرم فیزیولوژی روی لام پخش شد و اسمیر از باکتری تهیه و رنگ‌‌آمیزی گرم انجام شد. در صورت مشاهده کوکسی‌‌های گرم مثبت در زیر میکروسکوپ که با آرایش خوشه‌انگوری در کنار هم قرار گرفته بودند، از تست‌‌های مختلف بیوشیمیایی و میکروبیولوژی مانند تست کاتالاز، کوآگولاز،DNase و مانیتول سالت آگار برای تأیید نهایی جدایه‌‌ها استفاده شد.

بررسی مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی و تست آنتی‌‌بیوگرام

پس از اینکه تست‌‌های تشخیصی انجام و مشخص شد که نمونه‌‌های جمع‌‌آوری‌شده استافیلوکوکوس اورئوس بودند، مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی نمونه‌‌ها با استفاده از روش استاندارد Kirby & Bauer و طبق دستورالعمل CLSI[14] ویرایش 2020 بررسی شد. برای انجام این تست ابتدا غلظت نیم مک فارلند از جدایه‌‌ها تهیه شد. سپس روی محیط مولرهینتون آگار کشت یکنواخت داده شد. پس از گذشت چند دقیقه دیسک‌‌های آنتی‌‌بیوتیکی با استفاده از پنس استریل روی محیط کشت با رعایت فاصله مناسب قرار داده شدند. در مرحله آخر پلیت‌‌ها در انکوباتور در دمای 37 درجه سانتی‌‌‌‌گراد به مدت 24 ساعت قرار گرفتند. پس از گذشت مدت زمان لازم، قطر هاله عدم رشد با خط‌‌کش آنتی‌‌بیوگرام بررسی شد و نتایج مطابق با روش استاندارد CLSI ثبت و تفسیر شدند (دیسک‌‌های آنتی‌‌بیوتیکی استفاده‌شده در جدول 1 ذکر شده‌اند).

بررسی مقاومت آنتی‌‌سپتیکی و انجام تست MIC به روش میکرودایلوشن[15]

برای بررسی مقاومت آنتی‌‌سپتیکی و تعیین حداقل غلظت مهارکنندگی از تست MIC بر طبق دستورالعمل CLSI ویرایش 2020 استفاده شد. آنتی‌‌سپتیک منتخب بنزالکونیوم کلراید بود که از خانواده ترکیبات آمونیوم چهارظرفیتی و در مراکز بهداشتی پرکاربرد است. بنزالکونیوم با غلظت 95 درصد به‌صورت جامد خریداری شد. برای تعیین حداقل غلظت مهارکنندگی به روش میکرودایلوشن با استفاده از دستورالعمل ارائه‌شده در CLSI، از میکروپلیت‌‌‌‌های 96 خانه ته‌‌صاف استفاده شد. به‌منظور تکرار آزمایش و اطمینان‌داشتن از نتایج از روش تریپلیکیت[16] استفاده شد؛ به این صورت که برای هر نمونه به‌طور همزمان 3 بار تکرار انجام شد. در اولین و بالاترین چاهک مقدار 100 میکرولیتر از بنزالکونیوم کلراید با غلظت 1024 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر ریخته شد. در مرحله بعد رقت‌‌سازی برای همه ردیف‌‌های میکروپلیت به‌جز چاهک کنترل مثبت و کنترل منفی انجام داده شد. از آنجایی که هدف از کنترل مثبت بررسی رشد باکتری در عدم حضور آنتی‌‌سپتیک است، در چاهک کنترل مثبت فقط محیط کشت و سوسپانسیون باکتری ریخته شد، برای اطمینان از رشد و شرایط باکتری و در چاهک کنترل منفی، هدف بررسی عملکرد صحیح آنتی‌‌سپتیک است که از ماده ضدعفونی و محیط کشت استفاده شد. در چاهک کنترل منفی به‌دلیل عدم کشت باکتری، رشدی صورت نگرفته است. مرحله آخر سوسپاسیون میکروبی با غلظت نیم مک فارلند معادل 10⁸ تهیه شد. سپس از غلظت نیم مک فارلند غلظت 10⁴ 5 تهیه شد. میکروپلیت در انکوباتور 37 درجه سانتی‌‌گراد به مدت 24 ساعت قرار داده شد. آخرین چاهکی که در آن کدورتی مشاهده نشد، به‌عنوان حداقل غلظت مهارکنندگی در نظر گرفته شد که در آن غلظت باکتری قادر به رشد نیست.

جدول 1: مشخصات دیسک‌های آنتی‌بیوتیکی

Table 1: Antibiotic discs characteristics

	نام دیسک	غلظت	شرکت سازنده
	Amikacin	30 میلی‌گرم	شرکت BD آمریکا
	Gentamicin	10 میلی‌گرم	شرکت BD آمریکا
	Penicillin	10 میلی‌گرم	شرکت BD آمریکا
Clindamycin		2 میلی‌گرم	شرکت BD آمریکا
	Erythromycin	15 میلی‌گرم	شرکت BD آمریکا
	Trimethoprim / Sulfamethoxazole	7/23 – 25/1 میلی‌گرم	شرکت BD آمریکا
	Doxycycline	30 میلی‌گرم	شرکت BD آمریکا
	Ciprofloxacin	5 میلی‌گرم	شرکت BD آمریکا
	Cefoxitin	30 میلی‌گرم	شرکت BD آمریکا
	Tobramycin	10 میلی‌گرم	شرکت پادتن طب

بررسی حضور یا عدم حضور ژن‌‌های مقاومت آنتی‌‌سپتیکی

یکی از اهداف این تحقیق بررسی حضور یا عدم حضور سه ژن qac A/B، smr و norAاست که با مقاومت‌‌های آنتی‌‌سپتیکی باکتری مرتبط هستند. برای این کار ابتدا DNA نمونه‌‌های جمع‌‌آوری‌شده استخراج شد. سپس با استفاده از روش PCR به تکثیر ژن‌‌های مدنظر پرداخته و در آخر با استفاده از الکتروفوز نتایج مشاهده شد.

استخراج DNA

برای استخراج DNA نمونه‌‌ها روی محیط مولر هینتون آگار کشت داده شدند. سپس تعدادی از کلنی‌‌های خالص باکتری در محیط مولر هینتون براث تلقیح داده و در انکوباتور 37 درجه سانتی‌‌‌‌گراد قرار داده شدند تا زمانی که غلظت لوله‌‌ها به 1 مک فارلند ( 10⁸ 3) برسد. پس از مدت 3 دقیقه با دور rpm 5000 سانتریفیوژ شدند. در مرحله بعد پس از شست‌وشوی رسوب، بافر [17]TENT (Tris-Hcl 10 میلی‌مولار ، NACL 1/0 مولار، EDTA 1 میلی‌مولار و triton 100x %5) به رسوب اضافه شد و به مدت 15 دقیقه میکروتیوب‌‌ها در دمای 100 درجه سانتی‌‌گراد جوشانده و به مدت 3 دقیقه با دور rpm 5000 سانریفیوژ شدند. در مرحله بعد 1 ‌‌میلی‌‌لیتر اتانول سرد به میکروتیوب‌‌ها اضافه شد و به مدت 1 ساعت به فریزر 20- درجه سانتی‌‌گراد منتقل شدند. سپس نمونه‌‌ها به مدت 10 دقیقه و با دور rpm 14000 سانتریفیوژ شدند. در مرحله نهایی پس از خشک‌شدن کامل الکل، مقدار 30 میکرولیتر آب‌‌مقطر استریل درون میکروتیوب ریخته شد و DNAهای استخراج‌شده تا مرحله‌‌ بعدی در فریزر 20- درجه سانتی‌‌گراد نگهداری شدند (14).

تکثیر DNA استخراج‌شده با استفاده از روش PCR

برای هر ژن از یک جفت پرایمر اختصاصی استفاده شد. پرایمرها از شرکت پیشگام خریداری شدند. توالی پرایمر‌‌های استفاده‌شده برای شناسایی ژن‌های qac A/B، smr و norA توالی پرایمر 3’ به 5’، در جدول 2 شرح داده شده است.

واکنش PCR برای هر جدایه در حجم نهایی 20 میکرولیتر انجام شد. برای آماده‌‌سازی واکنش‌‌ها به هر میکروتیوب به‌ترتیب 10 میکرولیتر مسترمیکس، 6 میکرولیتر آب‌‌مقطر استریل، 1 میکرولیتر پرایمرهای reverse و forward و 2 میکرولیتر DNA الگو باکتری اضافه شد. دماهایanneling و شرایط برقراری واکنش در جدول‌های 3 و 4 شرح داده شدند.

جدول 2: توالی پرایمرهای استفاده‌شده برای شناسایی ژن‌‌های qac A/B، smr و norA

Table 2: Sequence of primers used to identify qac A/B, smr and nor A

reference	Annealing Tem (°C)	Size (bp)	Primer Sequence (3̍ 5̍)	Gene
8	56	361	F- GCA GAA AGT GCA GAG TTC G R- CCA GTC CAA TCA TGC CTG	*qac A/B*
8	63	157	F- AAA CAA TGC AAC ACC TAC CAC T R- AAC GAA ACT ACG CCG ACT ATG	*smr*
8	63	310	F- GGC GGT ATA TTT GGG GCA CT R- ACG CAC CTG CGA TTA AAG GA	*norA*

جدول 3: شرایط برقراری واکنش PCR برای ژن های smr و norA

Table 3: PCR reaction conditions for the smr and nor A genes

تعداد سیکل	زمان (ثانیه)	دما (درجه سانتی‌گراد)	مرحله
1	300	94	Initial denaturation
	30	94	Denaturation
36	30	63	Annealing
	30	72	Extension
1	600	72	Final extension

جدول 4: شرایط برقراری واکنش PCR برای ژن qac A/B

Table 4: PCR reaction conditions for the qac A/B gene

تعداد سیکل	زمان (ثانیه)	دما (درجه سانتی‌گراد)	مرحله
1	300	94	Initial denaturation
	30	94	Denaturation
36	30	56	Annealing
	30	72	Extension
1	600	72	Final extension

پس از اتمام PCR برای محصولات به‌دست‌آمده الکتروفورز انجام شد و نتایج ثبت شدند. استافیلوکوکوس اورئوس (MRSA) ATCC 25923 به‌عنوان سویه استاندارد استفاده شد. تجزیه و تحلیل آماری داده‌‌ها توسط نرم‌‌افزار SPSS انجام شد.

نتایج

نتایج نمونه‌‌گیری و جداسازی استافیلوکوکوس اورئوس

در این مطالعه از میان 150 نمونه جمع‌‌آوری‌شده، تعداد 100 جدایه (6/66 درصد) به‌عنوان باکتری استافیلوکوکوس اورئوس شناسایی شدند که از این تعداد نمونه‌‌های جداشده از زنان (43 درصد) و مردان (57 درصد) به دست آمد. بیشترین تعداد نمونه بالینی به‌ترتیب مربوط به نمونه‌‌های ادرار (26 درصد)، کشت خون (23 درصد)، تراشه (21 درصد) و زخم (13 درصد) بودند. نمودار 1 توزیع فراوانی نسبی جدایه‌‌ها براساس نمونه بالینی را نشان می‌‌دهد.

از میان 100 جدایه استافیلوکوکوس اورئوس جداشده از نمونه‌‌های بالینی، بیشترین تعداد نمونه بالینی مربوط به بخش اورژانس (36 درصد) و بخش مراقبت‌‌های ویژه (34 درصد) بودند. در نمودار 2 فراوانی نمونه‌‌های جمع‌‌آوری‌شده به تفکیک هر بخش مشاهده می‌شود.

نمودار 1: توزیع فراوانی نسبی جدایه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس در نمونه‌‌های بالینی مختلف

Diagram 1: Relative frequency distribution of Staphylococcus aureus isolates in different clinical samples

نمودار 2: توزیع فراوانی نسبی جدایه‌های استافیلوکوکوس اورئوس به تفکیک بخش جمع‌آوری‌شده

‌‌‌‌Diagram 2. Distribution of relative abundance of Staphylococcus aureus isolates by collected section

نتایج الگوی مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی

در این تحقیق بررسی قطر هاله‌‌ها و الگوی مقاومت با استناد به جدیدترین نسخهCLSI (2021) برای تمامی آنتی‌‌بیوتیک‌‌ها، به‌غیر از آنتی‌‌بیوتیک‌‌های توبرامایسین و آمیکاسین به دست آمد که براساس [18]EUCAST سنجیده شدند. محتوای دیسک برای آنتی‌‌بیوتیک‌‌های اریترومایسین (15 میکروگرم)، کلیندامایسین (2 میکروگرم)، جنتامایسین (10 میکروگرم)، تریمتوپریوم-سولفامتوکسازول (5 میکروگرم)، داکسی‌‌ساکلین (30 میکروگرم)، پنی‌‌سیلین (10 واحد)، سیپروفلوکساسین (5 میکروگرم)، طبق استانداردCLSI (2021) و برای آنتی‌‌بیوتیک‌‌های توبرامایسین (10 میکروگرم) و آمیکاسین (30 میکروگرم) طبق استاندارد EUCAST در نظر گرفته شدند. در این میان بیشترین درصد مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی مربوط به آنتی‌‌بیوتیک پنی‌سیلین (85 درصد) و قطر هاله (mm 29≤)، کمترین درصد مقاومت مربوط به آنتی‌‌بیوتیک جنتامایسین (19 درصد) با قطر هاله ( mm 15≤) نشان داده شد. بیشترین درصد حساسیت مربوط به آنتی‌‌بیوتیک جنتامایسین ( mm12≥) بود. جدایه‌‌هایی که به آنتی‌‌بیوتیک سفوکسیتین مقامت نشان دادند (52 درصد) به‌عنوانMRSA در نظر گرفته شدند. الگوی مقاومت آنتی‌بیوتیکی جدایه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس شرح داده شده است (جدول 5).

نتایج تست MIC و بررسی حساسیت جدایه‌‌ها به بنزالکونیوم کلراید

از میان 100 جدایه استافیلوکوکوس اورئوسMIC همه‌‌ نمونه‌‌ها بین 2-01/0 میکروگرم بر میلی‌لیتر مشاهده شدند. فراوان‌ترین MIC مشاهده‌شده در غلظت 5/0 میکروگرم بر میلی‌لیتر (36 جدایه) و کمترین آن مربوط به غلظت 2 میکروگرم بر میلی‌لیتر (3 جدایه) بود. میانگین کل MIC 4/0 میکروگرم بر میلی‌لیتر اندازه‌گیری شد. میانگین MIC در جدایه‌های MRSA برابر 3/0 و در جدایه‌های MSSA برابر 4/0 بود. اطلاعات دقیق‌تر در نمودار 3 مشاهده می‌شود.

جدول 5: نتایج تست مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی جدایه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس

Table 5: Antibiotic Resistance Test Results of Staphylococcus aureus Isolates

حساس

حساسیت نسبی

مقاوم

آنتی‌بیوتیک

31 %

( mm13≥)

19 %

( mm22 -14)

50 %

( mm 23≤)

Erythromycin

63 %

( mm14≥)

4 %

( mm 20-15)

33 %

( mm 21≤)

Clindamycin

78 %

( mm12≥)

3 %

( mm 14-13)

19 %

( mm 15≤)

Gentamicin

72 %

( mm26≥)

1 %

( mm 26-20)

27 %

( mm 23≤)

Tobramycin

69 %

( mm10≥)

8 %

( mm 15-11)

23 %

( mm 16≤)

Trimethoprim / Sulfamethoxazole

58 %

( mm12≥)

6 %

( mm 15-13)

36 %

( mm 16≤)

Doxycycline

15 %

( mm28≥)

0 %

85 %

( mm 29≤)

Penicillin

55 %

( mm14≥)

0 %

45 %

( mm 21≤)

Amikacin

45 %

( mm15≥)

17 %

( mm 20-16)

38 %

( mm 21≤)

Ciprofloxacin

48 %

( mm21≥)

0 %

52 %

( mm 22≤)

Cefoxitin

نمودار 3: بررسی توزیع فراوانی نسبی MIC مشاهده‌شده در جدایه‌ها

Diagram 3: examination of the distribution of relative MIC frequencies observed in isolates

نتایج بررسی حضور ژن‌‌های qac A/B ،smr و norA به روش PCR

از میان 100 جدایه جمع‌‌آوری‌شده، 37 درصد جدایه‌‌ها دارای ژن qac A/B ، 49 درصد دارای ژن smr و 41 درصد دارای ژن norA بودند. در این مطالعه، تمامی ژن‌‌ها در جدایه‌‌های مقاوم به متی‌‌سیلین به میزان بیشتری نسبت به جدایه‌‌های حساس به متی‌‌سیلین حضور داشتند. میزان حضور ژن qac A/B در جدایه‌‌های مقاوم به متی‌‌سیلین (5/67 درصد) 25، ژن smr (2/61 درصد) 30 و ژن Nor A (56 درصد) 23 بوده است و میزان حضور ژن‌‌های qac A/B، smr و Nor A در جدایه‌‌های حساس به متی‌سیلین به‌ترتیب (4/32 درصد) 12، (7/38 درصد) 19 و (9/43 درصد) 18 به دست آمده است. با توجه به الکتروفورزهای مربوط به محصول ژن qac A/B، در چاهک‌‌های 4، 6، 7، 9 و 12 نمونه‌‌های مثبت در باند bp 361 مشاهده شد. همچنین محصول ژن smr، در نمونه‌‌های مثبت در چاهک‌‌های 4، 5، 7 تا 11 و 14، باند bp 157 و الکتروفورز محصولات ژن nor A در چاهک‌‌های 5، 7 تا 9 و 11 تا 15 نمونه‌‌های مثبتی در باند bp 310 نمایان شد (شکل 1، 2 و 3).

شکل 1: الکتروفورز محصولات ژن qac A/B . چاهک 1: لدر، چاهک 2: کنترل مثبت، چاهک 3: کنترل منفی، چاهک‌‌های 4، 6 ، 7، 9 و 12 نمونه‌‌های مثبت bp361 مشاهده شد.

Figure 1: Agarose gel electrophoresis of qacA/B gene products. Line 1: DNA ladder; Line 2: positive control; Line 3: negative control; Lines 4, 6, 7, 9, 12: 361 bp positive samples were observed.

شکل 2: الکتروفورز محصولات ژن smr. چاهک 1: لدر، چاهک 2: کنترل مثبت، چاهک 3: کنترل منفی، چاهک‌‌های 4، 5، 7، 8، 9، 10، 11 و 14 نمونه‌‌های مثبت bp 157 مشاهده شد.

Figure 2: Agarose gel electrophoresis of smr gene products. Line 1: DNA ladder; Line 2: positive control; Lane 3: negative control; Lines 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 14: 157 bp positive samples were observed.

شکل 3: الکتروفورز محصولات ژن nor A. چاهک 1: لدر، چاهک 2: کنترل مثبت، چاهک 3: کنترل منفی، چاهک‌‌های 5، 7، 8، 9، 11، 12، 13، 14 و 15 نمونه‌‌های مثبت bp 310 مشاهده شد.

Figure 3: Agarose gel electrophoresis of norA gene products. Line 1: DNA ladder; Line 2: positive control; Lane 3: negative control; Lines 5, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15: 310 bp positive samples were observed.

بحث

بررسی حضور همزمان ژن‌‌های qac A/B ،smr و norA در جدایه‌‌ها

طبق نتایج به‌دست‌آمده از PCR، در 22 جدایه هر سه ژن qac A/B ،smr و norA به‌طور همزمان حضور داشتند. تعداد 25 جدایه دارای ژن‌‌های qac A/B و smr، تعداد 37 جدایه دارای ژن‌‌های qac A/B،smr و norA تعداد 24 جدایه دارای ژن‌‌های qac A/B و norA به‌طور همزمان، تعداد 49 جدایه دارای ژن smr و همچنین تعداد 41 جدایه دارای ژن Nor A بوده‌اند.

ارتباط حضور ژن‌های qac A/B، smr و nor A با مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی

ارتباط حضور یا عدم حضور ژن‌‌‌‌های qac A/B، smr و nor A با مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی در 100 جدایه بالینی استافیلوکوکوس اورئوس بررسی شد. براساس جدول 6 بین حضور ژن qac A/B با مقاومت به آنتی‌‌بیوتیک کلیندامایسین، ارتباط معنی‌‌داری وجود دارد (034/0=p). ارتباط به این صورت است که در جدایه‌‌هایی که ژنqac A/B در آنها وجود داشته است، 7/29 درصد به کلیندامایسین مقاوم بوده‌‌اند؛ در صورتی که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن حضور نداشته است، 9/34 درصد بوده است. همچنین در جدایه‌‌هایی که این ژن حضور داشته است در 8/10 درصد به کلیندامایسین نیمه‌‌حساس بوده‌‌اند. علاوه بر این، بین حضور ژن qac A/B با مقاومت به آنتی‌‌بیوتیک داکسی‌سایکلین، ارتباط معنی‌‌داری وجود دارد (002/0=p). ارتباط به این صورت است که در جدایه‌‌هایی که ژن qac A/B در آنها وجود داشته است، 6/48 درصد به داکسی‌سایکلین مقاوم بوده‌‌اند؛ در صورتی که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن حضور نداشته 6/28 درصد بوده است. بین حضور ژن qac A/B با مقاومت به آنتی‌‌بیوتیک سفوکسیتین نیز ارتباط معنی‌‌داری وجود دارد (017/0=p). ارتباط به این صورت است که در جدایه‌‌هایی که ژن qac A/B در آنها وجود داشته است، 6/67 درصد به سفوکسیتین مقاوم بوده‌‌اند؛ در صورتی که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن حضور نداشته، 9/42 درصد بوده است. دربارة سایر آنتی‌‌بیوتیک‌‌ها ارتباط معنی‌‌داری با مقاومت به آن آنتی‌‌بیوتیک و حضور ژن qac A/Bوجود ندارد.

جدول 6: ارتباط حضور یا عدم حضور ژن qac A/B با مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی در 100 جدایه بالینی استافیلوکوکوس اورئوس

Table 6: Association between qacA/B gene presence and antibiotic resistance in 100 clinical S. aureus isolates

			*qac A/B*		کل	p-value	نام آزمون آماری
			عدم حضور (63=n)	حضور (37=n)	کل	p-value	نام آزمون آماری
اریترومایسین	حساس	فراوانی	21	10	31	0/584	کای دو
	حساس	درصد	%33 /3	%27 /0	%31 /0
	نیمه‌حساس	فراوانی	13	6	19
	نیمه‌حساس	درصد	%20 /6	%16 /2	%19 /0
	مقاوم	فراوانی	29	21	50
	مقاوم	درصد	%46 /0	%56 /8	%50 /0
کلیندامایسین	حساس	فراوانی	41	22	63	0/034	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%65 /1	%59 /5	%63 /0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	4	4
	نیمه‌حساس	درصد	%0 /0	%10 /8	%4 /0
	مقاوم	فراوانی	22	11	33
	مقاوم	درصد	%34 /9	%29 /7	%33 /0
جنتامایسین	حساس	فراوانی	49	29	78	>0/99	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%77 /8	%78 /4	%78 /0
	نیمه‌حساس	فراوانی	2	1	3
	نیمه‌حساس	درصد	%3 /2	%2 /7	%3 /0
	مقاوم	فراوانی	12	7	19
	مقاوم	درصد	%19 /0	%18 /9	%19 /0
توبرامایسین	حساس	فراوانی	47	25	72	0/391	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%74 /6	%67 /6	%72 /0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	1	1
	نیمه‌حساس	درصد	%0 /0	%2 /7	%1 /0
	مقاوم	فراوانی	16	11	27
	مقاوم	درصد	%25 /4	%29 /7	%27 /0
کوتریموکسازول	حساس	فراوانی	42	27	69	0/756	کای دو
	حساس	درصد	%66 /7	%73 /0	%69 /0
	نیمه‌حساس	فراوانی	5	3	8
	نیمه‌حساس	درصد	%7 /9	%8 /1	%8 /0
	مقاوم	فراوانی	16	7	23
	مقاوم	درصد	%25 /4	%18 /9	%23 /0
داکسی‌سایکلین	حساس	فراوانی	44	14	58	0/002	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%69 /8	%37 /8	%58 /0
	نیمه‌حساس	فراوانی	1	5	6
	نیمه‌حساس	درصد	%1 /6	%13 /5	%6 /0
	مقاوم	فراوانی	18	18	36
	مقاوم	درصد	%28 /6	%48 /6	%36 /0
پنی‌‌سیلین	حساس	فراوانی	11	4	15	0/369	کای دو
	حساس	درصد	%17 /5	%10 /8	%15 /0
	مقاوم	فراوانی	52	33	85
	مقاوم	درصد	%82 /5	%89 /2	%85 /0
آمیکاسین	حساس	فراوانی	34	21	55	0/787	کای دو
	حساس	درصد	%54 /0	%56 /8	%55 /0
	مقاوم	فراوانی	29	16	45
	مقاوم	درصد	%46 /0	%43 /2	%45 /0
سیپروفلوکساسین	حساس	فراوانی	27	18	45	0/677	کای دو
	حساس	درصد	%42 /9	%48 /6	%45 /0
	نیمه‌حساس	فراوانی	10	7	17
	نیمه‌حساس	درصد	%15 /9	%18 /9	%17 /0
	مقاوم	فراوانی	26	12	38
	مقاوم	درصد	%41 /3	%32 /4	%38 /0
سفوکسیتین	حساس	فراوانی	36	12	48	0/017	کای دو
	حساس	درصد	%57 /10	%32 /40	%48 /00
	مقاوم	فراوانی	27	25	52
	مقاوم	درصد	%42 /90	%67 /60	%52 /00

براساس جدول 7 بین حضور ژن smr با مقاومت به آنتی‌‌بیوتیک کلیندامایسین، ارتباط معنی‌‌داری وجود دارد (013/0=p). ارتباط به این صورت است که در جدایه‌‌هایی که ژن smr در آنها وجود داشته است، 8/40 درصد به کلیندامایسین مقاوم بوده‌اند؛ در صورتی که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن حضور نداشته 5/25 درصد بوده است. دربارة سایر آنتی‌‌بیوتیک‌‌ها ارتباط معنی‌‌داری با مقاومت به آن آنتی‌‌بیوتیک و حضور ژن smr وجود ندارد.

جدول 7: ارتباط حضور یا عدم حضور ژن smr با مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی در 100 جدایه بالینی استافیلوکوکوس اورئوس

Table 7: Association between smr gene presence and antibiotic resistance in 100 clinical S. aureus isolates

			*smr*		کل	p-value	نام آزمون آماری
			عدم حضور (51=n)	حضور (49=n)	کل	p-value	نام آزمون آماری
اریترومایسین	حساس	فراوانی	16	15	31	0/761	کای دو
	حساس	درصد	%31 /4	%30 /6	%31 /0
	نیمه‌حساس	فراوانی	11	8	19
	نیمه‌حساس	درصد	%21 /6	%16 /3	%19 /0
	مقاوم	فراوانی	24	26	50
	مقاوم	درصد	%47 /1	%53 /1	%50 /0
کلیندامایسین	حساس	فراوانی	38	25	63	0/013	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%74 /5	%51 /0	%63 /0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	4	4
	نیمه‌حساس	درصد	%0 /0	%8 /2	%4 /0
	مقاوم	فراوانی	13	20	33
	مقاوم	درصد	%25 /5	%40 /8	%33 /0
جنتامایسین	حساس	فراوانی	42	36	78	0/399	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%82 /4	%73 /5	%78 /0
	نیمه‌حساس	فراوانی	2	1	3
	نیمه‌حساس	درصد	%3 /9	%2 /0	%3 /0
	مقاوم	فراوانی	7	12	19
	مقاوم	درصد	%13 /7	%24 /5	%19 /0
توبرامایسین	حساس	فراوانی	41	31	72	0/092	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%80 /4	%63 /3	%72 /0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	1	1
	نیمه‌حساس	درصد	%0/0	%2/0	%1/0
	مقاوم	فراوانی	10	17	27
	مقاوم	درصد	%19/6	%34/7	%27/0
کوتریموکسازول	حساس	فراوانی	35	34	69	0/686	کای دو
	حساس	درصد	%68/6	%69/4	%69/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	3	5	8
	نیمه‌حساس	درصد	%5/9	%10/2	%8/0
	مقاوم	فراوانی	13	10	23
	مقاوم	درصد	%25/5	%20/4	%23/0
داکسی‌سایکلین	حساس	فراوانی	33	25	58	0/407	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%64/7	%51/0	%58/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	3	3	6
	نیمه‌حساس	درصد	%5/9	%6/1	%6/0
	مقاوم	فراوانی	15	21	36
	مقاوم	درصد	%29/4	%42/9	%36/0
پنی‌‌سیلین	حساس	فراوانی	9	6	15	0/449	کای دو
	حساس	درصد	%17/6	%12/2	%15/0
	مقاوم	فراوانی	42	43	85
	مقاوم	درصد	%82/4	%87/8	%85/0
آمیکاسین	حساس	فراوانی	28	27	55	0/984	کای دو
	حساس	درصد	%54/9	%55/1	%55/0
	مقاوم	فراوانی	23	22	45
	مقاوم	درصد	%45/1	%44/9	%45/0
سیپروفلوکساسین	حساس	فراوانی	24	21	45	0/574	کای دو
	حساس	درصد	%47/1	%42/9	%45/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	10	7	17
	نیمه‌حساس	درصد	%19/6	%14/3	%17/0
	مقاوم	فراوانی	17	21	38
	مقاوم	درصد	%33/3	%42/9	%38/0
سفوکسیتین	حساس	فراوانی	29	19	48	0/070	کای دو
	حساس	درصد	%56/9	%38/8	%48/0
	مقاوم	فراوانی	22	30	52
	مقاوم	درصد	%43/1	%61/2	%52/0

براساس جدول 8 بین حضور ژن norA با مقاومت به آنتی‌‌بیوتیک کلیندامایسین، ارتباط معنی‌‌داری وجود دارد (015/0=p). ارتباط به این صورت است که در جدایه‌‌هایی که ژن norAدر آنها وجود داشته است، 39 درصد به کلیندامایسین مقاوم بوده‌اند؛ در صورتی که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن حضور نداشته 8/28 درصد بوده است. دربارة سایر آنتی‌‌بیوتیک‌‌ها ارتباط معنی‌‌داری با مقاومت به آن آنتی‌‌بیوتیک و حضور ژن norAوجود ندارد.

جدول 8: ارتباط حضور یا عدم حضور ژن norA با مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی در 100 جدایه بالینی استافیلوکوکوس اورئوس

Table 8: Association between norA gene presence and antibiotic resistance in 100 clinical S. aureus isolates

			*norA*		کل	p-value	نام آزمون آماری
			عدم حضور (59=n)	حضور (41=n)	کل	p-value	نام آزمون آماری
اریترومایسین	حساس	فراوانی	20	11	31	0/594	کای دو
	حساس	درصد	%33/9	%26/8	%31/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	12	7	19
	نیمه‌حساس	درصد	%20/3	%17/1	%19/0
	مقاوم	فراوانی	27	23	50
	مقاوم	درصد	%45/8	%56/1	%50/0
کلیندامایسین	حساس	فراوانی	42	21	63	0/015	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%71/2	%51/2	%63/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	4	4
	نیمه‌حساس	درصد	%0/0	%9/8	%4/0
	مقاوم	فراوانی	17	16	33
	مقاوم	درصد	%28/8	%39/0	%33/0
جنتامایسین	حساس	فراوانی	48	30	78	0/142	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%81/4	%73/2	%78/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	3	0	3
	نیمه‌حساس	درصد	%5/1	%0/0	%3/0
	مقاوم	فراوانی	8	11	19
	مقاوم	درصد	%13/6	%26/8	%19/0
توبرامایسین	حساس	فراوانی	47	25	72	0/051	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%79/7	%61/0	%72/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	1	1
	نیمه‌حساس	درصد	%0/0	%2/4	%1/0
	مقاوم	فراوانی	12	15	27
	مقاوم	درصد	%20/3	%36/6	%27/0
کوتریموکسازول	حساس	فراوانی	41	28	69	0/403	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%69/5	%68/3	%69/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	3	5	8
	نیمه‌حساس	درصد	%5/1	%12/2	%8/0
	مقاوم	فراوانی	15	8	23
	مقاوم	درصد	%25/4	%19/5	%23/0
داکسی‌سایکلین	حساس	فراوانی	37	21	58	0/568	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%62/7	%51/2	%58/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	3	3	6
	نیمه‌حساس	درصد	%5/1	%7/3	%6/0
	مقاوم	فراوانی	19	17	36
	مقاوم	درصد	%32/2	%41/5	%36/0
پنی‌‌سیلین	حساس	فراوانی	9	6	15	0/932	کای دو
	حساس	درصد	%15/3	%14/6	%15/0
	مقاوم	فراوانی	50	35	85
	مقاوم	درصد	%84/7	%85/4	%85/0
آمیکاسین	حساس	فراوانی	36	19	55	0/147	کای دو
	حساس	درصد	%61/0	%46/3	%55/0
	مقاوم	فراوانی	23	22	45
	مقاوم	درصد	%39/0	%53/7	%45/0
سیپروفلوکساسین	حساس	فراوانی	26	19	45	0/551	کای دو
	حساس	درصد	%44/1	%46/3	%45/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	12	5	17
	نیمه‌حساس	درصد	%20/3	%12/2	%17/0
	مقاوم	فراوانی	21	17	38
	مقاوم	درصد	%35/6	%41/5	%38/0
سفوکسیتین	حساس	فراوانی	30	18	48	0/494	کای دو
	حساس	درصد	%50/8	%43/9	%48/0
	مقاوم	فراوانی	29	23	52
	مقاوم	درصد	%49/2	%56/1	%52/0

براساس جدول 9 بین حضور ژن‌‌های qac A/B و smr با مقاومت به آنتی‌‌بیوتیک کلیندامایسین، توبرامایسین و داکسی‌سایکلین ارتباط معنی‌‌داری وجود دارد (05/0>p). ارتباط به این صورت است که 36 درصد جدایه‌‌هایی که ژن‌‌های qac A/B و smr به‌طور همزمان در آنها وجود داشته است، به کلیندامایسین مقاوم بوده‌‌اند؛ در صورتی که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن‌ها حضور نداشته‌اند، 32 درصد بوده است. همچنین در تمام جدایه‌‌های نیمه‌‌حساس به کلیندامایسین دو ژن یادشده حضور داشته‌اند. علاوه بر این، 40 درصد جدایه‌هایی که ژن‌‌های qac A/B و smr به‌طور همزمان در آنها وجود داشته است، به توبرامایسین مقاوم بوده‌‌اند؛ در صورتی که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن‌‌ها حضور نداشته‌اند، 7/22 درصد بوده است. 56 درصد جدایه‌‌هایی که ژن‌‌های qac A/B و smr به‌طور همزمان در آنها وجود داشته است، به داکسی‌سایکلین مقاوم بوده‌اند؛ در صورتی که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن‌‌ها حضور نداشته‌اند، 3/29 درصد بوده است. دربارة سایر آنتی‌‌بیوتیک‌‌ها ارتباط معنی‌‌داری با مقاومت به آن آنتی‌‌بیوتیک و حضور همزمان ژن‌‌های qac A/B و smr وجود ندارد.

جدول 9: ارتباط حضور یا عدم حضور همزمان ژن‌‌های qac A/B و smr با مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی در 100 جدایه بالینی استافیلوکوکوس اورئوس

Table 9: Association between co-presence of qacA/B and smr genes and antibiotic resistance in 100 clinical S. aureus isolates

			*qac A/B* و *smr*		کل	p-value	نام آزمون آماری
			عدم حضور همزمان (59=n)	حضور همزمان (41=n)	کل	p-value	نام آزمون آماری
اریترومایسین	حساس	فراوانی	23	8	31	0/574	کای دو
	حساس	درصد	%30/7	%32/0	%31/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	16	3	19
	نیمه‌حساس	درصد	%21/3	%12/0	%19/0
	مقاوم	فراوانی	36	14	50
	مقاوم	درصد	%48/0	%56/0	%50/0
کلیندامایسین	حساس	فراوانی	51	12	63	0/003	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%68/0	%48/0	%63/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	4	4
	نیمه‌حساس	درصد	%0/0	%16/0	%4/0
	مقاوم	فراوانی	24	9	33
	مقاوم	درصد	%32/0	%36/0	%33/0
جنتامایسین	حساس	فراوانی	60	18	78	0/551	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%80/0	%72/0	%78/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	2	1	3
	نیمه‌حساس	درصد	%2/7	%4/0	%3/0
	مقاوم	فراوانی	13	6	19
	مقاوم	درصد	%17/3	%24/0	%19/0
توبرامایسین	حساس	فراوانی	58	14	72	0/041	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%77/3	%56/0	%72/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	1	1
	نیمه‌حساس	درصد	%0/0	%4/0	%1/0
	مقاوم	فراوانی	17	10	27
	مقاوم	درصد	%22/7	%40/0	%27/0
کوتریموکسازول	حساس	فراوانی	52	17	69	0/670	کای دو
	حساس	درصد	%69/3	%68/0	%69/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	5	3	8
	نیمه‌حساس	درصد	%6/7	%12/0	%8/0
	مقاوم	فراوانی	18	5	23
	مقاوم	درصد	%24/0	%20/0	%23/0
داکسی‌سایکلین	حساس	فراوانی	49	9	58	0/025	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%65/3	%36/0	%58/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	4	2	6
	نیمه‌حساس	درصد	%5/3	%8/0	%6/0
	مقاوم	فراوانی	22	14	36
	مقاوم	درصد	%29/3	%56/0	%36/0
پنی‌‌سیلین	حساس	فراوانی	11	4	15	>0/99	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%14/7	%16/0	%15/0
	مقاوم	فراوانی	64	21	85
	مقاوم	درصد	%85/3	%84/0	%85/0
آمیکاسین	حساس	فراوانی	41	14	55	0/908	کای دو
	حساس	درصد	%54/7	%56/0	%55/0
	مقاوم	فراوانی	34	11	45
	مقاوم	درصد	%45/3	%44/0	%45/0
سیپروفلوکساسین	حساس	فراوانی	37	8	45	0/160	کای دو
	حساس	درصد	%49/3	%32/0	%45/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	10	7	17
	نیمه‌حساس	درصد	%13/3	%28/0	%17/0
	مقاوم	فراوانی	28	10	38
	مقاوم	درصد	%37/3	%40/0	%38/0
سفوکسیتین	حساس	فراوانی	40	8	48	0/064	کای دو
	حساس	درصد	%53/3	%32/0	%48/0
	مقاوم	فراوانی	35	17	52
	مقاوم	درصد	%46/7	%68/0	%52/0

براساس جدول 10 بین حضور ژن‌‌های qac A/B و norA با مقاومت به آنتی‌‌بیوتیک کلیندامایسین ارتباط معنی‌‌داری وجود دارد (004/0=p). ارتباط به این صورت است که 3/33 درصد جدایه‌‌هایی که ژن‌‌های qac A/B و norA به‌طور همزمان در آنها وجود داشته است، به کلیندامایسین مقاوم بوده‌‌اند؛ در صورتی که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن‌‌ها حضور نداشته‌اند، 9/32 درصد بوده است. همچنین در تمام جدایه‌‌های نیمه‌‌حساس به کلیندامایسین دو ژن یادشده حضور داشته‌اند. دربارة سایر آنتی‌بیوتیک‌‌ها ارتباط معنی‌‌داری با مقاومت به آن آنتی‌‌بیوتیک و حضور همزمان ژن‌‌های qac A/B و norA وجود ندارد.

جدول 10: ارتباط حضور یا عدم حضور همزمان ژن‌‌های qac A/B و norA با مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی در 100 جدایه بالینی استافیلوکوکوس اورئوس

Table 10: Association between co-presence of qacA/B and norA genes and antibiotic resistance in 100 clinical S. aureus isolates

			qac A/B و norA		کل	p-value	نام آزمون آماری
			عدم حضور همزمان (76=n)	حضور همزمان (24=n)	کل	p-value	نام آزمون آماری
اریترومایسین	حساس	فراوانی	25	6	31	0/358	کای دو
	حساس	درصد	%32/9	%25/0	%31/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	16	3	19
	نیمه‌حساس	درصد	%21/1	%12/5	%19/0
	مقاوم	فراوانی	35	15	50
	مقاوم	درصد	%46/1	%62/5	%50/0
کلیندامایسین	حساس	فراوانی	51	12	63	0/004	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%67/1	%50/0	%63/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	4	4
	نیمه‌حساس	درصد	%0/0	%16/7	%4/0
	مقاوم	فراوانی	25	8	33
	مقاوم	درصد	%32/9	%33/3	%33/0
جنتامایسین	حساس	فراوانی	60	18	78	0/615	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%78/9	%75/0	%78/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	3	0	3
	نیمه‌حساس	درصد	%3/9	%0/0	%3/0
	مقاوم	فراوانی	13	6	19
	مقاوم	درصد	%17/1	%25/0	%19/0
توبرامایسین	حساس	فراوانی	58	14	72	0/069	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%76/3	%58/3	%72/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	1	1
	نیمه‌حساس	درصد	%0/0	%4/2	%1/0
	مقاوم	فراوانی	18	9	27
	مقاوم	درصد	%23/7	%37/5	%27/0
کوتریموکسازول	حساس	فراوانی	53	16	69	0/641	کای دو
	حساس	درصد	%69/7	%66/7	%69/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	5	3	8
	نیمه‌حساس	درصد	%6/6	%12/5	%8/0
	مقاوم	فراوانی	18	5	23
	مقاوم	درصد	%23/7	%20/8	%23/0
داکسی‌سایکلین	حساس	فراوانی	49	9	58	0/054	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%64/5	%37/5	%58/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	4	2	6
	نیمه‌حساس	درصد	%5/3	%8/3	%6/0
	مقاوم	فراوانی	23	13	36
	مقاوم	درصد	%30/3	%54/2	%36/0
پنی‌‌سیلین	حساس	فراوانی	11	4	15	0/752	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%14/5	%16/7	%15/0
	مقاوم	فراوانی	65	20	85
	مقاوم	درصد	%85/5	%83/3	%85/0
آمیکاسین	حساس	فراوانی	43	12	55	0/572	کای دو
	حساس	درصد	%56/6	%50/0	%55/0
	مقاوم	فراوانی	33	12	45
	مقاوم	درصد	%43/4	%50/0	%45/0
سیپروفلوکساسین	حساس	فراوانی	35	10	45	0/838	کای دو
	حساس	درصد	%46/1	%41/7	%45/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	12	5	17
	نیمه‌حساس	درصد	%15/8	%20/8	%17/0
	مقاوم	فراوانی	29	9	38
	مقاوم	درصد	%38/2	%37/5	%38/0
سفوکسیتین	حساس	فراوانی	40	8	48	0/099	کای دو
	حساس	درصد	%52/6	%33/3	%48/0
	مقاوم	فراوانی	36	16	52
	مقاوم	درصد	%47/4	%66/7	%52/0

براساس جدول 11 بین حضور ژن‌‌های smr و norA با مقاومت به آنتی‌‌بیوتیک کلیندامایسین و توبرامایسین ارتباط معنی‌‌داری وجود دارد (05/0>p). ارتباط به این صورت است که 5/40 درصد جدایه‌‌هایی که ژن‌‌های smr و norA به‌طور همزمان در آنها وجود داشته است، به کلیندامایسین مقاوم بوده‌‌اند؛ در صورتی که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن‌‌ها حضور نداشته‌اند، 6/28 درصد بوده است. علاوه بر این، 8/37 درصد جدایه‌‌هایی که ژن‌‌های smr و norA به‌طور همزمان در آنها وجود داشته‌اند، به توبرامایسین مقاوم بوده‌‌اند؛ در صورتی که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن‌‌ها حضور نداشته‌اند، 6/20 درصد بوده است. دربارة سایر آنتی‌‌بیوتیک‌ها ارتباط معنی‌‌داری با مقاومت به آن آنتی‌‌بیوتیک و حضور همزمان ژن‌‌های smr و norA وجود ندارد.

جدول 11: ارتباط حضور یا عدم حضور همزمان ژن‌‌های smr و norA با مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی در 100 جدایه بالینی استافیلوکوکوس اورئوس

Table 11: Association between co-presence of smr and norA genes and antibiotic resistance in 100 clinical S. aureus isolates

			*smr* و *norA*		کل	p-value	نام آزمون آماری
			عدم حضور همزمان (63=n)	حضور همزمان (37=n)	کل	p-value	نام آزمون آماری
اریترومایسین	حساس	فراوانی	21	10	31	0/782	کای دو
	حساس	درصد	%33/3	%27/0	%31/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	12	7	19
	نیمه‌حساس	درصد	%19/0	%18/9	%19/0
	مقاوم	فراوانی	30	20	50
	مقاوم	درصد	%47/6	%54/1	%50/0
کلیندامایسین	حساس	فراوانی	45	18	63	0/006	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%71/4	%48/6	%63/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	4	4
	نیمه‌حساس	درصد	%0/0	%10/8	%4/0
	مقاوم	فراوانی	18	15	33
	مقاوم	درصد	%28/6	%40/5	%33/0
جنتامایسین	حساس	فراوانی	51	27	78	0/170	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%81/0	%73/0	%78/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	3	0	3
	نیمه‌حساس	درصد	%4/8	%0/0	%3/0
	مقاوم	فراوانی	9	10	19
	مقاوم	درصد	%14/3	%27/0	%19/0
توبرامایسین	حساس	فراوانی	50	22	72	0/045	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%79/4	%59/5	%72/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	1	1
	نیمه‌حساس	درصد	%0/0	%2/7	%1/0
	مقاوم	فراوانی	13	14	27
	مقاوم	درصد	%20/6	%37/8	%27/0
کوتریموکسازول	حساس	فراوانی	45	24	69	0/297	کای دو
	حساس	درصد	%71/4	%64/9	%69/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	3	5	8
	نیمه‌حساس	درصد	%4/8	%13/5	%8/0
	مقاوم	فراوانی	15	8	23
	مقاوم	درصد	%23/8	%21/6	%23/0
داکسی‌سایکلین	حساس	فراوانی	38	20	58	0/708	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%60/3	%54/1	%58/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	3	3	6
	نیمه‌حساس	درصد	%4/8	%8/1	%6/0
	مقاوم	فراوانی	22	14	36
	مقاوم	درصد	%34/9	%37/8	%36/0
پنی‌‌سیلین	حساس	فراوانی	9	6	15	0/794	کای دو
	حساس	درصد	%14/3	%16/2	%15/0
	مقاوم	فراوانی	54	31	85
	مقاوم	درصد	%85/7	%83/8	%85/0
آمیکاسین	حساس	فراوانی	37	18	55	0/328	کای دو
	حساس	درصد	%58/70	%48/60	%55/00
	مقاوم	فراوانی	26	19	45
	مقاوم	درصد	%41/30	%51/40	%45/00
سیپروفلوکساسین	حساس	فراوانی	29	16	45	0/642	کای دو
	حساس	درصد	%46/0	%43/2	%45/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	12	5	17
	نیمه‌حساس	درصد	%19/0	%13/5	%17/0
	مقاوم	فراوانی	22	16	38
	مقاوم	درصد	%34/9	%43/2	%38/0
سفوکسیتین	حساس	فراوانی	31	17	48	0/753	کای دو
	حساس	درصد	%49/2	%45/9	%48/0
	مقاوم	فراوانی	32	20	52
	مقاوم	درصد	%50/8	%54/1	%52/0

براساس جدول 12 بین حضور ژن‌‌های smr، norA و qac A/B با مقاومت به آنتی‌‌بیوتیک کلیندامایسین ارتباط معنی‌‌داری وجود دارد (001/0=p). ارتباط به این صورت است که 4/36 درصد جدایه‌‌هایی که ژن‌‌های smr، norA و qac A/B به‌‌طور همزمان در آنها وجود داشته‌اند، به کلیندامایسین مقاوم بوده‌‌اند؛ در صورتی‌‌ که این درصد در جدایه‌‌هایی که این ژن‌‌ها حضور نداشته‌اند، 1/32 درصد بوده است. همچنین در تمام جدایه‌‌های نیمه‌‌حساس به کلیندامایسین سه ژن یادشده حضور داشته‌‌اند. دربارة سایر آنتی‌‌بیوتیک‌‌ها ارتباط معنی‌‌داری با مقاومت به آن آنتی‌‌بیوتیک و حضور همزمان ژن‌‌های smr، norA و qac A/B وجود ندارد.

جدول 12: ارتباط حضور یا عدم حضور همزمان ژن‌‌های qac A/B ، norA و smr با مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی در 100 جدایه بالینی استافیلوکوکوس اورئوس

Table 12: Association between co-presence of qacA/B, norA, smr and genes and antibiotic resistance in 100 clinical S. aureus isolates

			smr ، norA و qac A/B		کل	p-value	نام آزمون آماری
			عدم حضور همزمان (78=n)	حضور همزمان (22=n)	کل	p-value	نام آزمون آماری
اریترومایسین	حساس	فراوانی	25	6	31	0/601	کای دو
	حساس	درصد	%32/1	%27/3	%31/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	16	3	19
	نیمه‌حساس	درصد	%20/5	%13/6	%19/0
	مقاوم	فراوانی	37	13	50
	مقاوم	درصد	%47/4	%59/1	%50/0
کلیندامایسین	حساس	فراوانی	53	10	63	0/001	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%67/9	%45/5	%63/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	4	4
	نیمه‌حساس	درصد	%0/0	%18/2	%4/0
	مقاوم	فراوانی	25	8	33
	مقاوم	درصد	%32/1	%36/4	%33/0
جنتامایسین	حساس	فراوانی	62	16	78	0/434	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%79/5	%72/7	%78/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	3	0	3
	نیمه‌حساس	درصد	%3/8	%0/0	%3/0
	مقاوم	فراوانی	13	6	19
	مقاوم	درصد	%16/7	%27/3	%19/0
توبرامایسین	حساس	فراوانی	60	12	72	0/031	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%76/9	%54/5	%72/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	0	1	1
	نیمه‌حساس	درصد	%0/0	%4/5	%1/0
	مقاوم	فراوانی	18	9	27
	مقاوم	درصد	%23/1	%40/9	%27/0
کوتریموکسازول	حساس	فراوانی	55	14	69	0/531	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%70/5	%63/6	%69/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	5	3	8
	نیمه‌حساس	درصد	%6/4	%13/6	%8/0
	مقاوم	فراوانی	18	5	23
	مقاوم	درصد	%23/1	%22/7	%23/0
داکسی‌سایکلین	حساس	فراوانی	49	9	58	0/139	دقیق فیشر
	حساس	درصد	%62/8	%40/9	%58/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	4	2	6
	نیمه‌حساس	درصد	%5/1	%9/1	%6/0
	مقاوم	فراوانی	25	11	36
	مقاوم	درصد	%32/1	%50/0	%36/0
پنی‌‌سیلین	حساس	فراوانی	11	4	15	0/736	کای دو
	حساس	درصد	%14/1	%18/2	%15/0
	مقاوم	فراوانی	67	18	85
	مقاوم	درصد	%85/9	%81/8	%85/0
آمیکاسین	حساس	فراوانی	43	12	55	0/961	کای دو
	حساس	درصد	%55/1	%54/5	%55/0
	مقاوم	فراوانی	35	10	45
	مقاوم	درصد	%44/9	%45/5	%45/0
سیپروفلوکساسین	حساس	فراوانی	37	8	45	0/584	کای دو
	حساس	درصد	%47/4	%36/4	%45/0
	نیمه‌حساس	فراوانی	12	5	17
	نیمه‌حساس	درصد	%15/4	%22/7	%17/0
	مقاوم	فراوانی	29	9	38
	مقاوم	درصد	%37/2	40/9	%38/0
سفوکسیتین	حساس	فراوانی	40	8	48	0/261	کای دو
	حساس	درصد	%51/3	%36/4	%48/0
	مقاوم	فراوانی	38	14	52
	مقاوم	درصد	%48/7	%63/6	%52/0

ارتباط MIC با مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی

بنا بر نتایج جدول 13، بین مقاومت به آنتی‌‌بیوتیک اریترومایسین با MIC ارتباط معنی‌‌داری وجود دارد (004/0=p). این ارتباط به این صورت است که میانگین MIC در جدایه‌‌های حساس به اریترومایسین 37/1، میانگین جدایه‌‌های نیمه‌‌حساس 36/1 و میانگین MIC در جدایه‌‌های مقاوم به اریترومایسین 26/1 بوده است.

ارتباط MIC با ژن‌‌های بررسی‌شده

بنا بر نتایج جدول 14، بین MIC و ژن‌‌های qac A/B، smr و

nor A و همچنین حضور همزمان این ژن‌‌ها ارتباط معنی‌‌دار آماری وجود ندارد (05/0<p).

جدول 13: ارتباط MIC با مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی در 100 جدایه بالینی استافیلوکوکوس اورئوس

Table 13: Correlation of MIC values with antibiotic resistance in 100 clinical S. aureus isolates

		میانگین	میانه	انحراف معیار	کمترین مشاهده	بیشترین مشاهده	P-value	نام آزمون
اریترومایسین	حساس	1/37	1/40	0/23	1/00	2/00	0/004	کروسکال-والیس
	نیمه‌حساس	1/36	1/40	0/19	1/00	1/80
	مقاوم	1/26	1/20	0/22	1/00	2/00
کلیندامایسین	حساس	1/33	1/32	0/21	1/00	2/00	0/109	کروسکال-والیس
	نیمه‌حساس	1/31	1/20	0/22	1/20	1/64
	مقاوم	1/29	1/20	0/26	1/00	2/00
جنتامایسین	حساس	1/31	1/20	0/23	1/00	2/00	0/963	کروسکال-والیس
	نیمه‌حساس	1/29	1/32	0/12	1/16	1/40
	مقاوم	1/32	1/20	0/23	1/16	2/00
توبرامایسین	حساس	1/31	1/20	0/22	1/00	2/00	0/322	کروسکال-والیس
	نیمه‌حساس	1/64	1/64	-	1/64	1/64
	مقاوم	1/30	1/20	0/23	1/00	2/00
کوتریموکسازول	حساس	1/31	1/20	0/24	1/00	2/00	0/172	کروسکال-والیس
	نیمه‌حساس	1/20	1/20	0/01	1/16	1/20
	مقاوم	1/36	1/40	0/20	1/16	2/00
داکسی سایکلین	حساس	1/33	1/26	0/21	1/00	2/00	0/200	کروسکال-والیس
	نیمه‌حساس	1/41	1/24	0/47	1/00	2/00
	مقاوم	1/27	1/20	0/20	1/00	1/80
پنی‌‌سیلین	حساس	1/43	1/40	0/29	1/00	2/00	0/098	من-ویتنی
پنی‌‌سیلین	مقاوم	1/29	1/20	0/21	1/00	2/00	0/098	من-ویتنی
آمیکاسین	حساس	1/34	1/20	0/23	1/00	2/00	0/308	من-ویتنی
آمیکاسین	مقاوم	1/28	1/20	0/21	1/00	2/00	0/308	من-ویتنی
سیپروفلوکساسین	حساس	1/33	1/32	0/26	1/00	2/00	0/722	کروسکال-والیس
	نیمه‌حساس	1/28	1/20	0/13	1/20	1/64
	مقاوم	1/31	1/20	0/22	1/00	2/00
سفوکسیتین	حساس	1/34	1/36	0/23	1/00	2/00	0/088	من-ویتنی
سفوکسیتین	مقاوم	1/29	1/20	0/22	1/00	2/00	0/088	من-ویتنی

جدول 14: ارتباط MIC با ژن‌‌های بررسی‌شده در 100 جدایه بالینی استافیلوکوکوس اورئوس

Table 14: Correlation of MIC values with presence of resistance genes in 100 clinical S. aureus isolates

نام ژن		MIC					P-value	نام آزمون
نام ژن		میانگین	میانه	انحراف معیار	کمترین مشاهده	بیشترین مشاهده	P-value	نام آزمون
qac A/B	عدم حضور	1/3079	1/2000	0/19918	1/00	1/80	0/625	من-ویتنی
qac A/B	حضور	1/3243	1/2000	0/26895	1/00	2/00	0/625	من-ویتنی
Smr	عدم حضور	1/3161	1/2000	0/22870	1/00	2/00	0/716	من-ویتنی
Smr	حضور	1/3118	1/2000	0/22612	1/00	2/00	0/716	من-ویتنی
nor A	عدم حضور	1/3302	1/3200	0/21714	1/00	2/00	0/197	من-ویتنی
nor A	حضور	1/2907	1/2000	0/23967	1/00	2/00	0/197	من-ویتنی
qac A/B و smr	عدم حضور	1/3115	1/2000	0/22371	1/00	2/00	0/846	من-ویتنی
qac A/B و smr	حضور	1/3216	1/2000	0/23846	1/00	2/00	0/846	من-ویتنی
qac A/B و nor A	عدم حضور	1/3168	1/2000	0/21701	1/00	2/00	0/410	من-ویتنی
qac A/B و nor A	حضور	1/3050	1/2000	0/25837	1/00	2/00	0/410	من-ویتنی
Smr و nor A	عدم حضور	1/3187	1/2000	0/21873	1/00	2/00	0/468	من-ویتنی
Smr و nor A	حضور	1/3059	1/2000	0/24152	1/00	2/00	0/468	من-ویتنی
qac a/b, smr, norA	عدم حضور	1/3087	1/2000	0/22003	1/00	2/00	0/948	من-ویتنی
qac a/b, smr, norA	حضور	1/3327	1/2000	0/25189	1/00	2/00	0/948	من-ویتنی

بحث

درحال حاضر گسترش سویه‌‌های MRSA به یکی از اصلی‌‌ترین چالش‌‌ها در مراکز درمانی تبدیل شده است (15). MRSA از شایع‌‌ترین باکتری‌‌های دارای مقاومت چنددارویی به آنتی‌‌بیوتیک در سراسر جهان است و قادر به بقا و کلونیزه در بیمارستان‌‌ها است (16). اولین جدایه مقاوم به متی‌‌سیلین استافیلوکوکوس اورئوس در اروپا یافت شد. تاکنون آمار متفاوتی از شیوع سویه‌هایMRSA درکشورهای مختلف و مناطق مختلف ایران گزارش شده است (17). بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، فراوانی و الگوهای مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی سویه‌‌های MRSA مشخص و از مقاوم به حساس به‌ترتیب شامل پنی‌‌سیلین، سفوکسیتین، اریترومایسین، آمیکاسین، سیپروفلوکساسین، داکسی‌‌ساکلین، کلیندامایسین، توبرامایسین، تریمتوپریم-سولفومتاکسازول و جنتامایسین مشاهده شد. با توجه به نتایج به‌‌دست‌آمده، جنتامایسین حساس‌‌ترین عامل در برابر سویه استافیلوکوکوس اورئوس است؛ درحالی‌‌که پنی‌‌سیلین، سفوکسیتین و اریترومایسین مقاومت بیشتری دارند. در مطالعه حاضر 100 نمونه استافیلوکوکوس اورئوس از نظر حضور ژن‌‌های مقاومت آنتی‌‌سپیکی بررسی شدند که ژن qac A/B در 37 درصد نمونه‌‌ها و ژنsmr در 49 درصد نمونه‌‌ها حضور داشتند. همچنین شیوع ژن‌‌هایnorA در جدایه‌‌ها 41 درصد بود که این موضوع می‌‌تواند نشان‌‌دهندة افزایش شیوع ژنnorA در میان جدایه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم و حساس به متی‌سیلین باشد. این مطالعه نشان می‌‌دهد بنزالکونیوم کلراید در صورت استفاده صحیح، همچنان یک ضدعفونی‌‌کنندة مؤثر برای کنترل عفونت است.

در مطالعه‌‌ای که طبائی و همکاران از فروردین 1392 تا شهریور 1394 روی 7335 باکتری جداشده از بیماران بستری در بیمارستان امام رضا مشهد انجام دادند، 925 (6/12 درصد) سویه به‌عنوان استافیلوکوکوس اورئوس تشخیص داده شد. در این میان تعداد 382 (41/7) سویه به‌عنوان MRSA شناسایی شدند (18). در مطالعه حاضر تعداد 100 جدایه استافیلوکوکوس اورئوس از 4 بیمارستان مشهد (قائم، امام رضا، رضوی و اکبر) جدا شدند که 52 درصد جدایه‌‌ها به‌عنوان سویه‌‌های MRSA تشخیص داده شدند. این موضوع نشان می‌دهد در مقایسه با سال‌‌های گذشته میزان مقاومت باکتری استافیلوکوکوس اورئوس به متی‌‌سیلین افزایش یافته است. در پژوهشی که ال سیدزکی و همکاران انجام دادند تعداد 150 جدایه استافیلوکوکوس اورئوس طی سال 2017 تا 2018 از بیمارستانی در مصر جداسازی شدند که 58 درصد جدایه‌‌ها مقاوم به متی‌‌سیلین بودند؛ این نتایج با نتایج مطالعه حاضر هم‌‌خوانی دارند (19).

در پژوهش طبائی و همکاران، بیشترین نمونه‌‌هایی که سویه‌‌های MRSA از آن جدا شد، به‌ترتیب شامل کشت خون 40 درصد، زخم 3/17 درصد، ادرار 3/7 درصد و 1/19 درصد از سایر موارد شامل نمونه‌‌های مایع پلور، بینی، آسیت، آبسه، تراشه، چشم، سینوویال، کتتر، بافت و مایع مغزی‌نخاعی جداسازی شد (18). در مطالعه حاضر بیشترین نمونه‌‌هایی که سویه‌‌های MRSA از آن جداسازی شد، به‌ترتیب شامل ادرار 24 درصد، کشت خون 23 درصد‌‌، زخم 13 درصد، تراشه 21 درصد و سایر نمونه‌‌ها شامل آسیت، چشم، آبسه و کتتر 13 درصد بودند. این داده‌‌ها در مقایسه با تحقیق طبائی و همکاران نشان‌‌ می‌دهد حضور باکتری استافیلوکوکوس اورئوس در نمونه‌‌های جداشده از ادرار و تراشه افزایش چشمگیری داشته است؛ اما این میزان در خون کاهش یافته است؛ البته برای این میزان افزایش و کاهش باید مطالعات بیشتری انجام گیرد. طبائی و همکاران الگوی مقاومت آنتی‌‌بیوتیکی جدایه‌‌ها را بررسی کردند. نتایج نشان دادند بیشترین مقاومت به‌ترتیب به آنتی‌‌بیوتیک‌‌های پنی‌‌سیلین 652 (3/68 درصد)، اریترومایسین 481 (5/52 درصد)، کلیندامایسین 390 (6/42 درصد)، جنتامایسین 220 (24 درصد) و سیپروفلوکساسین 123 (4/13 درصد) متعلق بود. نتایج به‌دست‌آمده از این تحقیق نشان می‌‌دهد الگوهای مقاومت آنتی‌بیوتیکی، به‌غیر از الگوی مقاومت سیپروفلوکساسین، در بقیه موارد با مطالعه حاضر نزدیکی زیادی دارد (18).

علاوه بر آنتی‌‌بیوتیک‌‌ها، بیوسایدها نقش مهمی در کنترل رشد میکروارگانیسم‌‌ها و انتشار عفونت‌‌های بیمارستانی دارند. گزارش‌هایی مبنی بر مشاهده سویه‌‌های MRSA با کاهش حساسیت به بیوسایدهای مختلف ازجمله بنزالکونیم کلرید، کلرهگزیدین و دیگر بیوساید‌‌ها وجود دارد (20). در تحقیقی که کرنبرگر، فیشر و همکاران در آلمان در سال 2018 انجام دادند، 119 جدایه استافیلوکوکوس از انسان‌‌های بیمار و سالم جمع‌‌آوری شدند. جدایه‌‌ها از نظر حساسیت به چندین ماده ضدباکتریایی که یکی از آنها بنزالکونیوم کلراید بود، با استفاده از تستMIC بررسی شدند. رنج MIC مشاهده‌شده در جدایه‌‌ها برای بنزالکونیوم کلراید بین 64-2 میکروگرم بر میلی‌لیتر بود (20)؛ اما در مطالعه حاضر رنجMIC مشاهده‌شده برای جدایه‌‌ها بین 2-01/0 میکروگرم بر میلی‌لیتر بود‌‌. این عدم تشابه ممکن است به‌‌دلیل تفاوت در منطقه جغرافیایی یا تفاوت در غلظت سوپانسیون باکتری استفاده‌شده در تستMIC باشد. در مطالعه حاضر غلظت سوسپانسیون میکروبی مطابق باCLSI نسخه 2021 معادل 10⁴ 5 بود. شیوع ژن‌‌های مقاومت آنتی‌‌سپتیکی با توجه به موقعیت‌‌های جغرافیایی مختلف متفاوت است و برای ژن qacA/B در دامنه وسیعی از 10 تا 80 درصد متغیر است. تفاوت در نرخ شیوع ژن‌‌ها ممکن است به محل ژن‌‌های مقاومت آنتی‌‌سپتیکی در کلون‌‌های مختلف استافیلوکوکوس اورئوس نسبت داده شود؛ زیرا این ژن‌‌ها معمولاً روی پلاسمیدها حمل می‌شوند و به سرعت منتقل می شوند؛ این درحالی است که در برخی از کلون‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس ژن‌‌های مختلف کنترل‌کنندة مقاومت آنتی‌‌سپتیکی روی کروموزوم حمل می‌‌شوند (19).

در مطالعه‌‌ای که در سال 2018 توسط ال سیدزکی و همکاران در مصر انجام شد، 150 جدایه استافیلوکوکوس اورئوس از بیمارستانی در مصر جمع‌‌آوری شد که 58 درصد جدایه‌‌ها مقاوم به متی‌‌سیلین بودند. نتایج نشان دادند در میان 150 جدایه، 30 درصد جدایه‌‌ها کاهش حساسیت نسبت به بنزالکونیوم را نشان دادند ( µg/ml 8 < MIC ) که در این میان تنها 13 جدایه دارای ژن مقاومت به ترکیبات آمونیوم چهار ظرفیتی بودند. در این میان 22 درصد جدایه‌‌ها دارای ژن qac A/B و 17 درصد جدایه‌‌ها دارای ژنsmr بودند. حضور همزمان این دو ژن در بین 22 درصد جدایه‌‌ها گزارش شد. بین حضور ژن‌‌های qac A/B وsmr و مقدار MICهای بالاتر بنزالکونیوم کلراید ارتباط مثبتی وجود داشت (19). در مطالعه حاضر 100 نمونه استافیلوکوکوس اورئوس از نظر حضور ژن‌‌های مقاومت آنتی‌‌سپیکی بررسی شدند که ژن qac A/B در 37 درصد نمونه‌‌ها و ژن smr در 49 درصد نمونه‌‌ها حضور داشتند. حضور همزمان این دو ژن در 25 درصد جدایه‌‌ها مشاهده شد. نتایج مطالعه حاضر و پژوهش ال سید زکی و همکاران با هم هم‌‌خوانی ندارد که این امر ممکن است به‌دلیل فاصله زمانی یا جغرافیایی باشد؛ اما حضور همزمان این دو ژن در جدایه‌‌ها در دو تحقیق اعداد نزدیک به هم هستند که می‌‌تواند نشان‌‌دهندة ارتباط میان این دو ژن با هم برای بروز مقاومت به ترکیبات آمونیوم چهار ظرفیتی باشد. مقاومت در برابر آنتی‌‌بیوتیک‌‌ها دیگر محدود به ارگانیسم‌‌های جداشده از محیط بیمارستان نیست. شناسایی باکتری‌‌های دارای مقاومت چنددارویی در بیماران سرپایی درحال افزایش است؛ حتی در بیمارانی که هیچ عامل خطری برای مقاومت به عوامل ضدمیکروبی ندارند (21). در مطالعه‌‌ای که در سال 2019 در تهران انجام شد، استافیلوکوکوس اورئوس‌‌های جداشده از محیط مترو تهران بررسی شد. تعداد 40 جدایه استافیلوکوکوس اورئوس از محیط مترو به دست آمد که 5/2 درصد آنها MRSA بودند و این نتایج از طریق مقاومت جدایه‌‌ها نسبت به دیسک آنتی‌‌بیوتیکی سفوکسیتین حاصل شد. در میان 40 جدایه جمع‌آوری‌شده، 30 درصد نمونه‌‌ها دارای ژن qac A/B بودند. با توجه به این موضوع این نتیجه حاصل می‌‌شود که حضور سویه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌‌سیلین در جدایه‌‌های به‌دست‌‌آمده از مراکز درمانی بسیار بیشتر از جدایه‌‌های به‌دست‌آمده از سطح شهر مانند محیط مترو است (22).

در مطالعه‌‌ای که توسط نور صابر و همکاران در سال 2019 در بغداد انجام شد، تعداد 65 جدایه استافیلوکوکوس اورئوس از منابع کلینیکی مختلف جمع‌‌آوری شدند که در این میان، 58 جدایه (2/89 درصد) دارای ژنnor A ، 14 جدایه (5/21 درصد) دارای ژنqac A/B و فقط 2 جدایه (3 درصد) دارای ژنsmr بودند (8). نتایج این تحقیق در مقایسه با مطالعه حاضر تفاوت چشمگیری دارند. این موضوع می‌‌تواند به‌دلیل اختلاف در منطقه جغرافیایی باشد و می‌‌تواند نشان‌‌دهندة این موضوع باشد که ژنnorA در بغداد بسیار رایج است؛ در مقابل ژن smr شیوع بسیار کمی دارد.

قادر قادرخانی و همکاران در سال 1396، 302 باکتری استافیلوکوکوس اورئوس از نمونه‌‌های مختلف بالینی جمع‌‌آوری کردند که 145 جدایه مقام به متی‌‌سیلین بودند. ژن nor A در 82/25 درصد جدایه‌‌ها مشاهده شد (23). در مطالعه حاضر شیوع ژن‌‌هایnorA در جدایه‌‌ها 41 درصد بود. این موضوع می‌‌تواند نشان‌‌دهندة افزایش شیوع ژنnorA در میان جدایه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم و حساس به متی‌‌سیلین باشد.

نتیجه‌‌گیری

نتایج این مطالعه حاکی از آن است که شیوع ژن‌‌های مقاومت آنتی‌‌سپتیکی در سویه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس، به‌خصوص ژن qac A/B که عامل بروز مقاومت به ترکیبات آمونیوم چهار ظرفیتی است، به سرعت روند افزایشی دارد. از مقایسه نتایج تستMIC و بررسی میانگینMIC در جدایه‌‌های دارای ژن‌‌های مقاومت آنتی‌‌سپتیکی این نتیجه حاصل می‌‌شود که ژنqac A/B و پس از آن ژنnorA ارتباط مستقیمی با بروزMIC های بالاتر در جدایه‌‌ها دارند. علاوه بر

این، بررسی مقاومت سویه‌‌های استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به آنتی‌‌بیوتیک متی‌‌سیلین نشان‌‌دهندة افزایش چشمگیر سویه‌‌هایMRSA در میان جدایه‌‌های کلینیکی است و می‌‌تواند خطر کلونیزه‌‌شدن باکتری در بیماران را افزایش دهد و درنتیجه باعث ظهور سویه‌‌های مقاوم ‌‌‌‌شود؛ بنابراین، نظارت بیشتر بر مصرف و تجویز آنتی‌‌بیوتیک‌‌ها و انجام شیوه‌‌های صحیح به‌منظور کنترل عفونت در بیمارستان‌‌ها لازم و ضروری است.

[1] Staphylococcus

[2] Staphylococcus aureus

[3] Staphylococcus epidermidis

[4] Staphylococcus saprophyticus

[5] Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus

[6] Anticeptics

[7] Efflux Pumps

[8] Disinfectant

[9] Biocide

[10] Quanternary ammonium compounds

[11] Surface-Active Agents

[12] Surfactants

[13] Benzalkonium Chloride

[14] Clinical and Laboratory Standard Institute

[15] Microdilution

[16] Triplicate

[17] Tris-EDTA-NaCl-TritonX100

[18] European Committww on Antimicrobial Susceptibility Testing

مراجع

Nandhini P, Kumar P, Mickymaray S, Alothaim AS, Somasundaram J, Rajan M. Recent developments in methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) treatment: a review. Antibiotics. 2022 Apr 29;11(5):606. https://doi.org/10.3390/antibiotics11050606
Peng Q, Tang X, Dong W, Sun N, Yuan W. A review of biofilm formation of Staphylococcus aureus and its regulation mechanism. Antibiotics. 2022 Dec22;12(1):12. https://doi.org/10.3390/antibiotics12010012
Howden BP, Giulieri SG, Wong Fok Lung T, Baines SL, Sharkey LK, Lee JY, Hachani A, Monk IR, Stinear TP. Staphylococcus aureus host interactions and adaptation. Nature Reviews Microbiology. 2023 Jun;21(6):380-95. https://doi.org/10.1038/s41579-023-00852-y
Tong SY, Mora J, Bowen AC, Cheng MP, Daneman N, Goodman AL, Heriot GS, Lee TC, Lewis RJ, Lye DC, Mahar RK. The Staphylococcus aureus network adaptive platform trial protocol: new

tools for an old foe. Clinical Infectious 2022 Dec 1;75(11):2027-34.https://doi.org/10.1093/cid/ciac476
Zhu Z, Hu Z, Li S, Fang R, Ono HK, Hu DL. Molecular characteristics and pathogenicity of Staphylococcus aureus International journal of molecular sciences. 2023 Dec 28;25(1):395.https://doi.org/10.3390/ijms25010395
Gherardi G. Staphylococcus aureus infection: pathogenesis and antimicrobial resistance. International journal of molecular sciences. 2023 May 3;24(9):8182.https://doi.org/10.3390/ijms24098182
Tuon FF, Suss PH, Telles JP, Dantas LR, Borges NH, Ribeiro VS. Antimicrobial treatment of Staphylococcus aureus Antibiotics. 2023 Jan 4;12(1):87.https://doi.org/10.3390/antibiotics12010087
Saber N, Joseph Kandala N, Abdulameer Mohammed H. Detection a new antiseptic resistant variant of qac gene in some multi drug resistant Staphylococcus aureus isolated from different clinical sources. Baghdad Science Journal. 2019;16(3):5. https://doi.org/10.21123/bsj.2019.16.3.0571
Fu D, Yu X, Huang X, Ou G, Zhou T, He Z. Studies on the inhibitory effect of different surfactants on ammonium chloride corrosion. International Journal of Fluid Engineering. 2024 Jun 1;1(2). https://doi.org/10.1063/5.0193079
Arnold WA, Blum A, Branyan J, Bruton TA, Carignan CC, Cortopassi G, Datta S, DeWitt J, Doherty AC, Halden RU, Harari H. Quaternary ammonium compounds: a chemical class of emerging concern. Environmental Science & Technology. 2023 May 9;57(20):7645-65. https://doi.org/10.1021/acs.est.2c08244
Vijayakumar R, Sandle T. A review on biocide reduced susceptibility due to plasmid‐borne antiseptic‐resistant genes—special notes on pharmaceutical environmental isolates. Journal of Applied Microbiology. 2019 Apr 1;126(4):1011-22. https://doi.org/10.1111/jam.14118
Chieffi D, Fanelli F, Fusco V. Antimicrobial and biocide resistance in Staphylococcus aureus: genomic features, decontamination strategies, and the role of aureus complex-related species, with a focus on ready-to-eat food and food-contact surfaces. Frontiers in Food Science and Technology. 2023 May 5;3:1165871. https://doi.org/10.3389/frfst.2023.1165871
Costa SS, Sobkowiak B, Parreira R, Edgeworth JD, Viveiros M, Clark TG, et al. Genetic diversity of norA, coding for a main efflux pump of Staphylococcus aureus. Front Genet. 2019;10(JAN):1–11.https://doi.org/10.3389/fgene.2018.00710
Hassanzadeh S, Pourmand MR, Afshar D, Dehbashi S, Mashhadi R. TENT: a rapid DNA extraction method of Staphylococcus aureus. Iranian Journal of Public Health. 2016 Aug;45(8):1093. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5139972/
Cheung GY, Bae JS, Otto M. Pathogenicity and virulence of Staphylococcus aureus. Virulence. 2021 Dec 31;12(1):547-69. https://doi.org/10.1080/21505594.2021.1878688
Mlynarczyk-Bonikowska B, Kowalewski C, Krolak-Ulinska A, Marusza W. Molecular mechanisms of drug resistance in Staphylococcus aureus. International journal of molecular sciences. 2022 Jul 22;23(15):8088.https://doi.org/10.3390/ijms23158088
Ahmad-Mansour N, Loubet P, Pouget C, Dunyach-Remy C, Sotto A, Lavigne JP, Molle V. Staphylococcus aureus toxins: an update on their pathogenic properties and potential treatments. Toxins. 2021 Sep 23;13(10):677. https://doi.org/10.3390/toxins13100677
Tabaei S, Kouhi Noghondar M, Mohammadzadeh M, Ataei L, Amel Jamehdar S. Pattern of antibiotic resistance in methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) strains isolated from clinical specimens: Imam Reza hospital in Mashhad. Medical journal of mashhad university of medical sciences. 2016 May 21;59(2):64-70.https://doi.org/10.22038/mjms.2016.7328 [In Persian]
Zaki ME, Bastawy S, Montasser K. Molecular study of resistance of Staphylococcus aureus to antiseptic quaternary ammonium compounds. Journal of Global Antimicrobial Resistance. 2019 Jun 1;17:94-7. https://doi.org/10.1016/j.jgar.2018.11.022
Kernberger-Fischer IA, Krischek C, Strommenger B, Fiegen U, Beyerbach M, Kreienbrock L, et al. Susceptibility of methicillin-resistant and -susceptible Staphylococcus aureus isolates of various clonal lineages from Germany to eight biocides. Appl Environ Microbiol. 2018;84(13):e00799-18. https://doi.org/10.1128/AEM.00799-18
Idrees M, Sawant S, Karodia N, Rahman A. S. aureus forms a complex structure of extracellular polymeric biofilm that provides a fully secured and functional environment for the formation of microcolonies, their sustenance and recolonization of sessile cells after its dispersal. The purpose of th. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021;18:1-20.
YarMohammadi MA, Eslami M, Amirmozafari N. Investigating the presence of qacA/B and mecA genes in Staphylococcus aureus strains isolated from metro stations in Tehran city of Iran. Reviews and Research in Medical Microbiology. 2019 Oct 1;30(4):212-6. https://B2n.ir/um6367
Ghaderkhani J, Tahmasebi H, Zeyni B, Dehbashi S, Arabestani MR. Evaluation of the Phenotypic and Molecular Pattern of Efflux Pumps in Clinical Isolates of Methicillin-resistant Staphylococcus aureus. Avicenna Journal of Clinical Medicine. 2017 Dec 15;24(3):183-91. https://doi.org/21859/ajcm.24.3.183

آمار

تعداد مشاهده مقاله: 562

تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 154

سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب

پیوندهای مفید

اخبار و اعلانات

آمار

بررسی میزان شیوع ژن‌‌های مقاومت بیوسایدی qac A/B، smr و norA در جدایه‌های استافیلوکوکوس اورئوس و حساسیت جدایه‌ها به بنزالکونیوم کلراید