پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 43 |
| تعداد شمارهها | 1,829 |
| تعداد مقالات | 14,864 |
| تعداد مشاهده مقاله | 40,711,862 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 15,801,176 |
عوامل مؤثر بر نگرش جوانان به همباشی در ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| جامعه شناسی کاربردی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 2، دوره 36، شماره 3 - شماره پیاپی 99، مهر 1404، صفحه 1-28 اصل مقاله (1.05 M) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/jas.2025.142259.2537 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسندگان | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ریحانه قاسمی نیاسر1؛ رسول صادقی* 2؛ فاطمه ترابی3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1کارشناسیارشد جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2دانشیار، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3استاد، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| هدف مقالۀ حاضر، شناخت نگرش جوانان ایرانی به همباشی یا زندگی مشترک بدون ازدواج و بررسی عوامل تعیینکنندۀ آن با استفاده از تحلیل ثانویۀ دادههای پیمایش ملی ارزشها و نگرشهای جوانان کشور در سال ۱۳۹۹ است. تعداد نمونۀ بررسیشده شامل ۱۱۵۷۳ نفر از جوانان ۱۸ تا ۳۵ سال ساکن در مناطق شهری و روستایی در ۳۱ استان کشور است. یافتهها نشان داد که بیشتر افراد بررسیشده مخالف همباشی بودهاند و درمقابل، حدود ۱۵درصد پاسخگویان نگرشی موافق به سبک زندگی همباشی داشتهاند. همچنین براساس یافتهها، افراد دارای نگرش موافق به همباشی را مردان، افراد بدون همسر، در سنین 23-18 سال، غیرشاغل، فارسزبان و ساکن شهرها تشکیل میدهند. نتایج تحلیل رگرسیون رتبهای نشان داد که نگرش به همباشی بهطور معناداری متأثر از عوامل جمعیتی، شامل جنسیت، سن، وضعیت تأهل، قومیت، مذهب و محل سکونت است. به علاوه، وضعیت اقتصادی خانوار، نگرش به ازدواج، معاشرت با جنس مخالف و مصرف کالاهای فرهنگی، رابطۀ مثبت و نظارت و انسجام خانوادگی رابطۀ منفی با نگرش به همباشی داشتهاند؛ بدین ترتیب، یکی از چالشهای فراروی ازدواج و تشکیل خانواده در دهههای پیشرو افزایش زندگیهای همباشی خواهد بود. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| همباشی؛ نگرش ازدواجی؛ جهتگیری ارزشی-فرهنگی؛ انسجام خانوادگی؛ مصرف فرهنگی؛ جوانان | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
مقدمه و بیان مسئله خانواده را میتوان نخستین سلول و واحد زندگی اجتماعی دانست که شروع آن، بهواسطۀ ازدواج رسمی و قانونی است. نهادهای ازدواج و خانواده متأثر از تحولات ساختاری، فرهنگی و درمجموع متأثر از موقعیت جوامع درحال گذار از نظام سنتی به نظام مدرن، دگرگونیهای درخورتوجهی را به خود دیدهاند. تحولاتی که منجر به ایجاد نگرشها و باورهای جدیدی به ازدواج و روابط زناشویی در بین زنان و مردان شده است (فرهمند و همکاران، ۱۳۹۳)؛ درنتیجه، با غالبشدن ایدههای جدید در زمینۀ خانواده و ازدواج، الگوهای رفتاری قدیمی نظیر ازدواج و باروری درحال تغییر و تحول هستند و در بسیاری از موارد، هنجارهای جدیدی جایگزین هنجارهای قدیمی میشوند (Wu & Balakrishnan, 1992)؛ از اینرو، یکی از تغییرات در حوزۀ خانواده، شکستهشدن هنجارهای سنتی و پیدایش الگوهای جدید زندگی خانوادگی است. ازدواج در دهههای گذشته شیوع بالایی داشت و همباشی اندک و محدود به اقشار خاصی از جامعه بود (Villeneuve-Gokalp, 1991)؛ اما امروزه، نگرشها به همباشی در بسیاری از کشورهای دنیا بهسرعت درحال تغییر است و شیوع آن درحال افزایش است (Thornton & Young-DeMarco, 2001). باوجود تأثیر تحولات ساختاری در تبیین تغییرات ازدواج و خانواده، برخی پژوهشهای صورتگرفته در کشورهای آسیایی بیانگر این موضوع است که مدرنیزهشدن و تحولات ساختاری آن، در جهت تبیین روند و جریان دگرگونی و تحولات ازدواج کافی نیست (صادقی و رضایی، ۱۳۹۸) و بهجای آن بهطور مداوم بر تأثیر و اهمیت عوامل فرهنگی، ارزشها و نگرشها افزوده میشود؛ ارزشها و نگرشها در ایجاد رفتار و کنشهای فردی و اجتماعی نقشی جدی دارند؛ بنابراین، میتوان تبیینی از تحولات بهوجودآمده در حیطۀ طلاق، ازدواج و خانواده را با مطالعۀ نگرشها و عقاید نسل جدید به ازدواج و روابط پیش از ازدواج ارائه داد (عظیمیهاشمی و همکاران، ۱۳۹۴؛ صادقی و رضایی، ۱۳۹۸). امروزه ازدواجها با تأخیر رخ میدهد و فاصلۀ میان بلوغ جنسی و بلوغ اقتصادی در کشور به حدود 15 سال رسیده و بهطور مداوم درحال افزایش است و این در شرایطی است که ازدواج تنها روش قانونی و مشروع برای برقراری رابطۀ جنسی در ایران به حساب میآید (آزاد ارمکی و همکاران، ۱۳۹۱). افزایش طلاق و اختلافات زناشویی، مهاجرت و زندگی در کلانشهرها و عدم نظارت و کنترل خانواده، فقدان تمکن مالی افراد برای ازدواج و تشکیل خانواده و رواج و گسترش الگوهای جدید روابط جنسی پیش از ازدواج، پارهای از تهدیدات پیشروی بنیان خانواده در ایران است (کریمیان و زارعی، ۱۳۹۵). در این شرایط، شماری از افراد به سراغ روابط کوتاهمدت و عاشقانه میروند؛ اما خود این روابط عاشقانه در شکلهای پیشرفته و توسعهیافته، سبک زندگی همباشی را سبب میشوند (کریمیان و همکاران، ۱۳۹۴). همباشی یا زندگی مشترک بدون ازدواج شکلی از زندگی مشترک است که در آن زن و مرد بدون ازدواج قانونی و ثبت در اسناد و مدارک با همدیگر زندگی مشترک را شکل میدهند و با هم رابطۀ جنسی و عاطفی برقرار میکنند (هادیزاده و فرحزادی، ۱۳۹۲). این سبک از زندگی رقیب سرسخت و مهم ازدواج است. همباشی، فارغ از قواعد و ضوابط، آدابورسوم، چهارچوبها و قیود ازدواج است (آزادارمکی و همکاران، ۱۳۹۰؛ ابراهیمی، ۱۳۹۸). این شکل از رابطه ریشههای عمیقی در غرب دارد و برگرفته از تغییرات اقتصادی و اجتماعی میانۀ قرن بیستم در کشورهای غربی است که علل و عوامل این تغییرات را میبایست در انقلاب جنسی اواخر دهۀ ۱۹۶۰ در اروپا و آمریکا ریشهیابی کرد. این انقلاب بهآهستگی گفتمان جنسی و نگرش، اخلاق و رفتار جنسی را در بیشتر کشورهای غربی با تغییراتی اساسی روبهرو کرد. بسط و ترویج روابط جنسی پیش از ازدواج در این کشورها یکی از درخورتوجهترین و بااهمیتترین پیامدهای انقلاب جنسی در غرب است. انقلاب جنسی ازطریق اسطورهزدایی از رابطۀ جنسی، آن را تبدیل به امری عادی و معمولی کرد که پیش از ازدواج بهآسانی میتوان به آن دست یافت. درحال حاضر سبک زندگی همباشی نهتنها در کشورهای توسعهیافته، بلکه در کشورهای درحالتوسعه هم درحال شیوع و گسترش است؛ بهطوریکه شماری از این نوع سبک زندگی در کشورهای آسیایی گزارش شده است (زاهدی اصل و همکاران، ۱۴۰۰). نکتۀ درخور توجه و مهم این است که ولو اینکه امکان دارد همباشی پیامد بعضی تغییرات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی یا شیوۀ زندگی امروزین و نوین و بلکه شاید شکلی از انتقاد و مخالفت به وضع ازدواج باشد؛ ولی تداوم و گسترش آن میتواند مسئلۀ مهم و سد راهی برای ازدواج و تشکیل خانواده در جامعۀ ایران در آینده محسوب شود (حسینی و همکاران، ۱۴۰۰). تحقیقات انجامشده در این زمینه حاکیاز متداولشدن این مدل سبک زندگی بهخصوص در تهران از آغاز دهۀ 1390 به بعد و همچنین روند صعودی آن است (ابراهیمی، ۱۳۹۸). در ایران، باوجود اینکه بسیاری از جوانان هنوز با این سبک زندگی مخالف هستند (امیدوار، ۱۳۹۸)، شیوع آن در برخی از مناطق، بهویژه در کلانشهرها و بهخصوص تهران درحال افزایش است؛ ازاینرو، همباشی از واقعهای نادر به روابطی سریع بدل شده است. مطالعه و شناخت نگرش به همباشی بهعنوان بستر و مقدمۀ شکلگیری سبک زندگی همباشی در جامعۀ ایرانی مهم است. این مطالعه با بررسی و تحلیل نگرشهای نسل جوان به سبک زندگی همباشی تلاش دارد تا ضمن شناسایی روندها و تفاوتهای موجود، تصویری روشن از این پدیده ارائه دهد و زمینهساز تدوین سیاستهای اجتماعی و فرهنگی مناسب برای مدیریت تغییرات باشد؛ در همین راستا، مطالعۀ پیشرو به دنبال پاسخ به این سؤال است که نگرش جوانان ایرانی به همباشی چگونه است و چه عواملی بر آن اثرگذارند. هدف کلی این پژوهش، شناخت نگرش جوانان به سبک زندگی همباشی و عوامل مؤثر بر آن است؛ در این راستا دو هدف زیر بررسی میشود:
پیشینۀ پژوهش مطالعات قبلی انجامشده در حوزۀ همباشی در دو گروه مطالعات داخلی و خارجی بررسی شد. مطالعات بررسیشده، سه گروه الف) مطالعات مربوط به سبک زندگی همباشی، ب) مطالعات مربوط به نگرش به سبک زندگی همباشی و ج) مطالعات مربوط به تمایل و گرایش به سبک زندگی همباشی را در برمیگیرد. مطالعات صورتگرفته در گروه الف، ابعاد مختلفی از پدیدۀ سبک زندگی همباشی همچون تجربۀ زیستۀ همباشان، علل و عوامل بروز این پدیده، وضعیت زندگی همباشان، انواع این روابط، آسیبها و پیامدها و چالشهای این سبک از زندگی را بررسی کرده است و از رویکرد کیفی استفاده کردهاند. مطالعات موجود در گروه ب، نوع نگرش به سبک زندگی همباشی و عوامل اثرگذار بر نگرش به این سبک زندگی را با رویکردهای کمّی و کیفی بررسی کردهاند. همچنین مطالعات گروه ج، تمایل و گرایش به این مدل زندگی را در برمیگیرد و با رویکرد کیفی صورت گرفتهاند که در جدول 1 بهطورخلاصه به آنها اشاره شده است. جدول 1- مرور مطالعات پیشین در حوزۀ همباشی Table 1- Summary review of previous studies on cohabitation
باتوجهبه مرور پیشینۀ پژوهش بیشتر مطالعات انجامشده در حوزۀ نگرش به همباشی مطالعاتی هستند که در کشورهای توسعهیافته و اروپایی انجام شدهاند و باتوجهبه این نکته که ایران کشوری درحالتوسعه و آسیایی با مذهب و شرایط و بسترهای متفاوتی است، تعمیمیافتههای این مطالعات به کشور ایران و علاوهبرآن سیاستگذاری و تصمیمگیری براساس این یافتهها مشکل است. همچنین در کشور ما مطالعات مختلفی در حوزۀ سبک زندگی همباشی انجام شده است؛ اما بیشتر این مطالعات، این پدیده را در سطح منطقهای و با استفاده از روش کیفی و از جنبههایی ازقبیل مطالعۀ تجربۀ زیسته یا مطالعۀ چالشها و پیامدهای این نوع سبک زندگی بررسی کردهاند و کمتر پژوهشی در سطح ملی و ازنظر جمعیتشناختی به مطالعۀ کمّی این پدیده و نگرش به آن پرداخته است. چارچوب نظری در تبیین تغییرات نگرشی به همباشی نظریههای مختلفی در حوزۀ جامعهشناسی مطرح شده است. براساس نظریۀ کاشت، رسانههای جمعی اثر جدی و کارآمدی بر نگرشها، عقاید یا باورها و قضاوتهای افراد مصرفکننده دربارۀ جهان اجتماعی دارند. این نظریه یکی از شکلهای تأثیر رسانهها در سطح شناختی است و به این مسئله ربط دارد که در معرض رسانهها قرارگرفتن میتواند تا چه اندازه باورها و نگرشهای همگان دربارۀ واقعیت خارجی را شکل دهد. نظریۀ کاشت، رسانههای جمعی ازجمله اینترنت را عامل اجتماعیشدن میداند. طبق نظر گربنر رسانهها در رایجسازی و تثبیت سبکهای گوناگون زندگی نقش محوری و برجسته دارند. گربنر معتقد است رسانهها، نگرشها و ارزشهای موجود در فرهنگ را تقویت کرده و این ارزشها را در بین اعضای فرهنگ تبلیغ میکنند و رواج میدهند و این ارزشها را به هم وصل میکنند و بدینطریق رسانهها بر نگرشها و عقاید و افکار عموم دربارۀ واقعیت تأثیر میگذارند. طبق نظریۀ کاشت میتوان نتیجه گرفت که مدت، میزان و نوع محتوای رسانهها بر فرد اثرگذار است (شمسی، ۱۳۹۵؛ امامجمعهزاده و همکاران، ۱۳۹۲). «اشاعه روندی است که توسط آن نگرشها و ارزشهای نوین در بین افراد و گروههای اجتماعی بسط پیدا میکند.» (Bongaarts & Watkins, 1996). نظریۀ اشاعه بر ماهیت جدید و ابتکاری نگرشها و اعمال و کنشهای درحال گسترش تأکید دارد؛ بنابراین، طبق این نظریهها استفاده از رسانهها و وسایل فرهنگی موجب تغییر در درک و فهم افراد از روابطشان میشود؛ بنابراین، این پیدایش نگرشهای جدید موجب تغییر نگرش افراد به ازدواج میشود که یکی از انواع روابط بین انسانها است و موجب سستشدن ارزشهای سنتی نسبتبه ازدواج و پیدایش نیازهای مدرن و الگوهای نوین جایگزین ازدواج میشود که یکی از آنها سبک زندگی همباشی است. رویکرد گذار جمعیتی دوم را نخستینبار رون لستهاق [1]و ون دکا [2]مطرح کردند. مقصود و هدف آنها از طرح این نظریه، توجه به تغییر و تحولات متوالی و پیدرپی باروری، تشکیل خانواده و سبک زندگی همباشی است که از سالهای اواخر دهۀ ۱۹۶۰ در بیشتر کشورهای شمال و غرب اروپا آغاز شده بود (Lesthaeghe, 2014 & 2020). یکی از اصلیترین اثرات جمعیتی این دگرگونی در کشورهای ثروتمندتر، نزول باروری به سطح پایینتر از جانشینی است؛ اما طبق نظر ون دکا این دگرگونی بیشتر ناشی از آزادی و استقلالی است که افراد (بهخصوص زنان) کسب میکنند تا آنچه که تمایل دارند انجام دهند؛ به همین دلیل بهجای الگوی بزرگشدن، ازدواج و فرزندآوری، این گذار با تأخیر در ازدواج، افزایش زندگی مجردی، زندگی مشترک و سکونت طولانیتر در خانواده همراه بوده است؛ علاوهبراین، سیر صعودی ازهمگسیختگی در ارتباطات خانوادگی موجب افزایش نرخ طلاق و جدایی بین همسران شده و تجدید ساختار خانواده از سمت ازدواج دوباره به زندگی مشترک بدون ازدواج رفته است. براساس این تئوری خانواده و روابط زناشویی در عصر معاصر بهخصوص در جوامع صنعتی دچار تغییرات اساسی شده است. پدیدههایی نظیر تغییر در الگوی باروری و فرزندآوری، سیر صعودی طلاق، تغییر در شکل و الگوی ازدواج (تجرد قطعی و سبک زندگی همباشی) نتایج تغییر و تحولات خانواده باتوجهبه رویکرد گذار جمعیتی دوم به شمار میآیند. این نظریه به اثرات یکنواخت عوامل اقتصادی و اجتماعی (بهخصوص کاهش کنترل هنجاری و رشد استقلال اقتصادی زنان)، فرهنگی و تکنولوژی و ارتباطات نوین بر تحولات رخداده در الگوی ازدواج و گسترش سبک زندگی همباشی اشاره دارد. ترکیب عوامل مذکور با همدیگر، موجب جهتگیری نگرشها، علایق و انتخابهای افراد بهسوی فردگرایی و استقلال شده است و بهتبع تغییر و تحول در الگوی ازدواج را به دنبال دارند (Lesthaeghe, 2014 & 2020). براساس نظریۀ گذار جمعیتی دوم، رشد صعودی استقلال فردی در حیطههای مذهبی، اخلاقی و سیاسی دارای نقش محوری و برجستهای در تغییر و تحولات رخداده در شکلگیری و ایجاد خانواده است. سیر نزولی ازدواج و گسترش الگوهای جایگزین ازجمله سبک زندگی همباشی را میتوان مظهر نگرش ناهماهنگ و ناسازگار و اعلام مخالفت به منابع اقتدار و علاوهبرآن روشی در جهت ابراز آزادی و استقلال فردی در برابر قراردادها و سنت و قانون تلقی کرد (حبیبپور گتابی و غفاری، ۱۳۹۰؛ Rosina & Fraboni, 2004). طبق نظریۀ تغییرات فرهنگی-ارزشی اینگلهارت[3] هنگامی که جامعهای صنعتی میشود، در امان ماندن از تغییرات ارزشی و فرهنگی در این راه اجتنابناپذیر است؛ تغییر و تحولاتی مانند دگرگونی خانواده، کمشدن باروری، افزایش امید زندگی، افزایش مشارکت سیاسی و سستشدن باورها و عقاید مذهبی و کمرنگشدن ارزشها و هنجارهای سنتی (حقیقتیان و دارابی، ۱۳۹۴). طبق نظر وی در جوامع سنتی با نوعی تغییرات ارزشی اساسی روبهرو هستیم (امیدوار، ۱۳۹۸). گذار از جامعۀ ماقبل صنعتی به جامعۀ صنعتی تحولاتی را در تجربیات و نگرشهای افراد ایجاد میکند و تشکیل جامعۀ فراصنعتی، ظهور باروها و نگرشهای جهانی و توجه به خرد ابزاری و کمرنگشدن ارزشهای صنعتی را تحریک میکند (حقیقتیان و دارابی، ۱۳۹۴). طبق نظر اینگلهارت و ولزل در هر جامعهای زمانی که سطح تحصیلات افزایش مییابد، تضعیف و افول عقاید و باورهای دینی و سنتی در برابر عقاید و باورهای عقلانی و سکولار اجتنابناپذیر است (اینگلهارت و ولزل، ۱۳۹۴)؛ بدینگونه گزارههای دینی در کشف حقیقت و تبیین پدیدههای جهان هیچ نقش عمدهای نداشتهاند؛ بنابراین، توان کمک به درک انسان از هستی و پدیدههای آن را ندارند و بهتبع آن در کنترل انسان بر پدیدهها هم اثر و نقش عمدهای ندارند (حقیقتیان و دارابی، ۱۳۹۴)؛ بنابراین، طبق نظر اینگلهارت این فرایند و جریان موجب تغییر در نگرش افراد جامعه به ازدواج میشود و نگرش آنها به مسائلی همچون رابطۀ دوستی دختر و پسر، سبک زندگی همباشی، طلاق، سقطجنین و... آزادانهتر است. نظریۀ کنترل اجتماعی بر این تأکید دارد که «کژرفتاری نتیجۀ کنترل اجتماعی» است. کنترل اجتماعی دربرگیرندۀ روشها، سیاستها و ابزارهایی است که جامعه بهمنظور واداشتن مردمش به هماهنگی و پرهیز و پیشگیری از ناهماهنگی و تناقض استفاده میکند؛ چون زندگی بهطورکلی مملو از فتنه، نیرنگ و وسوسه است. مردم فقط به دلیل اینکه جامعه میتواند رفتارشان را کنترل کند، با هنجارهای اجتماعی همنوا هستند (ستوده، ۱۳۸۰). ازنظر دورکیم اگر کنترل اجتماعی در جامعه سخت و سنگین باشد، ممکن است اعضای آن با ارزشها و هنجارهای اجتماعی هماهنگ شوند؛ اما اگر کنترل اجتماعی در جامعه سست و ضعیف باشد، احتمالاً مردم به سمت «کژرفتاری» و آسیبها و انحرافات اجتماعی جذب میشوند (ستوده، ۱۳۸۰). طبق این تئوری، نگرش به سبک زندگی همباشی و رابطه با جنس مخالف در خارج از چارچوب ازدواج بهمثابه یک رفتار غیرعادی و خلاف عرف شناخته میشود و به دلیل اینکه اینچنین گرایشی در افراد ایجاد نشود باید فرایند جامعهپذیری در مراحل گوناگون توسط خانواده، دوستان و رسانههای گروهی کنترل شود (شمسی، ۱۳۹۵)؛ بنابراین، برایناساس میتوان تبیین کرد که کاهش مراقبت و نظارت والدین بر فرزندان موجب پیدایش سبک زندگی همباشی میشود. پژوهش حاضر برای بررسی نگرش جوانان به سبک زندگی همباشی، از ترکیبی ازنظریههای مذکور بهره گرفته است. نظریۀ گذار جمعیتی دوم تأکید دارد که افزایش فردگرایی، سکولاریسم، و برابریگرایی جنسیتی به گسترش الگوهای جدید زندگی خانوادگی مانند همباشی منجر شده است. براساس نظریۀ تغییرات فرهنگی-ارزشی اینگلهارت، تغییرات اقتصادی و فرهنگی باعث کاهش پایبندی به ارزشهای سنتی و افزایش پذیرش ارزشهای مدرن میشود. نگرش افراد به ازدواج، روابط دوستی پیش از ازدواج و سبک زندگی همباشی بهطور مستقیم متأثر از تغییرات فرهنگی-ارزشی قرار دارد. براساس نظریۀ کنترل اجتماعی، نظارت و انسجام اجتماعی و خانوادگی نقش مهمی در کنترل رفتارهای فردی دارد. کاهش نظارت خانواده و ضعف انسجام خانوادگی میتواند پذیرش رفتارهای غیرسنتی ازجمله همباشی را افزایش دهد؛ درنهایت، براساس نظریات کاشت و اشاعه رسانهها و مصرف کالاهای فرهنگی در تغییر نگرشها و رفتارها نقش زیادی دارند. رسانهها ازطریق ترویج الگوهای زندگی مدرن بر نگرش افراد به روابط پیش از ازدواج و سبک زندگی همباشی تأثیر میگذارند. بنابراین، براساس نظریات مذکور مدل نظری پژوهش بهصورت شکل 1 ترسیم شده است. هرکدام از متغیرهای مستقل بهصورت مستقیم بر نگرش به همباشی اثر میگذارند. همچنین این متغیرها در ارتباط با یکدیگر و بهصورت غیرمستقیم و ازطریق اثرگذاری بر متغیر جهتگیری ارزشی-فرهنگی بر نگرش به سبک زندگی همباشی اثرگذار هستند. شکل 1- مدل نظری-تحلیلی تحقیق Graph 1- Analytical framework of the study روش و دادهها مطالعۀ حاضر، پژوهشی توصیفی-تحلیلی از نوع تحلیل ثانویه است. دادههای استفادهشده در این پژوهش، پیمایش ملی ارزشها و نگرشهای جوانان کشور است که در سال 1399 به سفارش مرکز مطالعات و پژوهشهای راهبردی وزارت ورزش و جوانان، توسط ایسپا در سطح مناطق شهری و روستایی استانهای کشور گردآوری شد. ابزار گردآوری دادهها در این پیمایش پرسشنامه بوده است که به روش مصاحبۀ حضوری تکمیل شده است. دادهها در سطح فردی و جامعۀ آماری جوانان 18 تا 35 سال شهری و روستایی است که در 31 استان کشور ایران سکونت داشتهاند. حجم نمونۀ آماری برابر با 11573 نفر است. حجم نمونه در هر استان بهصورت سهمیهای و طبق جدول توزیع سنی و جنسی جمعیت 18 تا 35 سال در سرشماری سال 1395 بوده است. از شیوۀ نمونه گیری چندمرحلهای برای انتخاب نمونه استفاد شده است. پرسشگران پس از مراجعه به معابر و میادین منتخب اقدام به تکمیل پرسشنامه کردند. نحوۀ انتخاب افراد بهگونهای بود که افراد از گروههای سنی و جنسی در نمونهها حضور داشته باشند. متغیرهای پژوهش شامل دو دسته متغیرهای مستقل و وابسته است. متغیر وابسته، نگرش به همباشی است که بهمنظور عملیاتیکردن آن از سؤال «تا چه اندازه با زندگی دختر و پسر بدون ازدواج رسمی موافقید؟» استفاده شده است و گزینههای پاسخی در طیف لیکرت و بهصورت کاملاٌ موافق، موافق، نه مخالف نه موافق، مخالف و کاملاً مخالف بوده است. متغیرهای مستقل اصلی، شامل متغیرهای جمعیتی و زمینهای (نظیر جنسیت، سن، وضع تأهل، سطح تحصیلات، وضع اشتغال، قومیت، مذهب و محل سکونت)؛ عوامل مرتبط با خانواده (شامل وضعیت اقتصادی خانوار، نظارت و مراقبت خانواده و شاخص انسجام خانواده ساخته شده از سه گویه شامل روابط بین اعضای خانواده، رضایت از زندگی خانوادگی و تعارض و ناسازگاری با والدین)، نگرش به ازدواج و معاشرت با جنس مخالف و شاخص مصرف فرهنگی است. شاخص نگرش به ازدواج با استفاده از شش گویه شامل «نگرش به تأثیر پایبندی به سنتهای ازدواج، نگرش به تأثیر اشتغال و استقلال مالی زنان بر بالارفتن سن ازدواج، نگرش به ازدواج موقت، تجردگرایی، نگرش به انتخاب همسر ازطریق اینترنت و فضای مجازی و نگرش به مراکز معتبر همسریابی نیز بهعنوان متغیر مستقل استفاده شد. این گویهها روی دو عامل نوع نگرش به فرایند همسریابی و نوع نگرش به ازدواج و پایداری آن با آلفای کرونباخ به ترتیب 72/0 و 59/0 ساخته شد. متغیر نگرش به رابطۀ دوستی دختر و پسر نیز شامل گویۀ «میزان موافقت با دوستی دختر و پسر قبل از ازدواج در شناخت طرفین» است. شاخص مصرف فرهنگی از یازده گویه شامل استفاده از اینترنت، ماهواره، شبکههای اجتماعی مجازی، گوشدادن به موسیقی، انجام یا یادگیری کارهای هنری، خواندن کتاب، روزنامه و مجله، تماشای فیلم و سریال ازطریق سایتهای اینترنت (فیلیمو، فیلمنت، نماوا و...)، رفتن به سینما و تئاتر، بازیهای کامپیوتری، رفتن به کنسرت موسیقی، تماشای مسابقات (والیبال، تنیس، فوتبال و...) در مجموعهها و استادیومهای ورزش با مقدار آلفای کرونباخ 78/0 ساخته شد. برنامۀ نرمافزار آماری استفادهشده در این مطالعه ورژن ۲۳ نرمافزار SPSS است. در بخش توصیفی دادهها از توزیع فراوانی و درصدی استفاده میشود و در قسمت تحلیل دومتغیره برای آزمون وجود رابطه بین متغیرهای مستقل با متغیر وابسته از آزمون کای اسکوئر و برای شدت اثرگذاری متغیر مستقل بر متغیر وابسته برای متغیرهای اسمی از آزمون وی کرامرز و برای متغیرهای ترتیبی از آزمون کندال استفاده شده است. در تحلیل چندمتغیره نیز از آزمون رگرسیون لجستیک رتبهای [4]استفاده شده است. باتوجهبه اینکه متغیر وابستۀ پژوهش، نگرش به همباشی، در سطح سنجش ترتیبی اندازهگیری شده است، بنابراین برای بررسی نحوۀ تأثیرگذاری متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته از این آزمون استفاده شده است. با انجام رگرسیون رتبهای میتوان تعیین کرد که کدامیک از متغیرهای مستقل تأثیر معناداری بر متغیر وابسته دارند. یافتهها در این قسمت ابتدا ویژگیهای نمونۀ بررسیشده معرفی و سپس با استفاده از تحلیلهای دومتغیره روابط بین متغیرها بررسی شده است و درنهایت، تأثیر متغیرهای مستقل بر نگرش به همباشی با تحلیل چندمتغیره آزمون میشود. توصیف متغیرها ویژگیهای جمعیتی نمونه براساس نتایج جدول 2 ترکیب جنسی نمونه تقریباً بهصورت برابر (حدود ۵۱درصد مردان و 49درصد زنان) است. بیشتر پاسخگویان در بازۀ سنی 30-35 سال قرار دارند و میانگین سنی آنها حدود 27 سال است. بهلحاظ وضعیت تأهل، پاسخگویان متأهل دارای بیشترین فراوانی (52درصد) هستند. بیشتر پاسخگویان تحصیلات دانشگاهی دارند. بیشتر پاسخگویان (حدود 53درصد) غیرشاغل بودهاند. ازلحاظ مذهب بیشتر نمونۀ بررسیشده (89 رصد)، مسلمان شیعه بودهاند. ازنظر قومیت نیز بیشتر پاسخگویان را قومیت فارس (42درصد) تشکیل داده بودند. 74درصد پاسخگویان ساکن شهر هستند. همچنین، یافتهها نشان داد میزان مصرف فرهنگی 17درصد از پاسخگویان کم، 51درصد در حد متوسط و 32درصد زیاد بوده است.
جدول 2- توزیع پاسخگویان برحسب متغیرهای جمعیتی و زمینهای Table 2- Distribution of demographic and contextual characteristics of respondents
نظارت و انسجام خانوادگی همانگونه که در جدول 3 نمایان است 5/34درصد از پاسخگویان دارای انسجام خانوادگی زیاد بودهاند، 3/52درصد از میزان انسجام خانوادگی متوسطی برخوردار بودهاند و فقط ۱۳درصد از آنها میزان انسجام خانوادگی کمی داشتهاند. همچنین نتایج نشان داد که میزان نظارت و مراقبت خانوادهها بر جوانان در بیش از نیمی از پاسخگویان در سطح زیاد است. دررابطهبا وضعیت اقتصادی خانوادۀ پاسخگویان که براساس میزان هزینۀ سرانۀ ماهیانۀ خانوار به دست آمد، بیشتر پاسخگویان در وضعیت متوسط قرار گرفتهاند. جدول 3- وضعیت اقتصادی و میزان انسجام و نظارت خانواده در میان پاسخگویان Table 3- Economic status and family cohesion among respondents (%)
نگرش به ازدواج و معاشرت با جنس مخالف براساس نتایج نمودار 1، ۱۷درصد از پاسخگویان نگرش سنتی، 54درصد نگرش بینابین و 29درصد نگرشی مدرن به فرایند همسریابی داشتهاند. همچنین حدود 31درصد از پاسخگویان نگرشی مدرن، 55درصد نگرش بینابین و ۱۴درصد نگرش سنتی به ازدواج و پایداری آن داشتهاند. طبق یافتههای نمودار 1 حدود 63درصد پاسخگویان دارای نگرش موافق به رابطۀ دوستی دختر و پسر هستند، حدود ۲۸درصد مخالف این نوع رابطه هستند. نمودار 1- نوع نگرش پاسخگویان به معاشرت با جنس مخالف، فرایند همسریابی، ازدواج و پایداری آن (%) Fig 1- Respondents’ attitudes towards interacting with the opposite sex, the process of finding a spouse, the importance of marriage and its stability (%) نگرش به همباشی ارزیابی پاسخگویان از نگرش به همباشی در نمودار 2 ارائه شده است. درمجموع بیشتر پاسخگویان دارای نگرشی مخالف به همباشی هستند؛ بااینحال، حدود ۱۵درصد پاسخگویان با سبک زندگی همباشی موافق هستند. نمودار 2- نوع نگرش به همباشی در میان جوانان بررسیشده (%) Fig 2- Attitudes towards cohabitation among young adults (%) نتایج تحلیل دومتغیره در جدول 4 نگرش به سبک زندگی همباشی براساس متغیرهای جمعیتی و زمینهای آورده شده است؛ بدین ترتیب متغیرهای جنسیت، سن، وضعیت تأهل، سطح تحصیلات، وضعیت اشتغال، قومیت، مذهب و محل سکونت رابطۀ معناداری با نگرش به سبک زندگی همباشی داشتهاند. مردان در مقایسه با زنان نگرش موافقتری به همباشی داشتهاند. سن با نگرش به همباشی دارای رابطۀ منفی بوده است؛ بهطوریکه با افزایش سن، نگرش به سبک زندگی همباشی مخالفتر میشود. مجردها در مقایسه با متأهلها و بدون همسرها دارای نگرش موافقتری به سبک زندگی همباشی هستند. سطح تحصیلات دارای رابطۀ مثبت با نگرش به همباشی بوده است؛ به این معنا که با افزایش سطح تحصیلات افراد، نگرش به همباشی نیز موافقتر شده است. شاغلها در مقایسه با غیرشاغلها نگرش مثبتتری به همباشی داشتهاند. در میان قومیتهای مختلف، فارسها نگرش موافقتری به همباشی داشتهاند. همچنین مسلمانان شیعه در مقایسه با اهلسنت، و ساکنان شهر در مقایسه با روستائیان دارای نگرش موافقتری به همباشی بودهاند؛ درنهایت، نتایج نشان داد که میزان مصرف کالاهای فرهنگی رابطۀ معنادار و مثبتی با نگرش به همباشی دارد؛ به این معنی که با افزایش میزان مصرف کالاهای فرهنگی، نگرش به سبک زندگی همباشی نیز موافقتر میشود. جدول 4- روابط دومتغیرۀ عوامل جمعیتی و زمینهای با نوع نگرش به همباشی Table 4- Bivariate analysis of the relationships between demographic-contextual factors and attitudes towards cohabitation
در جدول 5 نگرش به همباشی برحسب عوامل مرتبط با خانواده و ازدواج آورده شده است. همانطور که نمایان است، متغیرهای میزان انسجام خانواده، میزان نظارت و مراقبت خانواده و وضعیت اقتصادی خانوار با نگرش به همباشی دارای رابطۀ معناداری است. میزان انسجام خانواده و میزان نظارت و مراقبت خانواده با نگرش به همباشی دارای رابطۀ منفی بوده است؛ بهاینصورت که پاسخگویان در خانوادههایی با انسجام و میزان نظارت و مراقبت بالا نگرش مخالفتری به همباشی داشتهاند؛ اما درمقابل، وضعیت اقتصادی خانوار نیز دارای رابطۀ مثبت با نگرش به همباشی بوده است؛ به این معنا که نگرش به همباشی در پاسخگویانی که دارای وضعیت اقتصادی بالا هستند، از موافقت بیشتری برخوردار بوده است. همچنین، نتایج بیانگر آن است که پاسخگویانی که نگرش سنتی به فرایند همسریابی و ازدواج و پایداری آن داشتهاند، نگرش مخالفی نیز به همباشی داشتهاند و پاسخگویانی که نگرش مدرن به فرایند همسریابی، ازدواج و پایداری آن داشتهاند، نگرشی موافق به همباشی داشتهاند؛ علاوهبراینها، نگرش به رابطۀ دوستی دختر و پسر قبل از ازدواج رابطۀ معناداری با نگرش به سبک زندگی همباشی دارد و پاسخگویانی که نگرشی موافق با رابطۀ دوستی دختر و پسر دارند، نگرش مثبتتری به همباشی دارند. جدول 5- روابط دومتغیره عوامل خانوادگی و نگرش به الگوهای ازدواج با نوع نگرش به همباشی Table 5- Bivariate analysis of the relationships between family factors and attitudes towards cohabitation
نتایج تحلیل چندمتغیره بهمنظور بررسی عوامل مؤثر بر نگرش به همباشی از آزمون رگرسیون لجستیک رتبهای استفاده کردیم که نتایج آن درجدول 6 ارائه شده است؛ برایناساس، ازنظر جنسیت، مردان در مقایسه با زنان 40درصد احتمال نگرش مثبتتری به همباشی دارند. سن با نگرش به همباشی دارای رابطۀ معناداری است؛ بدین صورت که پاسخگویان ۱۸ تا ۲۳ساله 21درصد در مقایسه با افراد 30 تا ۳۵ساله احتمال نگرش موافقتری به همباشی دارند. البته برای گروه سنی ۲۴ تا 29 سال این رابطه معنادار نیست. در میان وضعیتهای مختلف زناشویی، مجردها 26درصد و افراد بدون همسر 61درصد بیشتر در مقایسه با افراد متأهل نگرش موافقی به همباشی دارند. تحصیلات تأثیر معناداری بر نگرش به همباشی نداشت. ازنظر وضعیت اشتغال، افراد شاغل 9درصد در مقایسه با افراد غیرشاغل موافقت کمتری با همباشی دارند. در میان قومیتها ترکها 23درصد، لرها 15درصد، کردها 15درصد و گیلکها 23درصد در مقایسه با فارسها نگرش کمتر موافقی به همباشی دارند. ازنظر مذهب، افراد شیعه 72درصد در مقایسه با غیرمسلمانان نگرش کمتر موافقی به همباشی داشتهاند و افراد شیعه در مقایسه با اهلسنت 71درصد نگرش موافقتری به همباشی داشتهاند. همچنین ازنظر محل سکونت ساکنان شهری در مقایسه با روستاییان ۱۸درصد نگرش مثبتتری به همباشی داشتهاند. جدول 6- نتایج رگرسیون لجستیک رتبهای عوامل مؤثر بر نگرش به سبک زندگی همباشی Table 6- The results of Ordinal logistic regression on the factors influencing attitudes towards cohabitation
علاوهبراینها، طبق نتایج جدول 5 میزان مصرف کالاهای فرهنگی با نگرش به همباشی دارای رابطۀ مثبت و معناداری است؛ به این معنا که با افزایش میزان مصرف کالاهای فرهنگی موافقت با همباشی نیز افزایش مییابد. افراد با میزان مصرف فرهنگی زیاد 43درصد بیشتر از افراد با مصرف کالای فرهنگی کم، نگرش مثبت به همباشی داشتهاند. میزان انسجام خانواده دارای رابطۀ منفی و معناداری با نگرش به همباشی است؛ بهاینصورت که با افزایش میزان انسجام خانواده، نگرش موافق به همباشی کاهش مییابد. افراد با میزان انسجام خانواده در حد متوسط ۱4درصد کمتر و با میزان انسجام خانوادۀ زیاد 36درصد کمتر از افراد با انسجام خانوادگی کم، نگرش موافقی به همباشی داشتهاند. میزان نظارت و مراقبت خانواده نیز رابطۀ معناداری با نگرش به سبک زندگی همباشی دارد؛ به این معنا که با افزایش میزان نظارت و مراقبت خانواده، میزان موافقت با همباشی کاهش مییابد. افراد با نظارت و مراقبت خانواده در حد زیاد 9درصد در مقایسه با افراد با میزان نظارت و مراقبت خانوادگی کم، نگرش موافق کمتری به همباشی داشتهاند. وضعیت اقتصادی خانوار نیز رابطۀ مثبت و معناداری با نگرش به همباشی داشته است. افراد با وضعیت اقتصادی متوسط ۱۸درصد و با وضعیت مرفه 72درصد در مقایسه با افراد با وضعیت اقتصادی ضعیف، نگرش موافقتری به همباشی داشتهاند؛ بهعلاوه، براساس نتایج تحلیل چندمتغیره، افراد دارای نگرش مدرن به فرایند همسریابی ۱۵ برابر و دارای نگرش بینابین ۷ برابر از افراد دارای نگرش سنتی به فرایند همسریابی، نگرش موافقتری به سبک زندگی همباشی داشتهاند. همچنین افراد دارای نگرش بینابین به ازدواج و پایداری آن دو برابر و دارای نگرش مدرن حدود سه برابر از افراد دارای نگرش سنتی، نگرش مثبتتری به همباشی داشتهاند. نگرش به معاشرت دختر و پسر قبل از ازدواج رابطۀ معناداری با نگرش به همباشی دارد؛ بدینصورت که هرچه نگرش به معاشرت دختر و پسر مثبتتر باشد، نگرش به همباشی نیز موافقتر است. افراد با نگرش بینابین ۱۹درصد و با نگرش مثبت به معاشرت دوستی دختر و پسر 90درصد در مقایسه با افرادی که دارای نگرش منفی هستند، نگرش موافقتری به سبک زندگی همباشی داشتهاند؛ درنهایت نتایج نشان داد که مدل از برازش نسبتاً خوبی برخوردار است و این متغیرها درمجموع حدود یکسوم واریانس متغیر وابسته را تبیین میکنند.
بحث و نتیجه پژوهش حاضر با هدف بررسی نگرش جوانان به سبک زندگی همباشی و شناسایی عوامل مؤثر بر آن انجام شد. این مطالعه تفاوتهای نگرشی در میان گروههای مختلف جمعیتی و شناسایی عوامل اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی مرتبط با نگرش به همباشی را تحلیل کرد. براساس نتایج پژوهش، حدود ۱۵درصد جوانان نگرشی موافق به همباشی داشتهاند. هرچند نگرش مثبت به این موضوع هنوز در جامعۀ ایرانی کم است؛ اما روند افزایشی آن در مقایسه با پیمایش ارزشها و نگرشهای ایرانیان در سال 1394 بیانگر مسئلهبودن این پدیده بهویژه در آینده خواهد بود. درخصوص هدف اول مطالعه که شناخت تفاوتهای نگرش به سبک زندگی همباشی در میان زیرگروههای مختلف اجتماعی–جمعیتی است، نتایج تحلیل دومتغیره رابطۀ بین عوامل جمعیتی-زمینهای و اجتماعی با نگرش به سبک زندگی همباشی نشان میدهد که افرادی که نگرشی موافق به همباشی داشتهاند، عمدتاً مرد، مجرد، در سنین ۱۸ تا ۲۳ سال و با تحصیلات دانشگاهی هستند؛ بهعلاوه، نگرش موافق به همباشی در میان غیرشاغلان، افراد شیعهمذهب و ساکن در مناطق شهری بیشتر است. در میان قومیتها، بیشترین موافقت با همباشی مربوط به فارسها و کمترین موافقت مربوط به ترکمنها است. درخصوص هدف دوم مطالعه یعنی تعیین اثرگذاری عوامل مؤثر بر نگرش جوانان ۱۸ تا ۳۵ سال به سبک زندگی همباشی، نتایج تحلیل رگرسیون رتبهای نشان داد که عوامل جمعیتی (شامل جنسیت، سن، وضعیت تأهل، قومیت، مذهب و محل سکونت)، نظارت و انسجام خانوادگی، نگرش به ازدواج و معاشرت با جنس مخالف و مصرف کالاهای فرهنگی تأثیر معناداری بر نگرش به همباشی داشتهاند. متغیرهای اثرگذار بر نگرش به سبک زندگی همباشی در پژوهش حاضر با متغیرهای تأثیرگذار در پژوهشهای پیشین مطابقت دارد؛ برای مثال، تأثیر جنسیت (نصرتینژاد و بهرامی، ۱۳۹۶؛ مکوندی، ۱۳۹۶؛ امیدوار، ۱۳۹۸؛ Wu & Balakrishnan, 1992؛ Willoughby & Carroll, 2011)، وضعیت تأهل (فروتن، ۱۳۹۸؛ امیدوار، ۱۳۹۸؛ Wu & Balakrishnan, 1992؛ Gubernskaya, 2008؛ Brown & Wright, 2016)، مذهب (Kogan & WeiBmann, 2020)، محل سکونت (فروتن، ۱۳۹۸؛ Williams et al., 2007؛ امیدوار، ۱۳۹۸؛ چیتساز، ۱۴۰۱؛ Wu & Balakrishnan, 1992)، استفاده از اینترنت (صادقی و رضایی، ۱۳۹۸؛ افراشته و فرمانفرمایی، ۱۳۹۶؛ آزاد ارمکی و همکاران، ۱۳۹۱) و تماشای ماهواره (صادقی و رضایی، ۱۳۹۸؛ افراشته و فرمانفرمایی، ۱۳۹۶؛ آزاد ارمکی و همکاران، ۱۳۹۱)، نظارت و مراقبت خانواده (مکوندی، ۱۳۹۶؛ آزاد ارمکی و همکاران، ۱۳۹۱؛ کریمیان و همکاران، ۱۳۹۴؛ رمضانیفر و آدیش، ۱۳۹۷)، نگرش به ازدواج (Willoughby & Carroll, 2011) در مطالعات قبلی نیز مستند شده است؛ علاوهبراینها، موافقت بیشتر با همباشی در میان افراد ساکن در مناطق شهری (فروتن، ۱۳۹۸؛ امیدوار، ۱۳۹۸؛ چیتساز، ۱۴۰۱؛ Wu & Balakrishnan, 1992) در مطالعات پیشین نیز تأیید شده است. همچنین موافقت با همباشی در میان افرادی بیشتر است که بیشتر در معرض مصرف کالاهای فرهنگی هستند (صادقی و رضایی، ۱۳۹۸؛ افراشته و فرمانفرمایی، ۱۳۹۶؛ آزاد ارمکی و همکاران، ۱۳۹۱). این یافته که افرادی که از میزان نظارت و مراقبت خانوادۀ اندکی برخوردارند، نگرش موافقتری به همباشی دارند، نیز در مطالعات قبلی (مکوندی، ۱۳۹۶؛ آزاد ارمکی و همکاران، ۱۳۹۱، رمضانیفر و آدیش، ۱۳۹۷؛ کریمیان و همکاران، ۱۳۹۴) تأیید شده است. درنهایت باتوجهبه نتایج بهدستآمده مشخص شد که چارچوب نظری پژوهش که تلفیقی ازنظریات کاشت و اشاعه، کنترل اجتماعی، گذار جمعیتی دوم و تغییرات فرهنگی-ارزشی است، تبیین مناسبی از نگرش به همباشی را به دست میدهد. یکی از یافتههای این پژوهش تأثیر استفاده از رسانهها و مصرف کالاهای فرهنگی بر نگرش به همباشی است. همانطور که در نتایج تحلیل چندمتغیره نیز مشخص است، افرادی که میزان مصرف کالاهای فرهنگی در آنها زیاد است در مقایسه با سایر افراد نگرش موافقتری به زندگی همباشی دارند. براساس نظریههای کاشت و اشاعه، رسانهها و وسایل مصرف فرهنگی ازطریق ترویج و تثبیت انواع مختلف سبکهای زندگی، نقش بسزایی در تقویت نگرشها و ارزشهای موجود در فرهنگ ایفا میکنند. رسانهها ازطریق انتشار محتواهای متنوع، ارزشهای فرهنگی و اجتماعی را به اعضای جامعه معرفی و تبلیغ میکنند؛ بنابراین، استفاده از رسانهها و وسایل فرهنگی میتواند درک افراد به روابطشان را تغییر دهد و به تغییر در نگرش افراد به ازدواج و پیدایش نیازهای جدید و الگوهای نوین جایگزین ازدواج همچون همباشی منجر شود. یافتۀ دیگر پژوهش حاضر تأثیر نگرش به ازدواج و نگرش به معاشرت دختر و پسر بر نگرش به همباشی براساس نظریۀ گذار جمعیتی دوم و نظریۀ تغییرات فرهنگی–ارزشی تبیینپذیر است. براساس نظریۀ گذار جمعیتی دوم میتوان گفت تغییر و تحولات خانواده شامل ایجاد تغییراتی در الگوی باروری و فرزندآوری، روند تصاعدی طلاق و تغییر در اشکال ازدواج و پیدایش الگوهای جدید ازدواج و تشکیل خانواده، مانند تجرد قطعی و همباشی میشود. همچنین براساس این نظریه افزایش استقلال فردی، فردگرایی و تغییرات بهوجودآمده در خانواده مانند تغییر از خانوادۀ گسترده به خانوادۀ هستهای به کمرنگشدن صمیمیت میان اعضای خانواده منجر میشود و تضعیف انسجام خانواده را به دنبال دارد؛ بنابراین، ترکیب عوامل مذکور جهتگیری نگرشها، علایق و انتخابهای افراد و تغییر و تحول در الگوی ازدواج و گسترش همباشی را در پی دارد. همچنین براساس نظریۀ تغییرات فرهنگی-ارزشی با مدرنشدن جوامع پایبندی به ارزشهای سنتی و مذهبی سست و کمرنگ میشود؛ بنابراین، این روند تغییر و تحول در نگرش افراد جامعه به ازدواج را به همراه دارد و باعث میشود نگرش افراد جامعه به مسائلی ازقبیل ازدواج، رابطۀ دوستی دختر و پسر، سبک زندگی همباشی و... مدرن و آزادانهتر شود. تأثیر نظارت و مراقبت در خانواده بر نگرش به سبک زندگی همباشی نیز یکی از دیگر از یافتههای این پژوهش است. براساس نتایج مشخص شد که هرچقدر نظارت و مراقبت در خانواده کاهش یابد، نگرش به سبک زندگی همباشی نیز موافقتر میشود؛ بنابراین، براساس نظریۀ کنترل اجتماعی که بر رابطۀ کژرفتاری و کنترل اجتماعی تأکید میکند، هنگامی که کنترل و نظارت اجتماعی در جامعه ضعیف باشد، احتمال دارد که افراد جامعه بهسوی آسیبها و انحرافات اجتماعی حرکت کنند؛ بنابراین، این احتمال وجود دارد هنگامی که نظارت و مراقبت در خانواده کمرنگ باشد، نگرش اعضای خانواده نسبت به همباشی مثبت شود. درنهایت، این پژوهش نشان داد که همباشی بهرغم محدودیت در پذیرش میتواند بهعنوان روندی درحال شکلگیری، چالش جدی برای ساختارهای اجتماعی و فرهنگی ایران باشد. به بیان دیگر، یکی از چالشهای فراروی ازدواج و تشکیل خانواده در دهههای پیشرو، افزایش زندگیهای همباشی خواهد بود. پرداختن به این موضوع ازطریق سیاستگذاریهای مبتنیبر آگاهی و پیشگیری از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ بهعلاوه، باتوجهبه آسیبها و چالشهایی که این سبک از روابط زناشویی میتواند برای سلامت جامعه، فرهنگ و خانوادۀ ایرانی در آینده به همراه داشته باشد، پیشنهاد میشود تا مطالعات بیشتری در این حوزه انجام شود و سیاستگذاری در حوزۀ تسهیل ازدواج جوانان اجرایی شود. تقدیر و تشکر این مقاله برگرفته از پایاننامۀ کارشناسی ارشد نویسندۀ اول مقاله در رشته جمعیتشناسی است که در دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران به انجام رسیده است. نویسندگان مقاله از پیشنهادها و نظرات اصلاحی داوران محترم پایاننامه، تشکر و قدردانی خود را ابراز میکنند.
[1] Ron Lesthaeghe [2] Van de Kaa [3] Inglehart [4] Ordinal Logistic Regression | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آزاد ارمکی، ت.، شریفی ساعی، م.ح.، ایثاری، م.، و طالبی، س. (۱۳۹۰). سنخشناسی الگوهای روابط جنسی پیش از ازدواج در ایران. جامعهپژوهی فرهنگی پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی، ۲(2) ، ۱-۳۴. https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_239_4726836f613ef9a24356240982cba743.pdf آزاد ارمکی، ت.، شریفی ساعی، م.ح.، ایثاری، م.، و طالبی، س. (۱۳۹۱). همخانگی؛ پیدایش شکلهای جدید خانواده در تهران. جامعهپژوهی فرهنگی پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی، 3(1)، ۴۳-۷۷. https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_639_cf4e1d32de2d97659983a2a95441723f.pdf ابراهیمی، م. (۱۳۹۸). مطالعه جامعهشناختی علل، زمینهها و پیامدهای گرایش جوانان به همخانگی (موردمطالعه جوانان شهر تهران). مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 18(45)، 148-127. https://faslname.msy.gov.ir/article_330_756d26c143efd8b4cdfec0a231a79c06.pdf افراشته، م.، و فرمانفرمایی، ت. (۱۳۹۶). شناسایی عوامل نفوذ فرهنگی در تمایل افراد به نوع جدید زندگی زوجین؛ همخانگی. مدیریت فرهنگی، 11(37)، 99-108. http://sanad.iau.ir/fa/Article/817605 امامجمعهزاده، ج.، ابراهیمیپور، ح.، ملکان، م.، و محموداوغلی، ر. (۱۳۹۲). رابطة مصرف اینترنتی و سبک زندگی در بین دانشجویان دانشگاه اصفهان. رفاه اجتماعی، 14(55)، 291-314. https://refahj.uswr.ac.ir/article-1-1682-fa.pdf امیدوار، پ. (۱۳۹۸). مطالعۀ جامعهشناختی پدیدۀ همباشی [پایاننامه دکتری، دانشگاه پیامنور تهران]. گنج.https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/79c6d6c41be4c4da53330cb889099dc2 امیدوار، پ.، دانش، پ.، جواهری، ف.، و زاهدی مازندرانی، م. ج. (۱۳۹۷). مطالعه خردهفرهنگ همباشی در کلانشهر تهران؛ شرایط، زمینهها، و پیامدها. رفاه اجتماعی، (۷۱)، 381-339. https://www.magiran.com/paper/1989489 ایرانخواه، م.، سراجزاده، س. ح.، و طاهری، ع. (۱۳۹۴). پدیده همخانگی در اصفهان از منظر صاحبنظران. اولین همایش ملی تغییرات خانواده و چالشهای آن در ایران، 39-41. https://sid.ir/paper/844726/fa اینگلهارت، ر.، و ولزل، ک. (۱۳۹۴). نوسازی، تغییر فرهنگی و دموکراسی (یعقوب احمدی، مترجم). کویر. ترابی، ف.، شمس قهفرخی، ز. (1400). عوامل مؤثر بر تأخیر ازدواج در ایران و جهان. نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، 16(32)، 175-141. https://doi.org/10.22034/jpai.2022.547779.1219 چیتساز قمی، م. ج. (۱۴۰۱). بررسی وضعیت همباشی در ایران: فراترکیب پژوهشهای همباشی. پژوهش انحرافات و مسائل اجتماعی، 2(5)، 71-99. http://rimag.ir/fa/Article/39860 حبیبپور گتابی، ک.، و غفاری، غ. ر. (۱۳۹۰). علل افزایش سن ازدواج دختران. زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، 9(1)، 34-7. https://jwdp.ut.ac.ir/article_22491_2848763820abb04d8d16f4d20c1b45ce.pdf حسینی، ن.، سیدمیرزایی، س. م.، و ساروخانی، ب. (۱۴۰۰). مطالعه جامعهشناختی رویکرد جوانان به همباشی و همزیستیهای نوپدید (موردمطالعه: شهر تهران). تغییرات اجتماعی-فرهنگی، 18(4)، 22-41. https://doi.org/10.30495/jscc.2022.692197 حقیقتیان، م.، و دارابی، م. (۱۳۹۴). بررسی تأثیر نوسازی فرهنگی و مکانیسم تأثیرگذاری آن بر ارزشهای خانواده (مطالعه موردی: شهرستان نهاوند)، مطالعات جامعهشناختی جوانان، 6(20)، 57-88. https://sid.ir/paper/170102/en دانش، پ.، امیدوار، پ.، و زاهدی مازندرانی، م. ج. (1397). بررسی عوامل مؤثر بر گرایش به زندگی مشترک بدون ازدواج در بین جوانان شهر تهران. مطالعات توسعه اجتماعی فرهنگی، 7(3)، 9-31. http://journals.sabz.ac.ir/scds/article-1-312-fa.html رسولی، ا. (۱۴۰۰). نگرش جوانان دربارۀ ازدواج سفید. آفاق علوم انسانی، (50)، 51-70. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1839615. رمضانیفر، ح.، و آدیش، م. ع. (۱۳۹۷). مطالعه تجربه زیسته افراد در مورد ازدواج سفید در ایران (مطالعه کیفی جوانان شهرستان گیلان). مطالعات توسعة اجتماعی-فرهنگی، 7(1)، ۱۹۵-۲۱۷. زاهدی اصل، م.، فتحی، م.، و محمدزاده، ر. (۱۴۰۰).تجارب و چالشهای دختران با سابقۀ همخانگی. رفاه اجتماعی، (80)، 309-275. https://www.magiran.com/paper/2276583 زمانی، ف.، و حلاجزاده، ه. (۱۳۹۸). جوانان و همبالینی (بررسی نگرش دانشجویان دانشگاه گیلان در مورد همبالینی). دومین همایش ملی آسیبهای اجتماعی، اردبیل. . https://civilica.com/doc/1035622/ سبحانینیا، م. (۱۳۹۹). مطالعه تجربه زیستۀ جوانان به شیوۀ همباشی در کلانشهر تهران [پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا].گنج. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/daf172b5ce0e7480a7220dadce80e612 ستوده، ه. (۱۳۸۰). آسیبشناسی اجتماعی. آوای نور. شمسی، م. ر. (۱۳۹۵). عوامل مؤثر بر نگرش دانشجویان دختر نسبتبه برقراری روابط با غیرهمجنس قبل از ازدواج مورد مطالعه (دانشجویان دختر دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی) [پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی]. گنج. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/021a2f7841d9b835453bcadfa4a46562 صادقی، ر.، و رضایی، م. (۱۳۹۸). بررسی تأثیر جهتگیریهای ارزشی فرهنگی بر نوع نگرش به ازدواج جوانان در شهر تهران. مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 18(45)، 81-105. https://faslname.msy.gov.ir/article_328_958ee27fc15acd1e413546d88eb899aa.pdf صفری، س. (۱۳۹۴). مطالعه تجربه زیستۀ زوجین تشکیلدهندۀ ازدواج سفید در تهران با روش نظریۀ زمینهای [پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه خوارزمی کرج]. گنج. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/79f5b90b5b1d1479710d3f9bef396cdf عظیمی هاشمی، م.، اعظمکاری، ف.، بیگناه، م.، و رضـامنش، ف. (۱۳۹۴). ارزشها، نگرشها و الگوهای کنش جوانان درخصوص همسرگزینی و روابط پیش از ازدواج. راهبرد فرهنگ، (29)، 179-212. http://www.jsfc.ir/article_15070_21869aab56527fb82a5d9dea866223cd.pdf فرامرزی، ف.، مهدوی، م. ص.، و ترکمان، ف. (۱۳۹۶). برساخت اجتماعی همباشی براساس تجربه زیسته نمونهای از همباشان. مطالعات اجتماعی ایران، 11(1)، 92-119. 20.1001.1.20083653.1396.11.0.16.1 فروتن، ی. (۱۳۹۸). نگرش جمعیتشناختی و اجتماعی به شکلهای نوظهور خانواده در ایران. جامعهشناسی کاربردی، 30(4) 1-20. https://doi.org/10.22108/jas.2019.111964.1434 فرهمند، م.، جواهرچیان، ن.، و هاتفی راد، ل. (۱۳۹۳). جهانیشدن فرهنگ و بازاندیشی تعاملات جنسی (مورد مطالعه، جوانان شهر یزد). مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، (14)، 175-204. https://sspp.iranjournals.ir/article_7761_8f931cfd3c35e0e44f32c1389021eb9a.pdf کریمیان، ن.، و زارعی، ا. (۱۳۹۵). بررسی کیفی وضعیت زندگی زنان دارای رابطه همخانگی با جنس مخالف. زن و جامعه، ۲7(2)، 68-39. https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_2023_24cd40e942d2673c0df9cd1e473c91e2.pdf کریمیان، ن.، سالاری، س.، و ملکاری، ب. (۱۳۹۴). رابطه همخانگی در ایران: بررسی کیفی علل و انگیزههای گرایش به آن. مطالعات روانشناسی بالینی، 6(21)، 178-197. https://doi.org/10.22054/jcps.2016.2389 مطلق، م.، و قریشی، م. (۱۴۰۱). مطالعۀ جامعهشناختی پدیده همباشی در شهر تهران. پژوهش انحرافات و مسائل اجتماعی، 2(5)، 69-31. http://rimag.ir/fa/Article/39735 مکوندی، ر. (۱۳۹۶). نگرش زنان و مردان مجرد شهر تهران به همباشی (Cohabitation) و بررسی عوامل مؤثر بر آن [پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا]. گنج.https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/a9180ae886b5552cf5ab0abbb39ded1e نصرتینژاد، ف.، و بهرامی، گ. (۱۳۹۶). عوامل تعیینکننده همباشی. مددکاری اجتماعی، 6(2)، 35-42. http://socialworkmag.ir/article-1-284-fa.html هادیزاده، م.ه.، و فرحزادی، ن. (۱۳۹۲). زندگی مشترک بدون ازدواج، پدیدهای نوظهور. سیزدهمین همایش ملی انجمن مشاوره ایران. https://sid.ir/paper/875858/fa
References Addah-Temple, T. O., Adewole, K. O. S., & Fagbenro, D. A. (2021). The role of peer influence and tertiary institution type on attitude towards cohabitation among adolescents in Nigeria. Open Journal for Anthropological Studies, 5(1), 29-36. DOI:10.32591/coas.ojas.0501.03029t Afrashteh, M., & Farmanfarmaee, T. (2017). Identification of cultural influence factors in individuals' tendency to new type of couples life (Couple). Journal of Cultural Management, 37(11), 99-108. [In Persian]. http://sanad.iau.ir/fa/Article/817605 Axinn, W. G., & Thornton, A. (1993). Mothers, children, and cohabitation: The intergenerational effects of attitudes and behavior. American Sociological Review, 58(2), 233-246. https://doi.org/10.2307/2095968 Azad-Armaki, T., Sharifi-Saei, M. H., Isari, M., & Talebi, S. (2011). Typology of premarital sexual relations patterns in Iran. Cultural Sociology, 2(2), 1-34. [In Persian]. https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_239_4726836f613ef9a24356240982cba743.pdf Azad-Armaki, T., Sharifi-Saee, M. H., Isari, M., & Talebi, S. (2012). Cohabitation; the new family pattern in Tehran. Sociological Cultural Studies, 3(1), 43-77. [In Persian]. https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_639_cf4e1d32de2d97659983a2a95441723f.pdf Azimi-Hashemi, M., Azamkari, F. E., Bigonah, M. S., & Rezamanesh, F. (2015). Values, attitudes and models of the youth actions in choosing spouses and premarital relations; Case of study: Students of universities of Khorasan Razavi Province. Strategy for Culture, 29, 179-212. [In Persian] http://www.jsfc.ir/article_15070_21869aab56527fb82a5d9dea866223cd.pdf Bongaarts, J., & Watkins, S. C. (1996). Social interactions and contemporary fertility transitions. Population and Development Review, 22(4), 639-682. https://doi.org/10.2307/2137804 Brown, S. L., & Wright, M. R. (2016). Older adults' attitudes toward cohabitation: Two decades of change. J Gerontol B Psychol Sci Soc Sci, 71(4), 755-64. DOI: 10.1093/geronb/gbv053 Chitsaz, M. (2023). Examining the cohabitation status in Iran: A synthesis of cohabitation researches. Research of Deviance and Social Problems, 5(2), 71-99. [In Persian]. http://rimag.ir/fa/Article/39860 Clarkberg, M., Stolzenberg, R., & Waite, L. J. (1995). Attitudes, values, and entrance into cohabitational versus marital unions. Social Forces, 74(2), 609-632. http://dx.doi.org/10.1093/sf/74.2.609 Danesh, P., Omidvar, P., & Zahedi-Mazandarani, M. J. (2019). Investigating the factors affecting the tendency toward unmarried joint life among youth in Tehran [Research]. Socio-Cultural Development Studies, 7(3), 9-31. [In Persian]. http://journals.sabz.ac.ir/scds/article-1-312-en.html Ebrahimi, M. (2019). A study on the causes, areas and implications of the youth tendency to cohabitation (Case study: Youth in Tehran). Strategic Studies on Youth and Sports, 18(45), 127-148. [In Persian] https://faslname.msy.gov.ir/article_330_756d26c143efd8b4cdfec0a231a79c06.pdf Farahmand, M., Javaherchian, N. & Javaherchian, L. (2014). Globalization of culture and rethinking of sexual interactions; A case study of the youth in Yazd. Strategic Studies of public policy, 5(14), 175-204. [In Persian] https://sspp.iranjournals.ir/article_7761.html?lang=en Faramarzi, F., Mahdavi, M., & Torkaman, F. (2017). Social construction of cohabitation based on the lived experience of cohabitated people. Journal of Iranian Social Studies, 11(1), 92-119. [In Persian] 20.1001.1.20083653.1396.11.0.16.1 Foroutan, Y. (2019). Socio-demographic attitude towards emerging forms of family in Iran. Journal of Applied Sociology, 30(4), 1-20. [In Persian] https://doi.org/10.22108/jas.2019.111964.1434 Gubernskaya, Z. (2008). Attitudes toward cohabitation in 28 countries: Does marital status matter? Population association of America. Population Association of America 2008 Annual Meeting Program, New Orleans, LA, April 17. https://paa2008.populationassociation.org/papers/80851 Habibpour-Gatabi, K., & Ghaffary, G. R. (2011). A study on the causes of rising mariage age among girls. Woman in Development & Politics, 9(1), 7-34. [In Persian] https://jwdp.ut.ac.ir/article_22491_2848763820abb04d8d16f4d20c1b45ce.pdf Hadizadeh, M. H., & Farahzadi, N. (2013). Cohabitation without marriage, an emerging phenomenon. National Conference of the Iranian Counseling Association. [In Persian] https://sid.ir/paper/875858/fa Haghighatian, M., & Darabi, M. (2016). Effects of cultural modernization and the mechanizm of its effect on family values (Case study: The city of Nahavand). Sociological Studies of Youth, 6(20), 57-88. [In Persian]. https://sid.ir/paper/170102/en Hosseini, N., Mirzaei, S. M. S., & Saokhani, B. (2022). Sociological study of young people's approach to cohabitation and emerging coexistences (Case study: Tehran city). Journal of Socio-Cultural Changes, 18(4), 22-41. [In Persian] https://doi.org/10.30495/jscc.2022.692197 Imamjomezadeh, S. J., Ebrahimipour, H., Malekan, M., & Mahmoudoghli, R. (2015). Investigating the relationship between internet use and life style among students: A case study on Isfahan university students. Social Welfare Quarterly, 14(55), 291-314. [In Persian] https://www.magiran.com/paper/1426182 Inglehart, R., & Welzel, C. (2015). Modernization, cultural change and democracy (Y. Ahmadi, TranS.). Kavir. [In Persian] Irankhah, M., Serajzadeh, S. H., & Taheri, A. (2015). The phenomenon of cohabitation in Isfahan from the perspective of experts. National Conference on Family Changes and Its Challenges in Iran. [In Persian]. SID. https://sid.ir/paper/844726/fa Karimiyan, N., & Zarei, E. (2016). A qualitative study: The effect of opposite-sex premarital cohabitation on women's life status. Quarterly Journal of Woman and Society, 7(2), 39-68. [In Persian] https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_2023_24cd40e942d2673c0df9cd1e473c91e2.pdf Karimian, N., Salari, S., & Malkari, B. (2016). Investigation of the causes and motivations of the youth trends to cohabitation relationships: A qualitative study. Clinical Psychology Studies, 6(21), 178-197. [In Persian] https://doi.org/10.22054/jcps.2016.2389 Kogan, I., & Weißmann, M. (2020). Religion and sexuality: Between- and within-individual differences in attitudes to pre-marital cohabitation among adolescents in four european countries. Journal of Ethnic and Migration Studies, 46(17), 3630-3654. https://doi.org/10.1080/1369183x.2019.1620416 Landor, A. M., & Halpern, C. T. (2016). The enduring significance of skin tone: Linking skin tone, attitudes toward marriage and cohabitation, and sexual behavior. Journal Youth and Adolescence, 45, 986-1002. doi: 10.1007/s10964-016-0456-8 Lesthaeghe, R. (2014). The second demographic transition: A concise overview of its development. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(51), 18112-18115. http://dx.doi.org/10.1073/pnas.1420441111 Lesthaeghe, R. (2020). The second demographic transition, 1986–2020: Sub-replacement fertility and rising cohabitation—a global update. Genus: Journal of Population Sciences, 10, 1-38. https://doi.org/10.1186/s41118-020-00077-4 Lye, D. N., & Waldron, I. (1997). Attitudes toward cohabitation, family, and gender roles: Relationships to values and political ideology. Sociological Perspectives, 40(2), 199-225. https://doi.org/10.2307/1389522 http://www.jstor.org/stable/1389522 Makvandi, R. (2017). The attitude of unmarried women and men in Tehran to cohabitation an investigating the factors affecting [Master's thesis, Al-Zahra University]. Ganj. [In Persian] https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/a9180ae886b5552cf5ab0abbb39ded1e Motlaq, M., & Ghoreishi, M. (2023). The sociologically study of the cohabitation in Tehran city. Research of Deviance and Social Problems, 2(5), 31-69. [In Persian]. http://rimag.ir/fa/Article/39735 Nosratinejad, F., & Bahrami, G. (2017). The determinants of cohabitation [Review Article]. Quarterly Journal of Social Work, 6(2), 35-42. [In Persian] http://socialworkmag.ir/article-1-284-fa.html Omidvar, P. (2019). A sociological study of the phenomenon of cohabitation [PhD thesis, Payam Noor University of Tehran]. Ganj. [In Persian] https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/79c6d6c41be4c4da53330cb889099dc2 Omidvar, P., Danesh, P., Javaheri, F., & Mazandarani, M. J. Z. (2019). Studying the cohabitation subculture in metropolis Tehran (Backgrounds and consequents). Social Welfare Quarterly, 18(71), 339-381. [In Persian]. https://www.magiran.com/paper/1989489 Ramezanifar, H., & Adish, M. A. (2018). Study the experiences of people living about white marriages in Iran (Qualitative study of youth in Gilan city). Journal of Socio-Cultural Development Studies, 7(1), 195-217. [In Persian]. https://www.magiran.com/paper/1966301 Rasouli, E. (2021). Youth’s attitudes about white marriage. Journal of Humanities Horizons, 5(50), 51-70. [In Persian]. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1839615. Rosina, A., & Fraboni, R. (2004). Is marriage losing its centrality in Italy? Demographic Research, 11(6), 149-172. https://doi.org/10.4054/DemRes.2004.11.6 Sadeghi, R., & Rezaei, M. (2019). Value-cultural orientations and attitude toward marriage among youth in Tehran City. Strategic Studies on Youth and Sports, 18(45), 81-105. [In Persian]. https://faslname.msy.gov.ir/article_328_958ee27fc15acd1e413546d88eb899aa.pdf Safari, S. (2016). The studying of lived experience of white marriage couples by grounded theory [Master's thesis, Kharazmi University of Karaj]. Ganj. [In Persian] https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/79f5b90b5b1d1479710d3f9bef396cdf Shamsi, M. R. (2016). Understanding the attitude of students towards heterosexual relationships before marriage [Master's thesis, Central Tehran Azad University]. Ganj. [In Persian]. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/021a2f7841d9b835453bcadfa4a46562 Shields-Dutton, K. (2016). Attitudes toward cohabitation: A cross sectional study [Masters thesis, University of Central Florida]. Stars. https://stars.library.ucf.edu/etd/4982 Sobhaninia, M. (2010). Studying the experience of youth living in a cohabitation in Tehran [Master's thesis, Al-Zahra University]. Ganj. [In Persian] https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/daf172b5ce0e7480a7220dadce80e612 Sotoudeh, H. (2000). Social pathology. Avae Noor Publications. [In Persian] Torabi, F., & Shams-Ghahfarokhi, Z. (2021). Factors affecting marriage delay in Iran and around the world. Journal of Population Association of Iran, 16(32), 141-175. [In Persian] https://doi.org/10.22034/jpai.2022.547779.1219 Thornton, A., & Young-DeMarco, L. (2001). Four decades of trends in attitudes toward family issues in the United States: The 1960s through the 1990s, Journal of Marriage and Family, 63(4), 1009-1037. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2001.01009.x Villenuve-gokalp, C. (1991). From marriage to informal union: recent changes in the behavior of French couples. Population: An English Selection, 3, 81-111. https://www.jstor.org/stable/2949133 Williams, L., Kabamalan, M., & Ogena, N. (2007). Cohabitation in the Philippines: Attitudes and behaviors among young women and men. Journal of Marriage and Family, 69(5), 1244-1256. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2007.00444.x Willoughby, B. J., & Carroll, J. S. (2011). Correlates of attitudes toward cohabitation: Looking at the associations with demographics, relational attitudes, and dating behavior. Journal of Family Issues, 33(11), 1450-1476. https://doi.org/10.1177/0192513x11429666 Wu, Z., & Balakrishnan, T. R. (1992). Attitudes towards cohabitation and marriage in Canada. Journal of Comparative Family Studies, 23(1), 1-12. https://www.jstor.org/stable/41602182 Zahediasl, M., Fathi, M., & Mohammadzadeh, R. (2021). Experiences and challenges of girls with a history of cohabitation. Social Welfare Quarterly, 21(80), 275-309. [In Persian]. https://www.magiran.com/paper/2276583 Zamani, F., & Hallajzadeh, H. (2019). Investigating the attitude of Gilan university students about cohabitation. Second National Conference on Social Injury. Ardebil. [In Persian] https://civilica.com/doc/1035622/
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,585 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 926 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||