| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,859 |
| تعداد مقالات | 15,055 |
| تعداد مشاهده مقاله | 42,279,103 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,764,230 |
A Taxonomical Note on Silene marschallii and S. tenella from the Section Lasiostemones (Caryophyllaceae) in Iran | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Taxonomy and Biosystematics | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 6، دوره 9، شماره 31، اردیبهشت 2017، صفحه 77-86 اصل مقاله (859.12 K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: Original Article | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/tbj.2018.108231.1049 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسنده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Abbas Gholipour* | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Associate Professor Department of Biology, Faculty of Science, Payame Noor University, Tehran, Iran | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| The taxonomy and nomenclature of the genus Silene species encounter numerous problems in Iran. In this study, based on the extensive examination of herbarium materials as well as new collections from natural habitats in different areas of Iran, the scientific names of Silene marschallii and S. tenella (sect. Lasiostemones) specimens were revised. According to the results of this research, S. lineata and S. subtenella, which had been reported as endemic species of geographical boundaries of Iran, are considered as synonym of S. tenella. On the other hand, S. marschallii is an distinct species, but S. sahendica that had been considered as S. marschallii subsp. sahendica combination in Flora Iranica, as a results of the present study, is the synonym of S. lasiantha. This species that based on available information, distributes in Turkey, Iran and Armenia is distinct taxon from S. marschallii. The taxonomical description, photographs, geographical distribution and habitat remarks of S. lasiantha are presented. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iran؛ Revision؛ Section Lasiostemones؛ habitat؛ Taxonomical Description؛ Silene lasiantha | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
مقدمه. بر اساس مطالعههای انجامشده در سالهای اخیر حدود 110 گونه از جنس Silene L. در ایران میرویند که در 23 بخش ردهبندی میشوند (Chowdhuri, 1957; Gholipour and Kuhdar, 2014; Gholipour (and Golshahi, 2016; Gholipour et al., 2016. بخش Lasiostemones Boiss. با 17 گونه در محدودۀ فلورا ایرانیکا و 11 گونه در مرزهای جغرافیایی ایران یکی از بخشهای مهم این جنس در ایران محسوب میشود (Melzheimer, 1988; Lazkov, 2002). نامگذاری نمونههای مربوط به تعدادی از گونههای این بخش بهویژه Silene tenella C.A.Mey. و Meyer در سال 1831 گونۀ S. marschallii C.A.Mey. را بر اساس نمونهای از کوه زوانت (Swant) در تالش از کشور جمهوری آذربایجان توصیف کرد. دو زیرگونۀ Subsp. marschallii و Subsp. sahendica (Boiss. & Buhse) Melzh. در فلورا ایرانیکا برای این گونه ارائه شده است. در سال 1860، گونۀ S. sahendica Boiss. & Buhse بر اساس 3 نمونه (سینتیپ) از قرهباغ، کوه سهند و کوه البرز توصیف و در فلورا ایرانیکا مترادف
مواد و روشها. نمونههای گیاهی طی سالهای 1386 تا 1395 از رویشگاههای طبیعی نواحی مختلف ایران جمعآوری شدند. نمونههای موجود در هرباریومهای موزۀ تاریخ طبیعی وین (W)، باغ گیاهشناسی ژنو (G)، باغ گیاهشناسی کیو (K)، مؤسسۀ تحقیقات گیاهپزشکی کشور (IRAN) و دانشگاه پیام نور ساری (SPNH) بررسی شدند؛ علاوهبراین، با گیاهشناسان متخصص جنس Silene در دنیا بهویژه Bengt Oxelman، Georgy Lazkov و Kemal Yildiz مشورت شد. نمونههای گیاهی جمعآوریشده با مراجعه به فلورا ایرانیکا (Melzheimer, 1988)، فلور ترکیه (Coode and Cullen, 1967) و فلور روسیه (شوروی سابق) (Shishkin, 1936) شناسایی و درستی نامهای علمی گونههای شناساییشده با مطالعۀ نمونههای تیپ تأیید شد. شرح تیپ هریک از گونهها (پروتولوگ) مطالعه شد. نمونههای گیاهی جدید در هرباریوم دانشگاه پیام نور ساری (SPNH) نگهداری میشوند.
نتایج و بحث Silene یکی از جنسهای بزرگ فلور ایران محسوب میشود که نامگذاری و ردهبندی تعدادی از گونهها و تاکسونهای پایینتر از گونه و نامهای تعیینشده برای نمونههای هرباریومی آن به بازنگری نیاز دارد. بر اساس نتایج پژوهش حاضر، استقلال گونههای S. marschallii و Silene tenellaبا مطالعۀ نمونههای هرباریومی و تیپ تأیید میشود. گونههای S. lineata و S. subtenella (با بررسی نمونههای تیپ و سایر نمونههای تحت نام این دو گونه) گونههای مستقلی نیستند و مترادف گونۀ S. tenellaهستند. S. lasiantha نیز که در فلورا ایرانیکا مترادف S. marschallii subsp. marschallii در نظر گرفته شده است بهعنوان گونۀ مستقل تأیید و برای فلور ایران گزارش میشود. گونۀS. sahendica که در فلورا ایرانیکا بهشکل ترکیب S. marschallii subsp. sahendica ارائه شده است مترادف S. lasianthaگزارش میشود. S. tenella C. A. Mey., Verz. Pfl. Cauc. 226 (1831). Syn.: S. lineata Boiss. & Buhse, Nouv. Mém. Soc. Nat. Mosc. 12: 37 (1860), S. subtenella Lazkov, G.A., Bot. Zhurn. 87 (12): 113 (2002). گونۀ S. tenella آرایهای مستقل تأیید میشود. نتایج مطالعۀ حاضر نشان میدهند گونههای S. lineata و
جدول 1- مقایسۀ ویژگیهای رویشی و زایشی گونههای S. tenella، S. lineata و S. subtenella
نمونههای مطالعهشده ایران: مازندران، ساری، کیاسر، کوه شاهدژ، 2680 متر، 27 Jul. 2006، قلیپور، SPNH-584؛ گلستان، پارک ملی گلستان، کوه آلمه، ارتفاع 2100 متر، 9 Jul. 1975، Renz، G-53182 (هولوتیپ
شکل 1- نمونههای تیپ A. S. tenella، B. S. lineata، C. S. subtenella
Silene lasiantha K. Koch, Linnaea 15: 712 (1841). Syn.: S. sahendica Boiss. & Buhse, Nouv. Mém. Soc. Nat. Mosc. 12: 38 (1860); S. marschallii C.A.Mey. subsp. sahendica (Boiss. & Buhse) Melzh., Fl. Iranica. 163: 388 (1988). گیاهی چندساله، کمی در قاعده چوبی به ارتفاع 15 تا 30 سانتیمتر؛ ساقهها راست یا صعودی با کرکهای کوتاه ساده یا کمی زبر در پایین و بدون کرک و چسبنده در بالا؛ برگهای قاعدهای به طول 40 تا 55 میلیمتر و عرض 2 تا 3 میلیمتر بهشکل واژسرنیزهای با کرکهای سادۀ کوتاه یا بدون کرک، کمی زبر، مژهدار؛ برگهای ساقهای به طول 11 تا 25 میلیمتر و عرض 5/0تا 5/1 میلیمتر بهشکل خطی یا سرنیزهای با کرکهای سادۀ کوتاه و پراکنده؛ گلآذین پانیکول خوشهای، گاهی فشرده با 1 تا 3 گل یا بیشتر؛ دمگل راست به طول 2 تا 5 میلیمتر، بدون کرک؛ براکته درفشی یا سرنیزهای به طول 5 تا 7 میلیمتر، بدون کرک، مژهدار؛ کاسه گل استکانی به طول 6 تا 5/9 میلیمتر بدون کرک، دندانه مثلثی، 5/1 تا 2 میلیمتر، نوک کند با حاشیۀ غشایی پهن و مژهدار؛ رگههای کاسه دهتایی، موازی؛ گلبرگها به رنگ سفید، صورتی یا زرد کمرنگ، در سطح پشتی اغلب ارغوانی؛ ناخنک به طول 6 تا 7 میلیمتر، بدون گوشک، مژهدار؛ پهنک به طول 4 تا 5 میلیمتر، بیش از 5/2 تا 5/3 میلیمتر شکافته با تاجک تحلیلیافته؛ پرچمها 10 عدد؛ میلۀ پرچم کرکدار؛ خامهها 3 عدد، در قاعده کرکدار؛ کپسول به طول 7 تا 9 میلیمتر، بهشکل بیضی- مستطیلی، امتدادیافته تا بیرون کاسه، شکوفاشونده با 6 دندانه؛ آنتوفور به طول 2 تا 5/2 میلیمتر، کرکدار؛ دانهها بهشکل کلیوی نامتقارن به ابعاد 6/0-5/0×5/1-1 میلیمتر، به رنگ قهوهای روشن، در سطح جانبی کمی فرورفته و در سطح پشتی مقعر، سلولهای پوستۀ دانه دوکیشکل، در حاشیه دندانهدار، بدون تزئینات (شکل 2). زمان گلدهی: خرداد تا تیر عنصر رویشی: ناحیۀ ایران - تورانی. تیپ در برلین از غرب ارمنستان پراکندگی جغرافیایی: ارمنستان، ترکیه و ایران پراکندگی در ایران: گیاهان این گونه بر اساس اطلاعات موجود از شمالغرب تا شمال و شمالشرق ایران در نواحی مرتفع کوهستانی استانهای آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل، تهران، مازندران و سمنان پراکنش دارند. رویشگاه: گیاهان این گونه در علفزارهای کوهستانی، در بخشهای قلوهسنگی با خاک کمعمق از ارتفاع.2400 تا 3800 متر میرویند.
شکل 2- S. lasiantha (SPNH-574)؛ A. شکل گیاه در رویشگاه طبیعی، B. گلآذین، C. گل، D. کپسول (مقیاس 5 میلیمتر)
نمونههای مطالعهشده ایران: آذربایجان غربی، ارومیه، جادۀ انهر، مارمیشو، 3007 متر، 2 Jul. 2012، قلیپور، SPNH-577؛ سلوک، 2135 متر، 24 Jun. 2011، قلیپور، SPNH-583؛ سیلوانا، خلیلکوه، 2500 متر، 4 Jun. 2008، قلیپور، SPNH-585؛ تکاب به دندی، تخت سلیمان، کوه بلقیس، 2850 متر، 6 Jul. 2012، قلیپور، SPNH-575؛ ارومیه، زیوه، کیسیان، کوه بز سینا، 3315 متر، S. marschallii گونهای مستقل است اما تعلق زیرگونۀ S. marschallii subsp. sahendica به این گونه تأیید نمیشود. Boissier (1860) در شرح اصلی S. sahendica برای این گونه، سه نمونه (سینتیپ) از ایران و ارمنستان نام برده است. بررسی این نمونهها یکیبودن آنها با نمونۀ تیپ گونه S. lasiantha را تأیید میکند (جدول 2)؛ بنابراین این گونه مترادف
جدول 2- مقایسۀ ویژگی های رویشی و زایشی گونههای S. sahendica، S. marschalii subsp. sahendica و S. lasiantha
سپاسگزاری از راهنماییها و نظرهای ارزشمند پروفسور Oxelman، Yildiz و Lazkov قدردانی میشود. پژوهش حاضر با حمایت مالی معاونت پژوهشی دانشگاه پیام نور استان مازندران انجام شده است.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Boissier, E. and Buhse, F. (1860) Verzeichniss Der in Transkaukasien Und Persien Gesammelten Pflanzen. Nouveaux mémoires de la Société impériale des naturalistes de Moscou12: 1-246. Boissier, E. (1867) Flora Orientalis. Vol. 1. H. Georg, Geneva. Chowdhuri, P. K. (1957) Studies in the genus Silene. Notes from the Royal Botanical Garden Edinburgh 22: 221-278. Coode, M. J. E. and Cullen, J. (1967) Silene L. In: Flora of Turkey and the East Aegean Islands (Ed. Davis, PH.) 2: 179-242. Edinburgh University Press, Edinburgh. Gholipour, A. and Kuhdar, F. (2014) Seed morphology diversity in the certain Silene species (Caryophyllaceae) from Iran and its taxonomical significance. Taxonomy and Biosystematics 6(18): 107-118 (in Persian). Gholipour, A., Sajedi, S. and Amini Rad, M. (2016) Notes on Silene chustupica, a new record and occurrence of S. dianthoides in Iran replacing with S. marcowiczii. Rostaniha 17(2): 108-114. Gholipour, A. and Golshahi, M. (2016) Two interesting annual Silene species (Caryophyllaceae) for flora of Iran. Nova Biologica Reperta 3(3): 205-209 (in Persian). Lazkov, G. A. (2002) New species of Caryophyllaceae. Russkii Botanicheskii Zhurnal (Moscow & Leningrad) 87(12): 112-114. Melzheimer, V. (1988) Caryophyllaceae, Silene. In: Flora Iranica (Ed. Rechinger, K. H.) 163: 341-508. Academische Druck-U Verlagsanstalt, Graz. Shishkin, B. K. (1936) Caryophyllaceae, Silene. In: Flora of the U.S.S.R. (Ed. Komarov, V. L.) 6: 578-691. Botanical Institute of the Academy of Sciences of the U.S.S.R., Moscova. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 676 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 660 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||