نقش عملکرد خانواده، دلبستگی به همسالان و عملکرد تحصیلی در پیش بینی شادکامی دختران نوجوان

یکی از موضوعات روانشناسی مثبت که در سال‌های اخیر مورد توجه بسیاری از پژوهشگران قرار گرفته است شادکامی است. شادکامی، یک مفهوم سلسله‌مراتبی و چندبعدی است و از اجزای شناختی، عاطفی- هیجانی و اجتماعی تشکیل‌شده است (باقری، احدی و لطفی‌کاشانی، 1389). ایزنک^[1] (ایزنک، 1990به نقل از سامعی ،1390) شادکامی را مجموع لذت‌ها، دردها و ترکیبی از حداکثر عواطف مثبت به‌اضافه حداقل عاطفه منفی تعریف نموده است. لایبوم، شلدون و اسکید (2005) معتقدند، افراد شاد دارای الگوی تفسیر اتفاقات تسهیل‌کننده هیجانات مثبت، معنا بخشی به زندگی و مولد حس ارزشمندی هستند. افراد شاد ازنظر ساختار فکری، قضاوت و انگیزش با افراد ناشاد تفاوت دارند و از بازدهی فردی و خانوادگی، شغلی، تحصیلی و اجتماعی بالاتری برخوردارند (یعقوبی و برادران، 1390). با توجه به حرکت روان‌شناسی مثبت و تأکید برافزایش شادکامی، شناسایی عوامل مؤثر بر شادکامی حائز اهمیت است (دبیری، دلاور و صرامی ،1390).

از میان گروه‌های سنی مختلفی که همواره موردنظر پژوهشگران قرار می‌گیرند، نوجوانان به دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فرد دوره تحولی خود از اهمیت قابل‌ملاحظه‌ای برخوردارند. در نوجوانی، فرایندهای زیستی، شناختی، روانی و اجتماعی با جهش قابل‌توجهی دستخوش تغییر و تحول می‌شوند و در این راستا بعضی از نوجوانان، تحت ‌فشارهای غیرمعمول در سازگاری با این تغییرات بهنجار شکست می‌خورند (گروسی‌فرشی، مانی و بخشی پور  ، 1385). یکی از عواملی که باعث کاهش استرس و درنتیجه سازگاری با تنیدگی می‌شود شادی و شادمانی است(سامانی و ترابی،1390). هیجان‌های مثبت از جمله شادکامی، موجب گسترش شیوه‌های عادی و معمول تفکر، آفرینندگی بیشتر، کنجکاوی بیشتر و پیوند بیشتر نوجوان با دیگران می‌شود.

عوامل متعددی بر شادکامی نوجوانان اثر دارد ازجمله مقبولیت (میزان پذیرش عمومی شخصیت فرد)، موفقیت (داشتن انگیزه موفقیت و موفق بودن در انجام وظایف محوله)، عشق، مهربانی، امید و رضایت‌مندی از زندگی، نگرش مثبت در زندگی، مفید و یاری‌رسان بودن و سلامت جسمی و روحی (سامانی و ترابی،1390). همچنین متغیرهای دیگری مانند روش‌های تربیت والدین، فعالیت‌های تفریحی، ازدواج، طلاق، ناتوانی‌های جدی و ویژگی‌های گوناگون شخصیتی مانند درون‌گرایی[2]، برون‌گرایی[3] و نوروزگرایی[4]نیز توسط محققان موردبررسی قرارگرفته‌اند. به‌طورکلی می‌توان نتیجه گرفت که شادکامی سازه‌ای فرضی است که مجموعه‌ای ازعوامل ومتغیرهای بیرونی ودرونی درآن نقش اساسی ایفا می‌کنند (سامعی،1390).درپژوهش حاضر، نقش سه متغیر عملکرد تحصیلی، عملکرد خانواده و دلبستگی به همسالان درپیش بینی شادکامی دختران نوجوان مورد توجه قرار گرفته است.

امروزه خانواده و عملکرد آن به‌ صورت فزاینده‌ی مورد توجه قرارگرفته است. خانواده با نقش مهم هستی‌بخشی که در رشد و پرورش اعضای خود دارد، رابطه برجسته‌ای با سلامت روانی افراد دارد و درنتیجه، بااحساس شادکامی و رضایتمندی کلی از زندگی نیز مرتبط است (بیرامی،محمدپور، غلامزاده و اسماعیلی، 1391).آرگایل (2001) به‌عنوان پیشگام نظریه‌پردازان شادی براین باور است که خانواده یکی از قوی‌ترین پیوندهای ارتباط اجتماعی است و ابعاد گوناگون آن مانند تعداد اعضای خانواده، تحصیلات، درآمد، ساختار قدرت و همبستگی اعضای خانواده از تعیین‌کننده‌های شادی است، همچنین شلدون و لیوبومیرسکی (2007) خانواده را به‌عنوان جزئی از مؤلفه‌های کلیدی ایجادکننده شادکامی معرفی کرده‌اند.درپژوهش حاضر،عملکردخانواده موردتوجه قرارگرفته است. عملکردخانواده به توانایی خانواده در انجام وظایفی که بر عهده دارد از جمله تامین نیازهای عاطفی، روانی و فیزیولوژیکی (مادی) اعضای خود اطلاق می‌شود و خانواده کارا به خانواده‌ای گفته می‌شود که قادر به تامین نیازهای عاطفی، روانی و فیزیولوژیکی اعضای خود باشد(لشکری، 1383). در واقع، خانواده‌های دارای عملکرد بهتر گرایش دارند که از داشتن الگوهای نقش مثبت برای ایجاد روابط سود ببرند (کشاورز، مولوی و کلانتری، 1387). در واقع هر چه عملکرد خانواده با کیفیت بالاتری باشد شادکامی اعضای خانواده بیشتر خواهد بود به‌ویژه در نوجوانان که دارای وابستگی مالی و عاطفی به خانواده‌هایشان هستند و این عوامل را ملاک قضاوت و احساس شادکامی خود قرار می‌دهند(یوسف نژاد،1386).همسالان نیز می‌توانند نقش مهمی در دوره نوجوانی داشته باشند. آن‌ها می‌توانند نقش منبع اطلاعات، تقویت‌کنندگی و ارائه‌دهنده الگوهای اجتماعی را داشته باشند. در دوره‌ی نوجوانی، جامعه همسالان به‌طورفزاینده‌ای بستر مهمی برای رشد می‌شود و ارتباط با همسالان به درک دیدگاه دیگران و آگاهی از خود و دیگران کمک می‌کند و این تحولات به‌نوبه‌ی خود تعامل با همسالان را افزایش می‌دهد. در این پژوهش، از میان متغیرهای مختلف مرتبط با همسالان، دلبستگی به همسالان مدنظر قرارگرفته است. بالبی^[5]، دلبستگی را یک نیاز جهانی و متعلق به هر انسان می‌داند و معتقد است که هرکس احتیاج دارد روابط صمیمانه‌ای با دیگران برقرار سازد (دبیری و همکاران،1390). در کودکی روابط دلبستگی تنها با مراقبان اولیه کودک شکل می‌گیرد اما از دوره نوجوانی به بعد روابط دلبستگی به همسالان و دیگر افراد گسترش می‌یابد. دلبستگی ایمن به والدین و همسالان در نوجوانی و بزرگ‌سالی پیامدهای مثبتی در زندگی فرد به ارمغان خواهد آورد. چنان‌که روابط دلبستگی ایمن با رضایت از زندگی، جستجوی حمایت اجتماعی از همسالان و سلامت روان‌شناختی همراه است (نصرتی، مظاهری و حیدری، 1385). نقش همسالان در شادی و شادکامی می‌تواند مهم قلمداد شود. میرشاه جعفری، عابدی و دریکوندی (1381) معتقدند که سرمایه اجتماعی و روابط گروهی با همسالان بیش از سـرمایة انـسانی (سـطح تحصیلات، درآمد، موقعیت اجتماعی فـرد)بـر میـزان شـادمانی افـراد جامعـه اثـر می‌گذارد و برخـی روانشناسـان معتقدنـد کـه شادکامی، همان برونگرایی یا ثبات در نظریه ایزنـک اسـت و برونگرایی، قوی‌تـرین زمینـه‌سـاز شـادکامی اسـت(صفری، 1389). در این راستا هیـوم^[6] شادی را فقط از طریق ارتباط با دیگر مردم دست یافتنی می‌داند (هالر و هاردر[7]، 2006 به نقل از خوش فر، دهقانی، اکبرزاده و جانعلی‌زاده،1392) و دمیرواُزدمیر (2010) در پژوهـشی بـا عنـوان روابـط دوسـتی و ارضـای نیازهـا و شادمانی نشان دادند کیفیت روابط دوستی با همسالان، متغیری مهم برای شادمانی محسوب می‌شود. دولان،پیسگودووایت (2008) و وینهوون و کالمیجن (2009) نیز بر تأثیر روابـط اجتمـاعی با دوستان بر شادی تأکیدکرده‌اند. در واقع یکی از دلایل چرایـی کیفیـت روابـط دوسـتی با همسالان در ارتباط با شادی، تجربیات دوستانه‌ای است که زمینه‌ای را برای نیازهای اساسی ارضا شده فراهم می‌کند(آرگایل، ۱۳۸۳). بدین ترتیب، می‌توان گفـت روابـط گروهـی، سرچشمه‌ای برای شادی و شادکامی است(علیزاده قوی فکر، ۱۳۸۸).

متغیرهای مرتبط با مدرسه و عملکرد تحصیلی نوجوانان نیز ازجمله دیگر متغیرهای مهمی هستند که می‌توانند سازگاری روان‌شناختی یک نوجوان را تحت تأثیر قرار دهند. در عصر حاضر، تعلیم و تربیت و به‌طورکلی تحصیل، بخشی مهم از زندگی هر فرد را تشکیل می‌دهد و کیفیت و کمیت این تحصیل نیز نقش مهمی در آینده فرد ایفا می‌کند (پاییزی، شهرآرای، فرزاد و صفایی، 1386).در تحقیقات معدودی رابطه‌ی بین شادکامی و پیشرفت تحصیلی موردبررسی قرارگرفته است. برای نمونه، رابطه شادکامی با تعهد تحصیلی بالاتر ( هفنروانترامین، 2016)؛ انگیزش درونی بیشتر(لاو، کینگ وکالئون، 2016)؛ خودکارآمدی تحصیلی بالاتر (ویلاویسنشیووبرناردو، 2016) مشخص شده است. در پژوهش رییسی، احمری طهران، حیدری، جعفر بگلو، عابدینی و بطحایی، (1392) بین شادکامی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان ارتباط معناداری مشاهده‌شد و تلول، لان و وستون (2007) نیز در پژوهشی نشان دادند که حالات خُلقی مثبت، خودکارآمدی و اهداف مرتبط با خود، 20 درصد واریانس عملکرد تحصیلی را پیش‌بینی می‌کنند در واقع مک‌مأنوس، اقبال، چندراراجان، فرگوسن و لیویز (2005) معتقدند که نمی‌توان رابطه‌ای علت و معلولی بین شادکامی و پیشرفت تحصیلی متصور گردید، چراکه این دو مقوله دارای تأثیرات متقابل بر یکدیگر هستند با این حال نقش عملکرد تحصیلی در پیش بینی شادکامی در کنار سایر عوامل کمتر مورد توجه بوده است.به طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که شادکامی سازه‌ای فرضی است که مجموعه‌ای از عوامل و متغیرهای بیرونی و درونی در آن دخیلند (دبیری وهمکاران،1390).هدف از انجام پژوهش حاضر، شناسایی عوامل پیش‌بینی‌کننده شادکامی دانش‌آموزان نوجوان بود. در این راستا، عوامل متعددی را می‌توان موردتوجه قرارداد.درواقع دانش‌آموزان نوجوان به‌عنوان گروه سنی در حال گذار از کودکی به نوجوانی، تحت تأثیر سه بافت روانی-اجتماعی مهم قرار دارند. خانواده، مدرسه و همسالان سه متغیر بافتی مهم‌اند که نوجوان  می‌تواند تحت تأثیر آن‌ها قرار گیرد با این وجود، محققان این پژوهش در مرور مطالعات پیشین،پژوهشی را نیافتند که به طور همزمان مؤلفه‌هایی از این 3 بافت مهم را مدنظر قرار داده باشد. پژوهش‌های پیشین رابطه مثبت شادکامی را با بسیاری از متغیرها مانند مذهبی بودن، خوداثربخشی و سلامت روان(عبدالخالق و لستر، 2017)؛ خوشبینی(جوشانلو، پارک و پارک، 2017)؛ ارضای نیازهای روانشناختی(ساپماز، دوگان، ساپماز، تمیزل و دایلک تل، 2012)؛ حمایت و درآمد خانواده( نورث، هالاهان، موس و کرونکیت، 2008)، کیفیت مدرسه(گکلر، گرگان و تاستان، 2015)، تعاملات خانواده(سیکزنت میهالی و راثوند، 2014)، رضایت از زندگی(اویسال، ساتیسی، ساتیسی و آکین، 2014) و عزت نفس و رابطه منفی شادکامی را با اضطراب(دای و چو، 2016) نشان داده‌اند. پیشینه پژوهشی داخلی در حوزه شادکامی نیز به بررسی نقش متغیرهایی مانند ویژگی‌های جمعیت شناختی و وضعیت اقتصادی- اجتماعی، صفات شخصیت، سبک‌های دلبستگی، هوش معنوی، خودکارآمدی، سبک‌های مقابله‌ای و مانند آن در پیش‌بینی شادکامی پرداخته‌اند.

با توجه به اینکه بررسی ها نشان می‌دهد عملکرد خانواده و اعتماد به همسالان، مهم‌ترین منبع تأمین‌کنندة شادکامی افرادند کـه در شرایط فعلی، اغلب به‌عنوان پناهگـاهی در مقابـل نـاامنی و ناملایمـات ناشـی از محیط‌های خارجی نقش خود را ایفا می‌کنند (موسوی، 1382). در این پژوهش، شناسایی اینکه کدام یک از مؤلفه‌های عملکرد خانواده (حل مشکل، همراهی عاطفی، کنترل رفتار، ارتباط، نقش‌هاو آمیزش عاطفی)در پیش‌بینی شادکامی بیشترین نقش را دارند موردتوجه بوده است. از میان متغیرهای مرتبط با تأثیر همسالان نیز متغیر دلبستگی به همسالان (که در پیشینه پژوهشی کمتر مورد توجه بوده است) و ابعاد آن (شامل ارتباط، اعتماد و بیگانگی از همسالان) و از متغیرهای مرتبط با عملکرد تحصیلی- آموزشی نوجوانان، عملکرد کلی تحصیلی آنان به عنوان یکی از متغیرهای احتمالی پیش‌بینی کننده شادکامی انتخاب شده است. در واقع مرور پیشینه پژوهشی نشان می‌دهد که در اکثریت موارد، نقش شادکامی در پیش‌بینی پیامدهای تحصیلی  بررسی شده است (و نه برعکس). با توجه به اینکه در جامعه کنونی ما، شاید بیش از هر زمان دیگری، پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان بسیار مورد توجه آموزش و پرورش و خانواده‌هاست از دیگر سوالات این پژوهش پاسخ به این سوال بود که عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان نوجوان تا چه حد پیش‌بینی کننده شادکامی آنان است؛ بنابراین پژوهش حاضر برای بررسی فرضیه زیر شکل گرفت:

ابعاد عملکرد خانواده، مؤلفه‌های دلبستگی به همسالان و عملکرد تحصیلی در پیش‌بینی شادکامی دختران نوجوان  نقش دارند.

روش

روش پژوهش، جامعه آماری و نمونه: پژوهش حاضر، پژوهشی توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری، شامل کلیه دانش­آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهرستان یزد در سال تحصیلی 1394-1393 و آمار آن­ها 11040 نفر بود. با مراجعه به ۸ مدرسه مقطع متوسطه دوم شهر یزد و به شیوه  نمونه‌گیری تصادفی خوشه­ای چند مرحله­ای 350 نفر با میانگین سنی 7/16 و انحراف معیار 976/0 به عنوان نمونه پژوهش در نظر گرفته شدندکه از این میان 344 نفر به پرسشنامه­ها به طور کامل پاسخ دادند.

ابزار سنجش: برای جمع آوری اطلاعات مورد نیاز در این پژوهش از پرسشنامه­های ابزار سنجش خانواده (FAD)، شادکامی آکسفورد و پرسشنامه دلبستگی به همسالان استفاده شد.  سنجش عملکرد خانواده^[8] (FAD) رااپشتاین، بالدوین و بیشتاب^[9] (اپشتاین، بالدوین و بیشتاب،1983، به نقل از ثنایی، 1379) در 60 سؤال تهیه کردند و هدف آن سنجیدن عملکرد خانواده بر اساس مدل مک مستر^[10] است. این الگو ویژگی‌های ساختاری، شغلی و تعاملی خانواده را معین می‌سازد و شش بعد از عملکرد خانواده شامل حل مشکل، ارتباط، نقش‌ها، همراهی عاطفی، آمیزش عاطفی و کنترل رفتار را مشخص می‌کند؛ بنابراین ابزار سنجش عملکرد خانواده متناسب با این شش بعد، از شش خرده مقیاس برای سنجیدن آن‌ها، به‌علاوه یک‌خرده مقیاس هفتم مربوط به عملکرد کلی خانواده تشکیل‌شده است(ثنایی، 1379). این ابزار درمجموع از 60 سؤال تشکیل‌شده است. گویه‌های مربوط به هر خرده مقیاس عبارتند از:

نقش‌ها: 40، 45، 53، 15، 23، 30، 34 4، 10. حل مشکل: 2، 12، 24، 38، 50 ،60 . ارتباط: 3، 14، 18، 29، 43، 52، 59.  همراهی عاطفی: 5، 9، 19، 28، 35، 39، 49، 57.  آمیزش عاطفی: 13، 21، 22، 25، 33، 37، 42، 54.کنترل رفتار: 7، 17، 27، 32، 44، 47، 48، 55، 58. عملکرد کلی: 1، 6، 8، 11، 16، 20، 26، 31، 36، 41، 46، 51، 56. برای نمره‌گذاری FAD به هر سؤال 1 تا 4 نمره با استفاده از این کلید داده می‌شود: از پاسخ دهندگان خواسته می‌شود عقیده خود را درباره‌ی هر گویه بر روی یک مقیاس 4 درجه‌ای لیکرتی، از کاملاً موافق (نمره 1) تا کاملاً مخالف (نمره 4) مشخص کنند. همچنین در این مقیاس گویه­های 1، 4، 5، 7، 8، 9، 13، 14، 15، 17، 19، 21، 22، 23، 42، 44، 45، 47، 48، 51، 52، 53، 54، 58، 25، 28، 31، 33، 34، 35، 37، 39، 41، به صورت معکوس نمره گذاری می‌شوند. (ثنایی، 1379). این آزمون پس از تهیه توسط اپشتاین، بالدوین و بیشتاب در سال1983، بر روی یک نمونه 503 نفری اجرا شد. دامنه ضریب آلفای زیرمجموعه‌های آن بین 72/0 تا 92/0 است که حاکی از همسانی درونی نسبتاً خوب است. تحقیقات انجام‌شده در ایران نیز تأیید‌کننده روایی و پایائی این آزمون است (ثنایی، 1379). قمری و خوشنام (1390) ضرایب آلفای خرده مقیاس‌های حل مشکل 61/0، ارتباط 38/0، نقش 72/0، همراهی عاطفی 64/0، آمیزش عاطفی 65/0، کنترل رفتار 61/0 و عملکرد کلی 81/0 و همچنین برای کل مقیاس 92/0 به دست آورده‌اند. در پژوهش حاضر ضرایب آلفای خرده مقیاس‌های حل مشکل ۷۶/0، ارتباط ۷۷/0، نقش‌ها ۷۵/0، واکنش عاطفی ۷/0، مشارکت عاطفی ۷۳/0، کنترل رفتار ۷/0 و عملکرد کلی 73/0 و همچنین برای کل مقیاس 91/0 به دست آمد.

پرسشنامه شادکامی آکسفورد^[11] دارای 29 ماده است و میزان شادکامی فردی را می‌سنجد. این آزمون در سال 1989 توسط مایکل آرگایل و بر اساس پرسشنامۀ افسردگی بک^[12] که در سال 1976 منتشر شد ساخته‌شده است. نمره‌گذاری آن از چهار عبارت به ترتیب 0 تا 3 می‌باشد. شادکامی دارای سه بخش، عاطفه مثبت، رضایت و نبود عاطفه منفی می‌باشد. بالاترین نمره‌ای که در این پرسشنامه به دست می‌آید 87 می‌باشد که نشان‌دهنده بالاترین میزان شادکامی فرد و کمترین آن 0 می‌باشد. نمره بهنجار این آزمون 40 تا 42 است. نمره‌های کمتر از 40 تا 42 ازلحاظ میزان شادکامی در وضعیت پایین قرار دارند و نمره‌های 40 تا 42 به بالا نشان‌دهنده شادکامی بیشتر است؛ بنابراین هر چه نمره کسب‌شده به بالاترین میزان (87) نزدیک‌تر باشد نشان‌دهنده شادکامی بیشتر است (پاییزی و همکاران، 1386). این پرسشنامه در ایران توسط علی‌پور و نوربالا (1378) ترجمه و ضریب آلفای کرونباخ 93/0 با روش دونیمه کردن به روش اسپیرمن^[13] مقدار92/0 و به روش گرتمن^[14] 91/0 گزارش‌شده است(پاییزی و همکاران، 1386).پایایی این ابزار در پژوهش حاضر 68/0 به دست آمد.

پرسشنامه دلبستگی به والدین و همسالان^[15] (IPPA) برای ارزیابی کیفیت دلبستگی نوجوانان به مادر، پدر و همسالان استفاده می‌گردد. این پرسش‌نامه به منظور ادراک نوجوان از ابعاد شناختی و عاطفی مثبت و منفی رابطه با والدین و دوستان نزدیک، توسط آرمدن و گرینبرگ (1987) ساخته شده است. بخش همسالان این پرسش‌نامه با 25 سوال، دارای  یک نمره کل برای سنجش دلبستگی است وسه خرده مقیاس درجه اعتماد متقابل^[16]، کیفیت ارتباط^[17] و بیگانگی^[18] (خشم و عصبانیت) از همسالان است. 23 به صورت معکوس نمره گذاری می­شوند. گویه­های مربوط به هر خرده مقیاس عبارتند از: اعتماد متقابل: 5، 6، 12، 13، 14، 15، 19، 20، 21. کیفیت ارتباط: 1، 2، 3، 7، 16، 17، 24، 25. بیگانگی: 4، 9، 10، 11، 18، 22، 23. آرمسدن و گرینبرگ (1987) پایایی آزمون را به روش آزمون مجدد برای دلبستگی به همسالان 86/0 و ضرایب همسانی درونی برای خرده مقیاس­های اعتماد، ارتباط و بیگانگی را به ترتیب 91/0، 87/0 و 72/0 گزارش کرده­اند. برون (1385)،درتحقیق خود تحت عنوان مقایسه دلبستگی به پدر، مادر وهمسال و سازگاری فردی اجتماعی نوجوانان دانش­آموزکه از گروه­های سنی مختلف شهرستان اهواز انجام داد، پایایی مقیاس دلبستگی به همسالان را 84/0 گزارش کرده است.در پژوهش حاضر، ضریب آلفای کرونباخ برای مقیاس کلی دلبستگی به همسالان 85/0 و برای خرده مقیاس‌های اعتماد، ارتباط و بیگانگی به ترتیب 77/0، 65/0 و 59/0 به دست آمد.

روش تحلیل و اجرا: بر اساس فهرست مدارس دخترانه متوسطه دوم شهرستان یزد و با در نظر گرفتن حجم نمونه، از هر دو ناحیه آموزش و پرورش شهرستان یزد، ۸ مدرسه به صورت تصادفی انتخاب و پس از هماهنگی با مدیران مدارس انتخاب شده، روز و ساعت مشخصی برای مراجعه به مدرسه تعیین شد. در روز اجرا محقق در ابتدای ورود به کلاس خود را معرفی و اهداف پژوهش را برای دانش‌آموزان بیان نمود و توضیحاتی راجع به نحوه پر کردن پرسشنامه­ها و محرمانه بودن پاسخ­هایشان ارائه داد. جهت کسب اعتماد دانش‌آموزان از درخواست نام و نام خانوادگی اجتناب شد. نحوه اجرای پرسشنامه‌ها به صورت گروهی (کلاس) بود و حدود 20 دقیقه برای تکمیل پرسشنامه‌ها به دانش‌آموزان وقت داده شد. برای تحلیل داده­ها از روش‌های آماری همبستگی و تحلیل رگرسیون به روش گام به گام با استفاده از Spss نسخه­ 20 استفاده شده است.

یافته‌ها

این پژوهش با هدف بررسی نقش متغیرهای عملکرد خانواده، عملکرد تحصیلی و دلبستگی به همسالان در پیش بینی شادکامی نوجوانان دختر دبیرستان‌های شهر یزد صورت گرفت. میانگین سنی شرکت کنندگان، 7/16 سال و با انحراف معیار 97/. بود. جدول 1، ضرایب همبستگی متغیرهای پیش بین با شادکامی را نشان می‌دهد. لازم به ذکر است که در متغیر عملکرد خانواده، نمرات بالاتر به معنای عملکرد ضعیف تر است. مطابق باجدول 1، عملکرد کلی خانواده و عملکرد تحصیلی به ترتیب قوی ترین و ضعیف ترین ضریب همبستگی را با شادکامی نشان می‌دهند.

جدول1. ضرایب همبستگی متغیرهای عملکرد خانواده، دلبستگی به همسالان و عملکرد تحصیلی با شادکامی

مطابق با جدول (1) بزرگترین ضریب همبستگی به دو خرده مقیاس عملکرد کلی و شادکامی و کوچک ترین
ضریب همبستگی به دو خرده مقیاس ارتباط با همسالان

و شادکامی مربوط است.ضرایب  همبستگی مؤلفه‌های دو متغیر پیش بین(عملکرد خانواده و دلبستگی به همسالان) در جدول (2) ارائه شده است.

جدول2. ضرایب همبستگی متغیرهای عملکرد خانواده و دلبستگی به همسالان

01/0**P<، 05/0*P<

مطابق با یافته‌های جدول (2) بزرگترین ضریب همبستگی معنادار به دو خرده مقیاس آمیزش عاطفی و بیگانگی با همسالان مربوط است.

جداول ( 3، 4و 5) نتایج تحلیل رگرسیون  را نشان

 می‌دهد. مؤلفه‌های عملکرد خانواده، مؤلفه‌های دلبستگی به همسالان و عملکرد کلی تحصیلی به عنوان متغیرهای پیش بین و شادکامی به عنوان متغیر ملاک وارد تحلیل شده‌اند.

جدول 3. خلاصه مدل رگرسیون تعیین نقش ابعاد  عملکرد خانواده و مؤلفه‌های دلبستگی به همسالان به طور گام به گام در پیش بینی شادکامی

مطابق با یافته ها متغیرهای پیش­بین توانسته‌اند تا ۲۳


درصد از تغییرات متغیر وابسته را پیش­بینی کنند.

جدول 4. نتایج تحلیل واریانس نقش ابعاد عملکرد خانواده و مؤلفه‌های دلبستگی به همسالان در پیش بینی شادکامی

مطابق با یافته‌های جدول (4) متغیرهای پیش بین توانسته‌اند که در گام سوم و به طور معنادار متغیر

 شادکامی را پیش‌بینی کنند.

جدول 5.  نتایج آزمون t و ضرایب مربوط به متغیرهای پیش­بین شادکامی