| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,924 |
| تعداد مقالات | 15,637 |
| تعداد مشاهده مقاله | 47,731,066 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,211,988 |
تحلیل تجربههای عرفانی مولانا در مثنوی معنوی و دیوان شمس بر بنیاد نظریۀ ویلیام جیمز | ||
| فنون ادبی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 30 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/liar.2026.149553.2612 | ||
| نویسندگان | ||
| طارق ذاکر1؛ محمد دانشگر* 2 | ||
| 1دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دری، دنشکدۀ زبان و ادبیات، دانشگاه ننگرهار، ننگرهار، افغانستان | ||
| 2استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دری، دانشکده تعلیم و تربیه، دانشگاه جوزجان، جوزجان، افغانستان | ||
| چکیده | ||
| تجربۀ عرفانی، بهمثابۀ مفهومی بنیادین در روانشناسی دین، نخستینبار در اندیشۀ متفکران فرنگی، بهویژه ویلیام جیمز، بهشکل نظاممند صورتبندی شد. با این حال، صورتهای پیشاتئوریک آن با عناوینی چون «کشف» و «شهود» در متون دینی و عرفانی اسلامی، بهویژه در آثار صوفیان، حضور پررنگ و مستمر داشته است. در سنت عرفانی اسلامی، این تجارب غالباً در قالب اظهارات شخصی، پراکنده و غیرسیستماتیک انعکاس یافتهاند که همین ویژگی سبب دشواری تحلیل علمی و مقایسهپذیر آنها شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل تطبیقیِ مؤلفههای تجربۀ عرفانی از منظر ویلیام جیمز به بررسی و تحلیل اشعار مولانا در مثنوی و دیوان غزلیات شمس میپردازد. این مطالعه با رویکرد توصیفی- تحلیلی و بر بنیاد روش تطبیق مفهومی انجام یافته است. نتایج پژوهش نشان میدهد که مولانا در اشعار خود با بیانی پرشور و استعاری، تمامی مؤلفههای چهارگانۀ تجربۀ عرفانی را، هم بهصراحت و هم بهصورت ضمنی، بازتاب داده است. از منظر مولانا، عظمت و عمق تجربۀ عرفانی چنان است که زبان از بیان آن قاصر میماند؛ این تجربه سرشار از بصیرت و معرفت درونی است، دیر نمیپاید و در خلال آن، سالک از ارادۀ آگاهانۀ خود تهی شده و در وضعیت انفعالی فرومیرود. تحلیل اشعار مولانا در پرتو نظریۀ جیمز نهتنها زمینهای برای شناخت دقیقتر ساختار تجربۀ عرفانی در سنت اسلامی فراهم میسازد که امکانی برای گفتوگوی معرفتشناختی میان عرفان اسلامی و روانشناسی مدرن نیز پدید میآورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تجارب عرفانی؛ عرفان اسلامی؛ ویلیام جیمز؛ مثنوی معنوی؛ غزلیات شمس | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||