پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شماره‌ها | 1,916 |
| تعداد مقالات | 15,581 |
| تعداد مشاهده مقاله | 46,451,655 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,036,220 |
تحلیل رابطه بیش‌متنی منظومه یوسف و زلیخای جامی با سوره یوسف(ع) بر اساس نظریه ترامتنیت ژرار ژنت | ||
| فنون ادبی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 13 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/liar.2026.149405.2607 | ||
| نویسندگان | ||
| علی باقری1؛ علی اکبر نورسیده* 2 | ||
| 1پژوهشگر پسا دکتری رشته زیان و ادبیات عربی ، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات عربی ، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران | ||
| چکیده | ||
| روایت قرآنی یوسف (ع) در سوره یوسف، به‌عنوان پیش‌متنی مقدس و بنیادین، در ادوار مختلف ادب فارسی دستمایه بازآفرینی‌های گوناگون بوده است. منظومه یوسف و زلیخای عبدالرحمن جامی از شاخص‌ترین بازآفرینی‌های روایی-عرفانی این داستان به شمار می‌آید. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با کاربست نظریه ترامتنیت، به‌ویژه شاخه «بیش‌متنیت» ژرار ژنت، به بررسی سازوکارهای زبانی، روایی و دلالتیِ این بازآفرینی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که جامی با حفظ هسته روایی پیش‌متن، از طریق فرآیندهای «تراگونگی» (تغییر کمی و کیفی) و با بهره‌گیری از شگردهایی چون افزایش رویدادها، گسترش توصیف‌ها، حذف کارکردهای قضایی و جابه‌جایی کانون‌شدگی روایی، متن را از یک روایت نبوی-پندآموز به یک منظومه غنایی-عرفانی بدل کرده است. در این فرآیند، زلیخا از جایگاه زنی گناهکار به سالکی در مسیر عشق و معرفت ارتقا یافته و الگوی پیوند یوسف و زلیخا بازتعریف شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که جامی در ساختار روایی منظوم خود، در بخش‌های آغازین و گره‌افکنی داستان بیشتر به رویکرد همانندگی و تقلید از نشانه‌های پیش‌متن قرآنی پرداخته، وفاداری خود را به اصل ساختار روایت نشان داده است. با این وجود، وی در ادامه داستان برای تطبیق نظام روایی با اهداف غنایی و عرفانی خود، تغییراتی بنیادین از نوع تراگشت در دو سطح کلی شکل یعنی دال ها، و محتوا یعنی مدلول ها اعمال کرده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بیش‌متنیت؛ ترامتنیت؛ ژرار؛ ژنت | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4 |
||