پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شماره‌ها | 1,916 |
| تعداد مقالات | 15,576 |
| تعداد مشاهده مقاله | 46,396,022 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,013,795 |
بررسی روش‌شناختی مقالات علمی در حوزة سفر/سلوک عرفانی | ||
| پژوهش‌های ادب عرفانی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/jpll.2026.150044.2030 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا محمدی کله سر* 1؛ ستاره اسکندری دهکرد2 | ||
| 1دانشگاه شهرکرد. دانشکده ادبیات. گروه زبان و ادبیات فارسی | ||
| 2گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد | ||
| چکیده | ||
| هدف مقالة حاضر بررسی روش‌ها، پیش‌فرض‌ها و کاستی‌های پژوهش‌های فارسیِ مرتبط با سفر/سلوک عرفانی است. این نوشتار در پی پاسخ به این پرسش‌هاست که پژوهش‌های این حوزه بیشتر از چه روش‌هایی برای تحلیل سفر و سلوک عرفانی بهره می‌برند، چه پیش‌فرض‌هایی بر این تحلیل‌ها حاکم است و مهم‌ترین کاستی‌های روش‌شناختی آنها کدام است. برای این منظور به بررسی ۷۵ مقالة علمی پرداختیم که با دو موضوعِ کلیِ (1) ویژگی‌ها و مراحل سلوک و (2) سلوک به‌منزلة سفر، و همگی نیز از سال 1385 و با افزایشی تصاعدی منتشر شده‌اند. نتایج نشان می‌دهند که این مقالات (به‌ویژه در حوزة سفر) بر دو روش استوارند: نخست، الگوهای روایی مانند الگوی سفر قهرمان، اسفار اربعه یا الگوی سفر واقعی؛ و دوم، نظریۀ استعارۀ مفهومی. با وجود تفاوت این روش‌ها، نتایج آنها در بسیاری از موارد به یکدیگر نزدیک است و همگی سلوک عرفانی را در قالب سفری با مبدأ، مقصد و مراحلی معین صورت‌بندی می‌کنند. بررسی پیش‌فرض حاکم بر این پژوهش‌ها نیز نشان می‌دهد که همین تلقی از سفر، به پیش‌فرضی غالب در تحلیل‌ها تبدیل شده و دیگر برداشت‌ها از سلوک عرفانی را به حاشیه رانده است. بدیهی انگاشتن این تلقی، نادیده گرفتن تمایز میان متون عرفانی و غیرعرفانی و نادیده گرفتن برخی مؤلفه‌های بنادین عرفانی همچون نیستی، رفع تعین، حیرت، سلب اختیار و غیره، از مهم‌ترین کاستی‌های روش‌شناختی این مطالعات به شمار می‌آید. به نظر می‌رسد استفاده از دیگر تمثیل‌ها و طرح‌واره‌ها برای بازنمایی سلوک عرفانی می‌تواند موجب بازنگری در نتایج تکراری این پژوهش‌ها شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| سفر عرفانی؛ سلوک؛ روش‌شناسی؛ الگوی روایی؛ بدیهی‌پنداری | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 |
||