پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شماره‌ها | 1,914 |
| تعداد مقالات | 15,560 |
| تعداد مشاهده مقاله | 46,293,477 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 18,931,486 |
تحلیل تصویر دیوانه در مصیبت نامه عطار و بررسی سازوکارهای قدرت در گفتمان دیوانگی | ||
| متن شناسی ادب فارسی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/rpll.2026.149977.2594 | ||
| نویسنده | ||
| زینب عرب نژاد* | ||
| گروه آموزش زبان و ادبیات، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 14665-889، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| ععقلای مجانین نقش مهمی در تاریخ و فرهنگ اسلامی، متون ادبی و به‌ویژه متون عرفانی داشته‌اند. این شخصیت به‌طورکلی در قالب سخنانی نیش‌دار به نهادهای قدرت می‌تاخته است. در پژوهش حاضر، با استفاده از روش کتابخانه‌ای و بررسی موردی متن «مصیبت‌نامه» و با رویکرد تحلیل گفتمان فوکویی، عناصری که به خلق تصویر دیوانه‌نما و گفتمان منحصربه‌فرد او انجامیده است، تحلیل شده‌اند. ظاهر، مکان، طرف‌های گفت‌وگو، موضوعات گفت‌وگو و شیوۀ بیان، عناصری نسبتاً تکرارشونده در حکایت‌های مصیبت‌نامه هستند که در جهت روشن‌شدن مفهوم «قدرت» و «گفتمان دیوانگی» بررسی شده‌اند. چارچوب نظری پژوهش بر آرای میشل فوکو و مفاهیم کلیدی « قدرت»، «دانش»، «بدنمندی و انضباط»، «تولید حقیقت» و «پارِسیا» استوار است. تحلیل تصویر دیوانه نشان می‌دهد که او چگونه با ابزار زبان، چرخش در میان چند گفتمان، برجسته‌سازی و حاشیه‌رانی، و نیز استفاده از تصاویر زبانی و مجازی، به مخالفت با سایر گفتمان‌ها می‌پردازد و گفتمانی جدید متأثر از ویژگی جنون خلق می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مقاومت در برابر قدرت ویژگی اصلی گفتمان دیوانگی است و دیوانه تغییر در روابط قدرت را از طریق سازوکارهای زیر به انجام می‌رساند: روایت‌گری و شبهه در کلان‌روایت‌های تاریخی، چرخش میان گفتمان‌های ناهمسان، برجسته‌سازی و حاشیه‌رانی، انقیادگریزی و مقاومت گفتمانی و تولید حقیقت دیگر. دیوانه با اعتراض و مخالفت، سلسه مراتب قدرت در گفت‌وگو را تغییر می‌دهد. او با تکیه بر گفتمان عرفانی، «حقیقتی دیگر» تولید می‌کند که در آن، «دیوانگی» نه نشان نقصان عقل، که نشان آزادگی و جرأت‌ورزی است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| دیوانه‌نما؛ مصیبت‌نامه؛ گفتمان دیوانگی؛ قدرت؛ میشل فوکو | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||