پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شماره‌ها | 1,914 |
| تعداد مقالات | 15,547 |
| تعداد مشاهده مقاله | 46,136,243 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 18,765,940 |
بررسی تشبیهات بلیغ غیراضافی در مخزن‌الاسرار نظامی گنجه‌ای (در دو ساحت نحو ساختاری و شکلی) | ||
| فنون ادبی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/liar.2026.149861.2622 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین علیقلی زاده* 1؛ حمید پولادی2 | ||
| 1دانشیار، گروه ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، پردیس علوم، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران. | ||
| 2گروه زبان‌های خارجی و دروس عمومی، دانشکدۀ مهندسی صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران | ||
| چکیده | ||
| مخزن‌الاسرار نظامی را بی‌تردید می‌توان یکی از پرآوازه‌ترین شاهکارهای ادب فارسی به‌شمار آورد که در قرن ششم هجری سروده شده است. از ویژگی‌های بلاغی برجستۀ این منظومه، به‌کارگیری فراوان صنعت «تشبیه» و از آن میان تشبیه بلیغ است که جلوة خاصی به آن بخشیده است؛ از این‌رو، این جستار بر آن است تا با بررسی تشبیهات بلیغ غیراضافی، به‌عنوان پرکاربردترین نوع تشبیهیِ به‌کاررفته در مخزن‌الاسرار، به بحث دربارة ساختارهای اسنادی و غیراسنادی و شکل‌های گوناگون این تشبیهات بپردازد. این پژوهش با تکیه بر داده‌های متنی و به روش توصیفی‌تحلیلی انجام گرفته است و نتایج آن به‌اختصار از این قرار است: در «تشبیهات بلیغ اسنادی» براساس نوع چینش عناصر ساختاری سه‌گانة مشبه، مشبه‌به و فعل ربطی، الگوهای ساختاری شش‌گانه‌ای به چشم می‌خورد که برمبنای نوع جابه‌جایی و تقدم یا حتی حذف یکی از این عناصر (به‌ویژه افعال ربطی) شاعر توانسته است به اغراضی همچون افزایش بلاغت تشبیهات، برجسته‌سازی، حصر، ایجاد روابط نحوی تازه و تأکید معنایی دست یابد. از میان این الگوها، مشبه+ مشبه‌به+ فعل ربطی (که ساختاری روشن و منطبق با جملات رایج اسنادی دارد) و فعل ربطی+ مشبه‌به+ مشبه به‌ترتیب پرکاربردترین و کم‌کاربردترین الگوها هستند. در «تشبیهات بلیغ غیراسنادی» نیز که با افعال تام همراه هستند، ساختار تشبیهات برمبنای همان دو رکن اصلی «مشبه» و «مشبه‌به» شکل می‌گیرد که به‌سبب پوشیدگی در ساختار آنها، عمدتاً کارکردی هنری دارند. در «اشکال تشبیهی» نیز که انواع آن منطبق با همان الگوهای ساختاری شش‌گانه (اغلب ساختار اول) است، چهار شکل تشبیهی (جمع، مفروق، تسویه و ملفوف) به‌ترتیب بیشترین بسامد کاربرد را دارند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تشبیه بلیغ اسنادی؛ تشبیه بلیغ غیراسنادی؛ ساختار تشبیه؛ اشکال تشبیهی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4 |
||