پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شماره‌ها | 1,914 |
| تعداد مقالات | 15,544 |
| تعداد مشاهده مقاله | 46,118,989 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 18,755,781 |
کارکردهای معنایی و نحوی ایجاز و اطناب در روضة العقول بر اساس زبان‌شناسی هالیدی | ||
| فنون ادبی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 03 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/liar.2026.149355.2605 | ||
| نویسنده | ||
| مریم شفیعی تابان* | ||
| استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| متون ادبی کلاسیک فارسی، به‌ویژه نثرهای مصنوع، شبکه‌ای پیچیده از کارکردهای معنایی و ارتباطی را در بر دارند. کتاب «روضة العقول» اثر محمد بن غازی ملطیوی یکی از این آثار برجسته است که در آن، شگردهای بلاغی «ایجاز» و «اطناب» بسامد بالایی دارند. پژوهش حاضر با هدف گذر از نگاه صرفاً تزیینی و سنتی به علم بلاغت، به بررسی کارکردهای معنایی و نحوی این دو شگرد در متن مذکور، بر اساس نظریه زبان‌شناسی نقش‌گرای نظام‌مند مایکل هالیدی می‌پردازد. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها با استخراج و تحلیل شواهد متنی به دست آمده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اطناب واژگانی از طریق ترادف و سجع، مستقیماً در خدمت «فرانقش متنی» قرار داشته و شبکه انسجام کلام را تقویت می‌کند. همچنین، اطناب بسطی از طریق تشبیه و تمثیل با ملموس‌سازی مفاهیم انتزاعی، کارکردی در قلمرو «فرانقش اندیشگانی» دارد. از سوی دیگر، بهره‌گیری از جملات دعایی و معترضه به عنوان اطناب، ابزاری هوشمندانه برای تنظیم روابط قدرت و رعایت ادب در چارچوب «فرانقش بینافردی» است. در نقطه مقابل، نویسنده برای فشرده‌سازی اطلاعات و ایجاد پویایی ذهنی در مخاطب، از ایجاز معنایی همچون کنایه بهره برده است. نتیجه نهایی حاکی از آن است که ایجاز و اطناب در روضة العقول تنها تزیین کلام نیستند، بلکه ساختارهایی کاملاً هدفمندند که ملطیوی با آن‌ها، نحو، بلاغت و معنا را درهم آمیخته است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ایجاز؛ اطناب؛ زبان‌شناسی هالیدی؛ فرانقش‌های زبانی؛ روضة العقول | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||