پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شماره‌ها | 1,913 |
| تعداد مقالات | 15,519 |
| تعداد مشاهده مقاله | 45,943,647 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 18,669,412 |
بررسی سازوکارهای شناختی شکل‌گیری معنا در مثنوی معنوی: بازخوانی بر پایة شناخت بدنمند و چالش‌های آن (مطالعة موردی حکایت شیر و نخجیران) | ||
| متن شناسی ادب فارسی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/rpll.2026.149768.2589 | ||
| نویسندگان | ||
| محمود نقی زاده* 1؛ الخاص ویسی2 | ||
| 1استادیار گروه زبان‌شناسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار گروه زبان‌شناسی، دانشکدة زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| شناخت بدنمند یکی از رویکردهای مهم علوم شناختی است که شکل‌گیری و درک معنا را حاصل تعامل تجربه‌های حسی-حرکتی، ادراک، کنش‌های بدنی و محیط می‌داند. با وجود موفقیت این رویکرد در تبیین بسیاری از مفاهیم، بازنمایی و فهم مقولات فرادسته‌ای و مفاهیم انتزاعی همچنان از چالش‌های اساسی آن است. پژوهش حاضر با هدف بررسی سازوکارهای شناخت بدنمند و تبیین چالش‌های آن در مثنوی معنوی انجام شده است. این پژوهش کیفی، با روش تحلیل مضمون و بر پایة داده‌های گردآوری‌شده به شیوة کتابخانه‌ای از ابیات مثنوی صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که شناخت بدنمند در این اثر از طریق سه سازوکار مفهوم‌سازی، ساختمندی و جایگزینی قابل تبیین است. در سازوکار مفهوم‌سازی، مولانا با تعبیر بینی زدن و استعاره‌های حیوانی مانند سگی کردن و گوش خر، میان تجربه‌های حسی و مفاهیم انتزاعی نگاشت برقرار می‌کند. در سازوکار جایگزینی، فهم عبارات مبتنی بر استعارة بنیادین بالا بهتر است و نیز تغییر معنای خام و نارس از حوزه میوه‌ها به عهد و پیمان، حاصل خودسازماندهی، ظهوریافتگی و تعامل غیرخطی مؤلفه‌هاست. در چارچوب اصل ساختمندی، تحلیل داده‌ها نشان داد که برخی عناصر محیطی(آب در یک نمونه) صرفاً زمینه یا علت فرایند شناختی نیستند، بلکه به‌عنوان مؤلفه‌ای از سامانة شناخت–محیط–کنش، در تحقق تجربة ادراکی و شکل‌گیری معنا و کنش نقش دارند. با این حال، تحلیل مفاهیمی مانند طایفة نخجیر، قضا و جان نشان می‌دهد که فهم مقولات فرادسته‌ای و مفاهیم انتزاعی صرفاً بر تجربه‌های بدنمند متکی نیست و با بهره‌گیری از نظریه‌های گره‌ها و پره‌ها، انتزاع بدنمند و میزان تعامل بدن-شیء تبیین‌پذیر است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| "؛ سازوکارهای شناختی"؛ ساخت معنا"؛ ، "؛ شناخت بدنمند"؛ ،"؛ مثنوی معنوی" | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||