پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,895 |
| تعداد مقالات | 15,410 |
| تعداد مشاهده مقاله | 45,180,282 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 18,152,973 |
واکاوی سقوط اصفهان (1135 ه.ق/ 1722م) به روایت شاهدان عینی با تأکید بر گزارش اَلکساندر سیگسموند مالاباری با کاربست نظریه فروپاشی دولت | ||
| پژوهش های تاریخی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 31 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/jhr.2026.150292.3004 | ||
| نویسندگان | ||
| وحید حسن پور سودرجانی1؛ علی اکبر جعفری* 2 | ||
| 1تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2گروه تاریخ و ایران شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تصرف اصفهان بهعنوان پایتخت دولت صفوی در مُحرم 1135 ه.ق/ اُکتبر 1722م، توسط غلزائیهای قندهار به سرکردگی محمود، یکی از نقاط مهم و چالشبرانگیز در تاریخ ایران محسوب میشود. رویکردها در تاریخنگاری سنتّی عمدتاً دلایل این سقوط را به مشکلات ناشی از کاهش قدرت قزلباشان و ساختار دفاعی، تبدیل ممالک به خاصه، ویژگیهای روانشناختی شاه سلطان حسین، شکست نظامی ناگهانی و درگیریهای دربار تقلیل دادهاند. پژوهش حاضر با تحلیل روایتِ کمتر شناخته شده اَلکساندر سیگسموند مالاباری، شاهد عینی حمله، محاصره و سقوط اصفهان، با کاربست نظریه جمعیتی - ساختاری فروپاشی دولت جک گلدستون، تلاش میکند چگونگی تبدیل فشارهای خرد و پنهانِ جمعیتی - اقتصادی به یک انسداد کلان سیاسی در ساختار دولت صفوی را تبیین کند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که مشاهدات دقیق مالاباری از قحطی، تورم لجامگسیخته و انفعال نهادهای نظامی، صرفاً پیامدهای تصادفی محاصره نبوده، بلکه از رسیدن ظرفیتهای بومشناختی و دیوانسالارانه دولت به نقطه اشباع حکایت دارد. با انطباق این شواهد بر نظریه فروپاشی دولت، اثبات میشود که تلاقی همزمان بحرانهای کلیدی همچون ناکارآمدی دولت و زوالِ روابطِ مرکز - پیرامون، بحران مالی، شکافها و درگیریِ عمیق نخبگان، ظهور تعارضات ایدئولوژیک، بحران معیشت و پتانسیل شورشِ گروههای مردمی، ساختار حاکمیت صفوی را پیش از تهاجم غلزاییها از درون دچار فروپاشی کرده بود. در نتیجه، هجوم افغانها برخلاف خوانشهای سنّتی، نه علتِ تامّه، بلکه صرفاً بهعنوان یک «متغیر محرک»، زمینه فروپاشی کامل دولت صفوی را فراهم کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دولت صفوی؛ سقوطِ اصفهان؛ اَلکساندر مالاباری؛ نظریه جمعیتی - ساختاری؛ فروپاشی دولت | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 17 |
||