پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,895 |
| تعداد مقالات | 15,399 |
| تعداد مشاهده مقاله | 45,125,122 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 18,102,559 |
کوگیتوی دکارتی و مسئلۀ استعلاء: نقدی بر خوانش پدیدارشناختی هوسرل | ||
| متافیزیک | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 30 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/mph.2026.149254.1726 | ||
| نویسنده | ||
| محمدخلیل محمدزاد* | ||
| گروه فلسفه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| مسئلۀ اگو و جایگاه آن در بنیادگذاری فلسفه، نقطهای کانونی در نسبت میان فلسفۀ دکارت و پدیدارشناسی استعلایی هوسرل است. هوسرل در تأملات دکارتی و بحران علوم اروپایی، دکارت را آغازگر چرخش مدرن به سوى سوژه میداند، اما تأکید میکند فلسفۀ دکارتی بهدلیل جوهرانگاری اگو، دوگانگی نفس–بدن و فقدان تحلیل قصدیت، در دستیابی به استعلای رادیکال ناکام میماند. بهزعم هوسرل، اگوی دکارتی همچنان در افق جهان و متافیزیک سنتی باقی است و نمیتواند نقش اگوی استعلایی را بهعنوان شرط امکان ظهور جهان ایفا کند. این مقاله با بازسازی نقد هوسرل و تحلیل متنمحور آثار دکارت نشان میدهد که این خوانش، هرچند از منظر پدیدارشناسی قابل فهم است، تنها خوانش ممکن از کوگیتو نیست. با تحلیل مراحل شک دکارتی و منطق درونی ظهور کوگیتو، استدلال میشود که اگوی دکارتی در لحظۀ بنیادین خود، نه گزارهای روانشناختی و نه موجودی درونجهانی (برخلاف ادعای هوسرل)، بلکه ساختاری استعلایی است که بهعنوان شرط امکان شک، یقین و بنیادگذاری شناخت عمل میکند. مقاله با بهرهگیری از تفاسیر ثانویه نشان میدهد که اختلاف اصلی دکارت و هوسرل را نباید در استعلایی بودن یا نبودن اگو، بلکه در تفاوت میان دو مدل استعلاء جستوجو کرد: استعلای متافیزیکی (عمودی) نزد دکارت و استعلای پدیدارشناختی (افقی) نزد هوسرل. نتیجۀ نهایی آن است که خوانش هوسرل از اگوی دکارتی، بیش از آنکه توصیفی خنثی باشد، تابع الزامات درونی پروژۀ پدیدارشناسی است و نیازمند بازاندیشی انتقادی میباشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کوگیتو؛ اگوی استعلایی؛ استعلای متافیزیکی؛ استعلای پدیدارشناختی؛ شک روشی؛ اپوخه | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||