پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,893 |
| تعداد مقالات | 15,371 |
| تعداد مشاهده مقاله | 45,010,553 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 18,029,480 |
ناتوانی ساختاری و زوال اقتدار خاندان مظفری در زنجان عصر قاجاریه؛ تحلیلی بر پایۀ نظریه چرخش نخبگان | ||
| پژوهش های تاریخی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 24 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/jhr.2026.148663.2932 | ||
| نویسنده | ||
| حسن رستمی* | ||
| فارغالتحصیل دکتری تاریخ ایران بعداز اسلام، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| در ساختار قدرت ولایت خمسه (زنجان) در عصر قاجاریه، برخی خاندانها با تکیه بر مناصب نظامی و پیوند با دربار، نقش محوری در تحولات سیاسی و اداری ایفا کردند و پادشاهان نیز با اعطای اقطاعها و صدور فرامین رسمی، بر استقرار این نفوذ صحه گذاشتند. خاندان مظفری بهعنوان یکی از ساختارهای قدرت، با تصدی فرماندهی قشون و گسترش نفوذ در مناصب اداری و سیاسی، جایگاهی تعیینکننده در زنجان داشت، ولی در اواخر دورۀ قاجاریه، این اقتدارِ مبتنی بر پیوندهای سنتی، بهتدریج دچار فرسایش شد. پژوهش حاضر با هدف تبیین چرایی این زوال، به این پرسش میپردازد که چگونه تغییر در ساختارهای قدرت و ظهور نخبگان جدید، منجر به فرسایش اقتدار خاندان مظفری و بازتعریف شاخصهای قدرت در ولایت خمسه شد؟ این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از چارچوب نظری چرخش نخبگان ویلفردو پارتو، اسناد تاریخی و منابع اصیل، به بررسی روند گذار از قدرت سنتی به نخبگان نوظهور میپردازد. فرضیۀ پژوهش بر این استوار است که زوال اقتدار خاندان مظفری، پیامد ناتوانی ساختاری در انطباق با نظم سیاسی و اقتصادی در حال گذار بود؛ بهگونهای که عدمتوانایی این خاندان در بازتولید قدرت بر پایۀ معیارهای جدید، منجر به چرخش نخبگان و جایگزینی آنها توسط نیروهای خاندانهای دیگر شد. زوال این خاندان، حاصل یک زنجیرۀ علّی میان فرسودگی سازوکارهای سنتی، کاهش کارآمدی نظامی، بحران در اقتصاد زمینداری و عدمتوانایی در تبدیلشدن از «نخبۀ مسلط» به «نخبۀ سازگار» در سالهای مشروطیت بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عصر قاجاریه؛ ولایت خمسه (زنجان)؛ خاندان مظفری؛ زوال اقتدار؛ چرخش نخبگان | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 |
||