پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,877 |
| تعداد مقالات | 15,278 |
| تعداد مشاهده مقاله | 43,730,695 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 17,562,979 |
چالشهای الهیات پویشی در سنجه صدرایی؛ بازکاوی انتقادی «شر، اختیار و آفرینش از عدم» | ||
| الهیات تطبیقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/coth.2026.146329.2021 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی منزه* ؛ محمد مهدوی؛ محمد عظیمی | ||
| گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر به بازکاوی انتقادی چالشهای الهیات پویشی در سه محور شر، اختیار و آفرینش از عدم از منظر حکمت متعالیه ملاصدرا میپردازد. یافتهها نشان میدهد الهیات پویشی با انکار قدرت مطلق الهی و خلقت از عدم و تقلیل خدا به جزءالعله، با چالشهای متافیزیکی جبرانناپذیری مواجه است: الف) در مسئله شر، با تفسیر شر بهمثابه واقعیتی وجودی و محدودساز قدرت الهی، در مغالطه ترکیب گرفتار شده و از درک نسبت شرور با کلنگری نظام احسن عاجز مانده است. در مقابل، ملاصدرا با تبیین عدمی بودن شر و ضرورت آن برای تحقق خیر برتر در سلسله مراتب وجود، سازواری قدرت مطلق را حفظ میکند. ب) در مسئله اختیار، الهیات پویشی با تقلیل قدرت الهی به «اقناع» و نادیده گرفتن «طولیت فاعلی»، اختیار انسان را مستقل از اراده الهی میانگارد. حال آنکه در حکمت متعالیه، اختیار انسانی در چارچوب علیت طولی و بهمثابه ظهور اراده الهی تحقق مییابد. ج) در مسئله آفرینش، انکار خلقت از عدم و قدیمانگاری جهان در الهیات پویشی، مستلزم نقض علیت تامه الهی و تنزل مقام الوهیت است. ملاصدرا با تمایز حدوث ذاتی و حدوث زمانی، هم وابستگی ذاتی جهان به خدا را اثبات میکند و هم قدمت زمانی عالم را ممکن میشمارد. نتیجه آنکه حکمت متعالیه با تکیه بر حرکت جوهری، تشکیک وجود و مراتب علّی به حل بنیادین چالشهای الهیاتی مذکور دست پیدا کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آفرینش از عدم؛ الهیات پویشی؛ اختیار؛ حکمت صدرایی؛ شر | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 54 |
||