پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,877 |
| تعداد مقالات | 15,278 |
| تعداد مشاهده مقاله | 43,730,696 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 17,562,994 |
افراد به مثابه کتابخانه: گفتمان اسناد، حافظه جمعی و اکوسیستم اجازه و تسمیه در تاریخ مدینة دمشق ابن عساکر | ||
| پژوهش های تاریخی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 16 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/jhr.2026.149093.2948 | ||
| نویسنده | ||
| یونس بامری* | ||
| گروه ادبیات عرب، حوزه امیرالمومنین(ع)، ایرانشهر، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با بهرهگیری از روشهای علوم انسانی دیجیتال و تحلیل محاسباتی ۷۷,۲۳۱ سند در تاریخ مدینة دمشق، فرضیه رایج درباره اتکای ابن عساکر (م ۵۷۱) به یک کتابخانه فیزیکی منظم و سازمانیافته را به چالش میکشد. یافتههای کمّی نشان میدهد که تنها ۰/۲٪ از اسناد حاوی عنوان صریح کتاب هستند، حالآنکه ارجاعات به متون کاربردی و غیرمدون نظیر «تسمیه» (۱۶۹۴ مورد) و دستنوشتههای شخصی با عبارت «قرأتُ بخطّ» (۱۳۴۲ مورد) بسامد قابلتوجهی دارند. تحلیل دقیق واژگان انتقال حدیث نیز آشکار میسازد که غلبه مطلق ضمیر جمع و استفاده راهبردی از اصطلاحاتی چون «أنبأنا»، بر ماهیت جمعی، واسطهمند و شبکهمحور فرآیند کسب دانش در این اثر دلالت دارد. این مطالعه استدلال میکند که اسناد در تاریخ مدینة دمشق کارکرد کتابشناختی صرف ندارند، بلکه ابزاری گفتمانی برای بازتولید حافظه جمعی، تثبیت سرمایه فرهنگی و ترسیم نقشه شبکه اجتماعی علمای حدیث در دوره پسا-تدوین بودهاند. نتایج پژوهش نشان میدهد که برای ابن عساکر، افراد و ارتباطات آنان، نه کتب مدوّنه، زیرساخت اصلی حفظ و انتقال دانش بودند و اثر او بازتابدهنده یک اکوسیستم متنی پویا مبتنی بر اجازه و تسمیه است که در آن یادداشتهای پراکنده، فهرستهای موضوعی و اجازات شفاهی نقشی همسنگ و گاه مهمتر از متون مکتوب رسمی ایفا میکردند. این رویکرد تحلیلی نوین، درک ما را از سازوکارهای پیچیده تولید، اعتبارسنجی رجالی و انتقال دانش تاریخی و حدیثی در تمدن اسلامی قرون وسطی بهطور بنیادین دگرگون میسازد و ضرورت بازنگری در پیشفرضهای کتابمحور را یادآور میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابن عساکر؛ تاریخ مدینة دمشق؛ تحلیل اسناد؛ علوم انسانی دیجیتال؛ حافظه جمعی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 71 |
||