پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,877 |
| تعداد مقالات | 15,278 |
| تعداد مشاهده مقاله | 43,730,711 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 17,563,018 |
تحلیل نقشگرای معرفینامههای مسجع تذکرهالاولیا در چارچوب نظریۀ نقشگرای نظاممند هلیدی | ||
| پژوهشهای ادب عرفانی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 30 خرداد 1405 اصل مقاله (1.04 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/jpll.2026.147168.1975 | ||
| نویسندگان | ||
| میلاد موحدی راد1؛ نفیسه ایرانی* 2 | ||
| 1دانشآموختة دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 2استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| تذکرهالاولیاء عطار نیشابوری از مهمترین متون نثر عرفانی قرن ششم هجری است که با نثری مسجع و آهنگین، زندگی و مقامات مشایخ تصوف را روایت میکند. در این میان، بخش معرفینامههای آغازین هر باب، از نظر گفتمانی جایگاهی ویژه دارد؛ زیرا در آن، عطار با زبانی مسجع و موزون به بازنمایی منزلت اولیاء میپردازد. پژوهش حاضر با تکیه بر نظریة نقشگرای نظاممند هلیدی و بر پایة سه فرانقشِ بازنمایی، بینافردی و متنی، به تحلیل گفتمانِ این معرفینامههای مسجع پرداخته است. روش پژوهش توصیفیـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل کیفی نمونههاست. دادههای پژوهش شامل هفتاد و دو معرفینامه از تذکرهالاولیاء است که در آنها ساختهای نحوی، انتخاب واژگان و بافت گفتمانی بررسی شدهاند. نتایج نشان میدهد که عطار با بهرهگیری از ساختهای مسجع، افعال مادی و ذهنی، و گزینش ضمایر ارجاعی، گفتمانی «قدسی، تعلیمی و تمجیدی» میسازد که در آن، زبان ابزاری برای بازنمایی سلوک عرفانی و تثبیت مرجعیت معنوی اولیاء است. فرانقش بازنمایی بر ساختارهای وصفی و افعال انتقالی تکیه دارد، فرانقش بینافردی روابط احترامآمیز و خضوعآمیز میان گوینده و موضوع را برجسته میسازد، و فرانقش متنی با هماهنگی آهنگ و سجع، انسجام و توازن زبانی را حفظ میکند. در مجموع، تحلیل نقشگرایانه نشان میدهد که نثر مسجع عطار نهفقط زیباشناسانه بلکه کارکردی است و از طریق نظام زبانی، معناهای عرفانی و ایدئولوژیک را بازتولید میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تذکرهالاولیاء؛ تحلیل گفتمان؛ نظریة نقشگرای نظاممند؛ هلیدی؛ نثر مسجع | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 54 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3 |
||