پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,877 |
| تعداد مقالات | 15,278 |
| تعداد مشاهده مقاله | 43,731,465 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 17,563,679 |
تأثیر نانوذرات اکسید روی و سولفات روی بر صفات رشدی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه دارویی آببشقابی (Centella asiatica L.) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| علوم زیستی گیاهی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 5، دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 64، شهریور 1404، صفحه 71-88 اصل مقاله (920.25 K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/ijpb.2025.146234.1416 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسندگان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| آسیه حسینخانی هزاوه؛ عبدالکریم چهرگانی راد* ؛ رویا کرمیان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| گروه زیستشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| گیاه دارویی آببشقابی (Centella asiatica L.) از گونههای ارزشمند دارویی است که پاسخهای رشدی و فیزیولوژیکی آن به شرایط تغذیهای و عوامل محیطی اهمیت ویژهای دارد. این پژوهش، با هدف بررسی تأثیر کاربرد برگی نانوذرات اکسید روی (ZnO-NPs) و مقایسه آن با سولفات روی (ZnSO₄) بر روی صفات رشدی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه آببشقابی انجام شد. تیمارها در غلظتهای ۲۵۰، ۵۰۰ و ۱۰۰۰ میلیگرم در لیتر به صورت محلولپاشی برگی، هر سه روز یکبار به مدت دو هفته اعمال شدند. نتایج نشان داد هر دو منبع روی در غلظتهای 250 و 500 میلیگرم در لیتر منجر به بهبود معنیدار در رشد گیاه (طول رانر و سطح برگ)، افزایش رنگیزههای فتوسنتزی و محتوای نسبی آب شدند. بیشترین تجمع ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی و آنتوسیانینی و بیشترین فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی (کاتالاز و پراکسیداز) در تیمار ZnO-NP با غلظت ۱۰۰۰ میلیگرم مشاهده شد که بیانگر پاسخ دفاعی گیاه به استرس ناشی از نانوذره است. به طور کلی، در بسیاری از فاکتورها، تیمار ZnO-NP در مقایسه با ZnSO4، عملکرد مطلوبتری از خود نشان داد. نتایج این پژوهش نشان داد کاربرد ZnO-NP در غلظتهای بهینه، میتواند بهعنوان راهکاری مؤثر در افزایش کارایی تولید ترکیبات زیستی فعال در گیاهان دارویی مانند آببشقابی مورد استفاده قرار گیرد. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| آنتیاکسیدان؛ رادیکالهای آزاد؛ فتوسنتز؛ فعالیت آنزیمی؛ متابولیسم ثانویه؛ محلولپاشی برگی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
مقدمه آببشقابی با نام علمی Centella asiatica L.، یک گیاه چند ساله، علفی، کوچک و رونده از خانواده چتریان (Apiaceae) است (Gray et al., 2018). این گیاه بومی تالابهای جنوب شرقی آسیا است، امّا اکنون به علّت ارزش دارویی آن، در نقاط مختلف جهان از جمله آفریقای جنوبی، ماداگاسکار، سیشل، ایالات متحده آمریکا، مکزیک و اکوادور کشت میشود (Orhan, 2012; Wright et al., 2022). همچنین در ایران، در منطقه هیرکانی شمال کشور یافت میشود (Nav et al., 2021). آببشقابی در طب سنتی، سابقه طولانی مدت در درمان بیماریهای مختلف دارد (Prasad et al., 2019) و با داشتن ترکیباتی مانند اسید آسیاتیک، اسید مادکاسیک، آسیاتیکوزید و مادکاسید (سنتلوزیدها) منبع غنی از متابولیتهای ثانویه با خواص آنتیاکسیدانی، ضد التهابی، ضد دیابتی و ضد توموری است و کاربرد گستردهای در صنایع داروسازی یافتهاست (Roy & Awasthi, 2017; Nongrum et al., 2020). با وجود پتانسیل درمانی بالای این گونه دارویی، توسعه روشهایی نوآورانه و پایدار جهت افزایش تولید و بهبود کیفیت ترکیبات زیستفعال در آن، از اهمیت ویژهای برخوردار است (Harakotr et al., 2024). از سوی دیگر، استفاده از محرکها (elicitors) بهعنوان رویکردی مؤثر برای تحریک مسیرهای بیوسنتزی گیاهان و افزایش تولید ترکیبات ثانویه مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است (Hatami et al., 2019). از نظر عملکرد، این ترکیبات به عنوان سیگنال عمل میکنند و توسط گیرندههای اختصاصی موجود در سلولهای گیاهی شناسایی و موجب القاء پاسخهای دفاعی و در نهایت افزایش تولید متابولیتهای ثانویه میشوند (Halder et al., 2019). نانوذرات (NPs) بهعنوان یکی از محرکهای غیرزیستی نوظهور میتوانند با تحریک تولید مولکولهای سیگنالینگ و گونههای فعال اکسیژن (ROS) نقش مهمی در تنظیم بیان ژنها و متابولیسم ثانویه گیاه ایفا کنند (Marsline et al., 2017). با این وجود، عنصر روی بهعنوان ماده مغذی ضروری برای انسان، حیوانات و گیاهان جایگاه ویژهای یافته است و در گیاهان در فرآیندهای فیزیولوژیکی مختلف مانند سنتز پروتئین، کلروفیل و کربوهیدرات نقش دارد (Faizan et al., 2021). همچنین عنصر روی در شکل نانوذره دارای مزایایی از جمله سطح ویژه بالا، انحلالپذیری بهتر و قابلیت آزادسازی تدریجی مواد مغذی است، به همین علّت نیاز به مقادیر کمتری از آن نسبت به کودهای معمولی است وکارایی آن نسبت به کودهای سنتی بیشتر است (Davarpanah et al., 2016). با توجه به یافتههای پژوهشگران، استفاده از نانوذرات روی به طور قابل توجهی رشد و عملکرد محصول را در پنبه (Venkatachalam et al., 2017)، ذرت و گندم (Srivastav et al., 2021)، محتوای فلاونوئیدها را در بادرشبو (Nekoukhou et al., 2022) و خردل (Geremew et al., 2023) افزایش میدهد. کاربرد برگی نانوذرات روی به علّت نفوذ بیشتر، تأثیر بیشتری از نمکهای روی بر رشد و فیزیولوژی گیاهان قهوه (Coffea arabica L.) داشته است (Rossi et al., 2019). با وجود پژوهشهای متعدد در زمینه تأثیر نانوذرات فلزی بر رشد و فیزیولوژی گیاهان، تاکنون پژوهشی در مورد اثر ZnO-NP بر روی رشد، فیزیولوژی و تولید ترکیبات زیستفعال گیاه آببشقابی (Centella asiatica L.) انجام نشدهاست. از سوی دیگر، مقایسه کارایی نانوذرات با نمکهای رایج از جمله ZnSO₄ در بهبود پاسخهای رشدی و متابولیتی نیز کمتر مورد توجه قرار گرفته است. از اینرو، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر نانوذره اکسید روی و مقایسه آن با سولفات روی بر شاخصهای رشدی و فیزیولوژیکی گیاه آببشقابی انجام شد.
مواد و روش در این پژوهش، ZnO-NPs با اندازه ذرات ۳۰-۱۰ نانومتر، خلوص ۹۹ درصد، مساحت سطح ۶۰-۲۰ مترمربع بر گرم و چگالی واقعی 606/5 گرم بر سانتیمترمکعب از شرکت نانوسانی (US-Nano) مشهد خریداری شد. خواص ذرات، شامل میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM)، میکروسکوپ الکترونی عبوری (TEM) و نمودار پرتو ایکس (XRD) در شکل 1 ارائه شد. ZnSO4.7H2O تولیدی شرکت مرک (آلمان) است.
شکل 1- مشخصات نانوذره اکسیدروی توسط تکنیکهای مختلف. A: تصویر میکروسکوپ TEM نانوذره ZnO با ریختشناسی کروی و میانگین اندازه حدود ۳۰-۱۰ نانومتر. B: تصویر میکروسکوپ SEM نانوذره ZnO نشاندهنده ریختشناسی سطح و شکل ذرات. C: نمودار XRD نانوذره ZnO. Figure 1- Characterization of ZnO nanoparticles using different techniques. A: Transmission electron microscopy (TEM) image of ZnO nanoparticles showing spherical morphology with an average size of approximately 10–30 nm. B: Scanning electron microscopy (SEM) image of ZnO nanoparticles illustrating surface morphology and particle shape. C: X-ray diffraction (XRD) pattern of ZnO nanoparticles.
جهت بررسی تأثیر این ترکیبات بر گیاه دارویی آببشقابی (Centella asiatica L.)، نهالهای همسن از شرکت سلول فناور دارو تهیه شد. سپس این نهالها در گلدانهایی با ظرفیت یک کیلوگرم و حاوی بستر کشت متشکل از پیت ماس،کوکوپیت و پرلیت کاشته و در گلخانه پردیس دانشگاه بوعلیسینا در دمای ۲۶-۱۸ سانتیگراد و دوره نوری طبیعی نگهداری شدند. آبیاری گلدانها به صورت روزانه انجام شد و بعد از ده روز، زمانی که نهالها به رشد کافی رسیدند، تیمار گیاهان به صورت محلول پاشی برگی انجام شد. بر اساس پژوهشهای قبلی، غلظتهای ۲۵۰ و ۵۰۰ میلیگرم در لیتر برای بررسی اثرات تحریککننده ZnO-NP و غلظت ۱۰۰۰ میلیگرم در لیتر برای ارزیابی اثرات منفی احتمالی انتخاب شدند (Zafar et al., 2016; Strekalovskaya et al., 2024). همچنین غلظت مشابهی از ZnSO4 به عنوان شاهد مثبت بود و بر روی هر گیاه، به میزان ۱۰ میلیلیتر از محلول تیمار اسپری شد. در تیمار شاهد منفی از هیچ گونه روی استفاده نشد و تنها محلول آب مقطر بر روی گیاهان اسپری شد. محلولپاشی توسط یک بطری اسپری دستی هر سه روز یکبار به مدت دو هفته انجام شد. برای جلوگیری از تجمعZnO-NPs و انحلال آن، پیش از اعمال تیمارها، محلولها با کمک دستگاه اولتراسونیک کاملاً همگنسازی شدند. سه روز بعد از آخرین تیمار از هر گلدان سه برگ جوان بالغ در سه تکرار برای تجزیه و تحلیل جمعآوری شد. جهت بررسی تأثیر تیمارها بر رشد گیاه، صفات ریختشناسی مانند طول رانر (سانتیمتر) و سطح برگ (سانتیمتر مربع) اندازهگیری شد. همچنین برای اندازهگیری محتوای نسبی آب برگ [RWC (%)]، ابتدا وزن تر (FW) نمونهها اندازهگیری و سپس هر نمونه به مدت 6 ساعت با آب مقطر در نور معمولی و در دمای اتاق کاملاً آبدهی شد. پس از آبدهی، وزن تورژسانس (TW) نمونهها به دست آمد. برای تعیین وزن خشک (DW)، نمونهها به مدت 72 ساعت در دمای 60 درجه سانتیگراد خشک و وزن شدند. در نهایت،RWC (%) محاسبه شد (Arndt et al., 2015). برای سنجش پایداری غشاء، دیسکهای برگی (۱×۱ سانتیمتر) به مدت ۲۴ ساعت در آب دیونیزه قرار داده شدند. سپس رسانایی اولیه توسط EC متر اندازهگیری شد. پس از اتوکلاو کردن نمونهها در دمای ۱۲۰ درجه سانتیگراد به مدت ۲۰ دقیقه، رسانایی نهایی یادداشت و درصد نشت الکترولیت محاسبه شد (Shiferaw & Baker, 1996). همچنین جهت سنجش محتوای کلروفیل و کارتنوئید از روش Lichtenthaler (1987) استفاده شد. در نهایت جذب نمونهها در طول 663، 646 و 470 نانومتر توسط دستگاه اسپکتروفتومتر UV-Visible مدل Perkin Elmer خوانده و غلظت آنها بر حسب میلیگرم بر گرم وزن تر محاسبه شد. نیم گرم از بافت تازه برگ با محلول استخراج (ترکیبی از 1 میلیلیتر اسید کلریدریک و 99 میلیلیتر متانول خالص) آسیاب شد و از عصاره حاصل برای سنجش میزان فنول کل، فلاونوئید و آنتوسیانین برگها استفاده شد. برای اندازهگیری میزان ترکیبات فنلی کل از روش Plessi et al. (2007) استفاده شد و در نهایت میزان جذب محلولها در طول موج 765 نانومتر توسط دستگاه اسپکتروفتومتر اندازهگیری شد و مقدار کل ترکیبات فنلی بر اساس منحنی استاندارد اسید گالیک محاسبه و بر حسب میلیگرم به ازای هر گرم وزن تر نمونه گزارش شد. برای سنجش فلاونوئید کل، از روش رنگسنجی با کلرید آلومینیوم استفاده شد و در نهایت، جذب آنها در طول موج 415 نانومتر خوانده شد. مقدار فلاونوئید کل توسط منحنی استاندارد کوئرستین و بر اساس میلیگرم در گرم وزن تر نمونه بیان شد (Chang et al., 2002). برای سنجش آنتوسیانین برگها، عصارهها یک شب در دمای اتاق نگهداری شدند. میزان جذب نمونهها در طول موج 550 نانومتر توسط اسپکتروفتومتر اندازهگیری (Wagner, 1979) و مقدار آنتوسیانین کل بر حسب میلیمول در گرم وزن تر محاسبه شد. جهت استخراج آنزیمها، 1/0 گرم از بافت برگ توسط نیتروژن مایع در هاون سرد پودر شد. سپس 1 میلیلیتر بافر فسفات سدیم (5/0 مولار، 7pH=) به نمونه افزوده و به مدت 10 دقیقه روی یخ هموژنیزه شد. سپس، نمونهها در سانتریفیوژ یخچالدار با سرعت 12000 دور در دقیقه به مدت 30 دقیقه سانتریفیوژ شدند و مایع رویی برای ارزیابی فعالیت آنزیمها و محتوای پروتئین مورد استفاده قرار گرفت. برای تعیین فعالیت آنزیم کاتالاز، از روش Beers & Sizer (1952) استفاده شد و ثبت تغییرات جذب نور نمونه در طولموج 240 نانومتر به ﻣﺪﺕ ۲ ﺩﻗﻴﻘﻪ (ﻫﺮ 30 ﺛﺎﻧﻴﻪ ﻳﮏ ﺑﺎﺭ خواندن) انجام ﺷﺪ. فعالیت آنزیم کاتالاز براساس تجزیه ۱ میکرومول H₂O₂ در دقیقه به ازای هر میلیگرم پروتئین اندازهگیری شد. همچنین جهت تعیین فعالیت آنزیم پراکسیداز از روش Herzog & Fahimi (1976) استفاده شد. سپس، جذب محلول در طول موج 470 نانومتر به مدت 2 دقیقه (هر 30 ثانیه یک بار خواندن) اندازهگیری شد. یک واحد پراکسیداز معادل با حداقل اکسید پیروگالول به ازای هر میلیگرم پروتئین بود. علاوه بر این، برای سنجش محتوای پروتئین کل از روش Bradford, 1976 استفاده شد. سپس جذب نمونهها درطول موج 595 نانومتر خوانده شد. در نهایت محتوای پروتئین کل توسط منحنی استاندارد سرم آلبومینگاوی (BSA) محاسبه و بر اساس میکروگرم بر گرم وزن تر گزارش شد. آزمایشها به صورت یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در 3 تکرار انجام شدند. نتایج توسط نرم افزار آماری SAS (نسخه 4/9) و مقایسه میانگینها توسط آزمون چند دامنهای دانکن در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. نتایج و بحث: نتایج سنجش فاکتورهای رشدی گیاه آببشقابی کاربرد برگی ZnO-NP و ZnSO4 در غلظتهای متفاوت، تأثیر قابل توجهی بر طول رانر و سطح برگ در گیاه دارویی آببشقابی دارد (جدول 1). در بین تیمارهای اعمالشده، تیمار ۲۵۰ میلیگرم در لیتر ZnSO4 بیشترین تأثیر مثبت را بر سطح برگ داشته است (3/121 سانتیمتر مربع)، که از نظر آماری تفاوت معنیداری با سایر تیمارها نشان داد. با این وجود، با افزایش غلظت ZnSO4، کاهش سطح برگ بهطور وابسته به غلظت مشاهده شد. در تیمار ZnO-NP به صورت مشابه، بهترین عملکرد در تیمار ۲۵۰ میلیگرم در لیتر مشاهده شد (75 سانتیمتر مربع)، با این وجود، افزایش غلظت به ۵۰۰ و ۱۰۰۰ میلیگرم در لیتر منجر به کاهش معنیدار سطح برگ شد. تفاوت معنیداری بین اثر غلظتهای مختلف ZnSO4 و ZnO-NP بر طول رانر مشاهده نشد، اما تیمار ۵۰۰ میلیگرم در لیتر ZnO-NP با میانگین 37 سانتیمتر، بیشترین رشد را نسبت به سایر تیمارها نشان داد. با این وجود، در غلظت ۱۰۰۰ میلیگرم، کاهش قابلتوجهی در طول رانر (23/33 سانتیمتر) مشاهده شد. این نتایج نشان دادند روی ممکن است به علّت آزادسازی مواد مغذی مورد نیاز برای گیاه، در افزایش رشد مؤثر باشد (Khanm, 2018). Ahmed et al. (2023) گزارش کردند که ارتفاع بوته و سطح برگ دو رقم گوجهفرنگی به طور قابل توجهی تحت تأثیر محلولپاشی کودهای Zn و ZnO-NP قرار گرفتند. همچنین این نانوذرات منجر به افزایش ارتفاع گندم در مقایسه با شاهد شد (Munir et al., 2018).
جدول ۱- مقایسه میانگین اثر غلظتهای مختلف سولفات روی و نانوذره اکسیدروی بر سطح برگ و طول رانر در گیاه آببشقابی. Table 1– Comparison of the mean effects of different concentrations of zinc sulfate and zinc oxide nanoparticles on leaf area and runner length in Centella asiatica.
در هر گروه تیماری، میانگینهای با حداقل یک حرف مشابه نشان دهنده عدم وجود اختلاف معنیدار در سطح احتمال پنج درصد توسط آزمون چند دامنهای دانکن است. Means within each treatment group followed by at least one common letter are not significantly different at the 5% probability level according to Duncan’s multiple range test.
نتایج تست نشت الکتریکی و محتوای نسبی آب برگ نتایج حاصل از بررسی تأثیر ZnO-NP و ZnSO4 در سه غلظت متفاوت (۲۵۰، 500 و ۱۰۰۰ میلیگرم در لیتر) بر دو شاخص فیزیولوژیک مهم گیاه آببشقابی یعنی محتوای نسبی آب برگ (RWC) و نشت الکتریکی (%EC)، نشاندهندهی اثرات معنادار و وابسته به غلظت تیمارها است (جدول 2). در تیمار ZnSO4 ، بالاترین میزان RWC در غلظت ۲۵۰ میلیگرم در لیتر مشاهده شد (58/71%) که تفاوت معنیداری با تیمار شاهد (29/67%) نشان نداد. در غلظت 1000 میلیگرم در لیتر، مقدار RWC مجدداً افزایش یافت (56/63%) و در محدودهی مشابه شاهد قرار گرفت. در تیمار ZnO-NP، بیشترین RWC (72/71%) در غلظت 1000 میلیگرم در لیتر مشاهده شد. این یافته با پژوهشهای Semida et al. (2021) بر بادمجان و Al-Selwey et al. (2023) بر روی سیبزمینی مطابقت دارد که گزارش کردند ZnO-NP توسط بهبود پایداری غشاء و تنظیم روابط آبی سلولی، میتواند تحمل گیاهان به تنش را افزایش دهد. الگوی EC در بین تیمارها تغییرات کمتری نسبت به RWC نشان داد. در تیمار ZnSO4 ، بیشترین میزان EC در غلظت 1000 میلیگرم در لیتر (77/17%) مشاهده شد که بهطور معنیداری بالاتر از سایر تیمارها بود. افزایش غلظت Zn²⁺ سبب ایجاد استرس اکسیداتیو و پراکسیداسیون لیپید و در نهایت منجر به آسیب غشاء و نشت یون میشود (Ahmed et al., 2023). همچنین در تیمارZnO-NP ، EC در محدودهی 26/13-52/14% قرار داشت که اختلاف معنیداری با تیمار شاهد (80/10%) نشان نداد که این یافتهها نشان دادندZnO-NPs اثرات خفیفتری بر پایداری غشاء در مقایسه با ZnSO4 داشته باشند. سازوکار احتمالی این اثر وابسته به غلظت ZnO-NP، آزادسازی کنترلشده و تدریجی یون Zn²⁺ از نانوذرات است که از تجمع سریع و سمیت ناشی از آن جلوگیری میکند (Shirvani-Naghani et al., 2024).
جدول 2- مقایسه میانگین اثر غلظتهای مختلف سولفات روی و نانوذره اکسیدروی بر محتوای نسبی آب و نشت الکتریکی گیاه آببشقابی. Table 2– Comparison of the mean effects of different concentrations of zinc sulfate and zinc oxide nanoparticles on relative water content and electrolyte leakage in Centella asiatica.
در هر گروه تیماری، میانگینهای با حداقل یک حرف مشابه نشان دهنده عدم وجود اختلاف معنیدار در سطح احتمال پنج درصد توسط آزمون چند دامنهای دانکن است. Means within each treatment group followed by at least one common letter are not significantly different at the 5% probability level according to Duncan’s multiple range test.
نتایج سنجش رنگیزههای فتوسنتزی پژوهش حاضر نشان داد کاربرد ZnSO₄ و ZnO-NP در سطوح مختلف، تأثیر معناداری بر تجمع رنگیزههای فتوسنتزی در برگهای گیاه دارویی آببشقابی دارد (جدول 3). ZnO-NP در غلظت ۵۰۰ میلیگرم در لیتر بهترین عملکرد را در افزایش محتوای کلروفیل a، b، کل و کاروتنوئید داشت. این نتایج نشان دادند ZnO-NP در غلظت مناسب میتواند بهعنوان یک گزینه مؤثر در تحریک رشد و بهبود عملکرد فتوسنتزی گیاهان به ویژه گیاهان دارویی بهکار رود. ZnSO₄ نیز در غلظت ۵۰۰ میلیگرم عملکرد قابلقبولی از خود بهویژه در میزان کلروفیل a و b نشان داد، امّا اثربخشی آن نسبت به نانوذره کمتر بود. غلظت ۱۰۰۰ میلیگرم هر دو تیمار ZnSO₄ و ZnO-NP سبب کاهش معنادار در تمامی رنگیزهها شد که این میتواند ناشی از اثرات سمیت فلزی، بروز تنش اکسیداتیو یا تخریب ساختارهای کلروپلاستی باشد. همچنین نتایج ما با یافتههای Ruiz-Torres et al. (2021) مطابقت دارد، آنها گزارش کردند که غلظتهای بین 100 تا 300 میلیگرم بر کیلوگرم نانوذرات ZnSO4 و ZnO منجر به افزایش رنگدانههای فتوسنتزی و کاروتنوئیدها شد، امّا با افزایش غلظت، تجمع کلروفیل و کاروتنوئیدها کاهش یافت که نشان میدهد غلظت بالای Zn++ میتواند اثرات سمی ایجاد کند که بر بیوسنتز کلروفیل تأثیر میگذارد و به سیستم فتوسنتزی آسیب میرساند (Wang et al., 2016). نتایجSamreen et al. (2017) نشان داد تأمین روی توسط سیستم هیدروپونیک در گیاهان لوبیا منجر به افزایش محتوای کلروفیل و مواد معدنی شد. با این وجود، در سایر پژوهشها، افزودن ZnO-NP به خاک در غلظتهای بالا (400-800 میلیگرم بر کیلوگرم) اثرات مضری بر تجمع کلروفیلها و کاروتنوئیدها در برنج (Samart et al., 2017)، لوبیا و گوجهفرنگی (García-Gómez et al., 2017) نشان دادند. آنزیمهای مهمی مانند کربنیک انیدراز که هیدراتاسیون CO2 را کاتالیز میکند و انتشار دی اکسید کربن به مکانهای کربوکسیلاسیون را تسهیل میکند، حاوی اتم روی هستند، بنابراین روی برای بیوسنتز کلروفیل مورد نیاز است (Pullagurala et al., 2018)، امّا در غلظتهای بالا، میتواند تولید H2O2 و پراکسیداسیون لیپید را القاء کند و منجر به کاهش بیوسنتز رنگدانههای فتوسنتزی شود (Wang et al., 2018).
جدول 3- مقایسه میانگین اثر غلظتهای مختلف سولفات روی و نانوذره اکسیدروی بر محتوای رنگیزههای فتوسنتزی گیاه آببشقابی. Table 3– Comparison of the mean effects of different concentrations of zinc sulfate and zinc oxide nanoparticles on photosynthetic pigments of Centella asiatica.
در هر گروه تیماری، میانگینهای با حداقل یک حرف مشابه نشان دهنده عدم وجود اختلاف معنیدار در سطح احتمال پنج درصد توسط آزمون چند دامنهای دانکن است. Means within each treatment group followed by at least one common letter are not significantly different at the 5% probability level according to Duncan’s multiple range test.
نتایج فنول، فلاونوئید و آنتوسیانین غلظتهای مختلف، اثر قابل توجهی بر محتوای فنول، فلاونوئید و آنتوسیانین در گیاه دارویی آببشقابی دارد (جدول ۴). در تیمارهای ZnSO₄ بیشترین میزان فنول در غلظت ۲۵۰ میلیگرم در لیتر مشاهده شد (7/۳۶ میلیگرم بر گرم وزن تر) که به طور معنیداری از سایر تیمارها بیشتر بود. افزایش غلظت به ۵۰۰ و 1000 میلیگرم در لیتر موجب کاهش سطح فنول شد. این کاهش نشاندهنده اثر منفی غلظت بالای ZnSO₄ بر تولید ترکیبات فنولی است. محتوای فلاونوئید در غلظتهای ۵۰۰ و ۱۰۰۰ میلیگرم در لیتر بالاترین مقادیر را نشان داد (به ترتیب 29/80 و 80/58 میلیگرم بر گرم وزن تر). میزان آنتوسیانین در تیمارهای ZnSO₄ در غلظتهای ۲۵۰ و ۵۰۰ میلیگرم در لیتر به ترتیب 27/7 و 23/7 میلیگرم بر گرم وزن تر بود که تفاوت معنیداری با یکدیگر نداشتند، امّا در غلظت ۱۰۰۰ میلیگرم در لیتر به شدت کاهش یافت (74/3 میلیگرم بر گرم وزن تر). همچنین در تیمارهای ZnO-NP روند متفاوتی مشاهده شد. بیشترین میزان فنول (5/50 میلیگرم بر گرم وزن تر)، بالاترین مقدار فلاونوئید (02/81 میلیگرم بر گرم وزن تر) و بیشترین میزان آنتوسیانین (9/ 16 میلیگرم بر گرم وزن تر) در غلظت ۱۰۰۰ میلیگرم در لیتر مشاهده شد که به طور معنیداری از سایر تیمارها بیشتر بود.
جدول 4- مقایسه میانگین اثر غلظتهای مختلف سولفات روی و نانوذره اکسیدروی بر فنول، فلاونوئید و آنتوسیانین گیاه آببشقابی. Table 4 –Comparison of the mean effects of different concentrations of zinc sulfate and zinc oxide nanoparticles on phenolic, flavonoid, and anthocyanin content of Centella asiatica.
در هر گروه تیماری، میانگینهای با حداقل یک حرف مشابه نشان دهنده عدم وجود اختلاف معنیدار در سطح احتمال پنج درصد توسط آزمون چند دامنهای دانکن است. Means within each treatment group followed by at least one common letter are not significantly different at the 5% probability level according to Duncan’s multiple range test.
بهطور کلی، کاربرد ZnO-NP در غلظت بالا (۱۰۰۰ میلیگرم در لیتر) موجب افزایش معنیدار همه ترکیبات فنولی، فلاونوئیدی و آنتوسیانینی در گیاه آببشقابی شد. این در حالی است که ZnSO₄ در غلظتهای بالا اثر منفی بر تولید این متابولیتهای ثانویه داشت. این یافتهها نشان دادند ZnO-NP به علّت سطح ویژه بالاتر و جذب بهتر، کارآمدی بیشتری نسبت به فرم یونی Zn2+ دارند و میتوانند تولید ترکیبات دارویی مهم در گیاه را تا غلظتهای بالاتر افزایش دهند. مطابق با نتایج این پژوهش، نانوذرات مورد بررسی در غلظتهای 1000 و 2000 میلیگرم محتوای فنل کل، فلاونوئیدها کل و ظرفیت آنتیاکسیدانی در فلفل چینی (Capsicum chinense) را افزایش دادند (García-López et al., 2019). افزایش ترکیبات فنولی در گیاهان تحت تنش یکی از راههای تحمل تنش و کاهش اثرات مضر آن است (Khandani et al., 2024a). ترکیبات فنلی نقش مهمی در سازوکارهای سمزداییROS به عنوان اهداکنندگان الکترون در ساختارهای اندامک دارند و میتوانند به طور مستقیم گونههای مولکولی اکسیژن فعال را حذف کنند که عمدتاً به علّت خواص اکسایش-کاهش آنها است (Mahendra et al., 2008). همچنین این ترکیبات فنلی در جذب و خنثیسازی رادیکالهای آزاد، از بین بردن اکسیژن تکی و سهتایی یا تجزیه پراکسیدها دخیل هستند (Canadanovic-Brunet et al., 2009). این رفتار، جمع فنولها و فلاونوئیدها را در گیاهانی که در معرض تیمار با ZnO-NP قرار گرفتهاند توضیح میدهد.
نتایج سنجش پروتئین و آنزیمهای آنتیاکسیدانی ZnSO₄ و ZnO-NP در سه غلظت مختلف، اثرات قابلتوجهی بر فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی و مقدار پروتئین کل در گیاه دارویی آببشقابی داشتند (جدول 5). بیشترین فعالیت کاتالاز در غلظت 1000 میلیگرم در لیتر ZnO-NP (2/44 بر میلیگرم پروتئین) و کمترین فعالیت آن در نمونه شاهد مشاهده شد. همچنین ۱۰۰۰ میلیگرم در لیتر ZnO-NP بالاترین فعالیت پراکسیداز (33/0 واحد فعالیت آنزیم بر میلیگرم پروتئین) را نشان داد که این افزایش فعالیت دو آنزیم دفاعی (کاتالاز و پراکسیداز) نشاندهنده پاسخ دفاعی گیاه به استرس ناشی از غلظت بالای نانوذرات است. علاوه بر این، غلظت بالای ZnSO4(1000 میلیگرم در لیتر) بر خلاف نانوذره، فعالیت آنزیمی پائینتری را نشان داد که میتواند ناشی از آسیب سلولی یا اختلال در تنظیم فعالیتهای آنزیمی باشد. Tirani et al. (2019) گزارش کردند که گیاهچههای تیمار شده با ZnO-NP، فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی از جمله پراکسیداز، کاتالاز، گلوتاتیون پراکسیداز، آسکوربات پراکسیداز، پلیفنل اکسیداز و بهویژه سوپراکسید دسموتاز را افزایش دادند و این امر را میتوان به محافظت بهتر در برابر ROS نسبت داد. با توجه به افزایش فعالیت آنزیم کاتالاز و پراکسیداز که معمولاً در حضور H2O2 القا میشوند (Gechev et al., 2002) میتوان پیشنهاد کرد که تیمارهای نانوذرات توسط گیاهان آببشقابی به عنوان القاءکنندههای استرس، حس شدهاند که منجر به افزایش فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی برای محافظت از گیاهان در برابر ROS شده است. بررسی تأثیر غلظتهای مختلف ZnSO₄ و ZnO-NP بر محتوای پروتئین کل گیاه آببشقابی نشان داد که تیمار ZnSO₄، در تمام غلظتهای استفاده شده سبب کاهش معنیداری نسبت به شاهد شد. در تیمار ZnO-NP، محتوای پروتئین در غلظتهای مختلف تقریباً مشابه بود و اختلاف معنیداری با شاهد نداشتند. همچنین در گیاه لوبیا کاهش محتوای پروتئین در تمام غلظتهای ZnSO₄ مشاهده شد ولی در تیمار ZnO-NP، فقط بالاترین غلظت آن (2000 میلیگرم در لیتر) سبب کاهش قابل توجهی در مقدار پروتئین شد .(Salehi et al., 2021) علاوه بر این، در شرایط تنش میزان محتوای پروتئین کاهش پیدا میکند (Khandani et al., 2024b)، این کاهش میتواند ناشی از استرس ناشی از افزایش غلظت روی باشد که منجر به اختلال در سنتز پروتئین و فعالیت متابولیکی سلول میشود (Ahmed et al., 2023).
جدول 5- مقایسه میانگین اثر غلظتهای مختلف سولفات روی و نانوذره اکسیدروی بر فعالیت آنزیمی و پروتئین گیاه آببشقابی. Table 5– Comparison of the mean effects of different concentrations of zinc sulfate and zinc oxide nanoparticles on antioxidant enzyme activity and total protein content in Centella asiatica.
در هر گروه تیماری، میانگینهای با حداقل یک حرف مشابه نشان دهنده عدم وجود اختلاف معنیدار در سطح احتمال پنج درصد توسط آزمون چند دامنهای دانکن است. Means within each treatment group followed by at least one common letter are not significantly different at the 5% probability level according to Duncan’s multiple range test.
جمعبندی یافتههای این پژوهش نشان داد که کاربرد برگی ZnSO₄ و ZnO-NP بر ویژگیهای ریختشناسی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه آببشقابی تأثیر معناداری دارد. اثرات مشاهدهشده بهطور قابل توجهی وابسته به نوع ترکیب روی و غلظت آن بود. در مجموع، تیمارهای با غلظتهای ۲۵۰ و ۵۰۰ میلیگرم در لیتر بهویژه در نانوذره، موجب بهبود شاخصهای رشدی، افزایش محتوای آب برگ، کاهش نشت الکتریکی، بهبود سنتز رنگیزههای فتوسنتزی و افزایش ترکیبات فنولی، فلاونوئیدی و آنتوسیانینی شدند. از سوی دیگر، در غلظت ۱۰۰۰ میلیگرم در لیتر بهویژه در تیمار ZnSO₄، منجر به کاهش شاخصهای عملکردی و افزایش علائم تنش شد، که خود را در کاهش رنگیزهها، افزایش نشت الکتریکی و کاهش متابولیتهای ثانویه نشان داد. فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی در پاسخ به نانوذرات در غلظت بالا افزایش یافت که بیانگر القای سیستم دفاعی گیاه در برابر استرس بود، در حالیکه در تیمار ZnSO₄، کاهش این فعالیت مشاهده شد. در نتیجه، ZnO-NP در غلظتهای بهینه میتوانند بهعنوان یک راهکار مؤثر برای بهبود عملکرد گیاهان دارویی باشد. بنابراین، تعیین غلظت بهینه در استفاده از عناصر ریزمغذی بهویژه در قالب نانو، نقش کلیدی در بهرهبرداری مؤثر و ایمن از این فناوری در کشاورزی نوین دارد.
تشکر و قدردانی این پژوهش با حمایت مالی و پژوهانه معاونت پژوهشی دانشگاه بوعلی سینا انجام شده است که بدین وسیله مراتب قدردانی خود را اعلام می داریم. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ahmed, R., Uddin, M. K., Quddus, M. A., Samad, M. Y. A., Hossain, M. M., & Haque, A. N. A. (2023). Impact of foliar application of zinc and zinc oxide nanoparticles on growth, yield, nutrient uptake and quality of tomato. Horticulturae, 9(2), 162. https://doi.org/10.3390/horticulturae9020162
Al-Selwey, W. A., Alsadon, A. A., Ibrahim, A. A., Labis, J. P., & Seleiman, M. F. (2023). Effects of zinc oxide and silicon dioxide nanoparticles on physiological, yield, and water use efficiency traits of potato grown under water deficit. Plants, 12(1), 218. https://doi.org/10.3390/plants12010218 Arndt, S. K., Irawan, A., & Sanders, G. J. (2015). Apoplastic water fraction and rehydration techniques introduce significant errors in measurements of relative water content and osmotic potential in plant leaves. Physiologia Plantarum, 155(4), 355–368. https://doi.org/10.1111/ppl.12380 Beers, R. F., & Sizer, I. W. (1952). A spectrophotometric method for measuring the breakdown of hydrogen peroxide by catalase. Journal of Biological Chemistry, 195(1), 133–140. https://doi.org/10.1016/0009-8981(96)06374-7 Bradford, M. M. (1976). A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of protein-dye binding. Analytical Biochemistry, 72(1–2), 248–254. https://doi.org/10.1016/0003-2697(76)90527-3 Canadanovic-Brunet, J. M., Ćetković, G. S., Djilas, S. M., Tumbas, V. T., Savatović, S. S., Mandić, A. I., & Cvetković, D. D. (2009). Radical scavenging and antimicrobial activity of horsetail (Equisetum arvense L.) extracts. International Journal of Food Science and Technology, 44(2), 269–278. https://doi.org/10.1111/j.1365-2621.2007.01680.x Chang, C. C., Yang, M. H., Wen, H. M., & Chern, J. C. (2002). Estimation of total flavonoid content in propolis by two complementary colorimetric methods. Journal of Food and Drug Analysis, 10(3). https://doi.org/10.38212/2224-6614.2748 Davarpanah, S., Tehranifar, A., Davarynejad, G., Abadía, J., & Khorasani, R. (2016). Effects of foliar applications of zinc and boron nano-fertilizers on pomegranate (Punica granatum cv. Ardestani) fruit yield and quality. Scientia Horticulturae, 210, 57–64. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2016.07.003 Faizan, M., Bhat, J. A., Chen, C., Alyemeni, M. N., Wijaya, L., Ahmad, P., & Yu, F. (2021). Zinc oxide nanoparticles (ZnO-NPs) induce salt tolerance by improving the antioxidant system and photosynthetic machinery in tomato. Plant Physiology and Biochemistry, 161, 122–130. https://doi.org/10.1016/j.plaphy.2021.02.002 García-Gómez, C., Obrador, A., González, D., Babín, M., & Fernández, M. D. (2017). Comparative effect of ZnO NPs, ZnO bulk and ZnSO4 in the antioxidant defences of two plant species growing in two agricultural soils under greenhouse conditions. Science of the Total Environment, 589, 11–24. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2017.02.153 García-López, J. I., Niño-Medina, G., Olivares-Sáenz, E., Lira-Saldivar, R. H., Barriga-Castro, E. D., Vázquez-Alvarado, R., & Zavala-García, F. (2019). Foliar application of zinc oxide nanoparticles and zinc sulfate boosts the content of bioactive compounds in habanero peppers. Plants, 8(8), 254. https://doi.org/10.3390/plants8080254 Gechev, T. S., Gadjev, I., Van Breusegem, F., Inzé, D., Dukiandjiev, S., Toneva, V., & Minkov, I. (2002). Hydrogen peroxide protects tobacco from oxidative stress by inducing a set of antioxidant enzymes. Cellular and Molecular Life Sciences, 59, 708–714. https://doi.org/10.1007/s00018-002-8459-x Geremew, A., Carson, L., Woldesenbet, S., Wang, H., Reeves, S., Brooks Jr, N., & Peace, E. (2023). Effect of zinc oxide nanoparticles synthesized from Carya illinoinensis leaf extract on growth and antioxidant properties of mustard (Brassica juncea). Frontiers in Plant Science, 14, 1108186. https://doi.org/10.3389/fpls.2023.1108186 Gray, N. E., Alcazar Magana, A., Lak, P., Wright, K. M., Quinn, J., Stevens, J. F., ... & Soumyanath, A. (2018). Centella asiatica: phytochemistry and mechanisms of neuroprotection and cognitive enhancement. Phytochemistry Reviews, 17, 161–194. https://doi.org/10.1016/j.mrgentox.2016.07.006 Halder, M., Sarkar, S., & Jha, S. (2019). Elicitation: A biotechnological tool for enhanced production of secondary metabolites in hairy root cultures. Engineering in Life Sciences, 19(12), 880–895. https://doi.org/10.1002/elsc.201900058 Harakotr, B., Charoensup, L., Rithichai, P., & Jirakiattikul, Y. (2024). Growth, triterpene glycosides, and antioxidant activities of Centella asiatica L. Urban grown in a controlled environment with different nutrient solution formulations and LED light intensities. Horticulturae, 10(1), 71. https://doi.org/10.3390/horticulturae10010071 Hatami, M., Naghdi Badi, H., & Ghorbanpour, M. (2019). Nano-elicitation of secondary pharmaceutical metabolites in plant cells: A review. Journal of Medicinal Plants, 18(71), 6–36. https://doi.org/10.29252/jmp.3.71.6 Herzog, V., & Fahimi, H. D. (1976). Intracellular distinction between peroxidase and catalase in exocrine cells of rat lacrimal gland: a biochemical and cytochemical study. Histochemistry, 46(4), 273–286. https://doi.org/10.1007/BF02464417 Khandani, Y., Sarikhani, H., Gholami, M., Ramandi, H. D., & Rad, A. C. (2024a). Screening of drought-tolerant grape cultivars using multivariate discrimination based on physiological, biochemical and anatomical traits. Applied Fruit Science, 66(3), 1037–1051. https://doi.org/10.1007/s10341-024-01093-w Khandani, Y., Sarikhani, H., Gholami, M., Rad, A. C., & Bidabadi, S. S. (2024b). Alteration in certain growth, biochemical, and anatomical indices of grapevine (Vitis vinifera) in response to the foliar application of auxin under water deficit. Functional Plant Biology, 51(10). https://doi.org/10.1071/FP24059 Khanm, H., Vaishnavi, B. A., & Shankar, A. G. (2018). Raise of nano-fertilizer ERA: Effect of nano scale zinc oxide particles on the germination, growth and yield of tomato (Solanum lycopersicum). International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 7(5), 1861–1871. https://doi.org/10.20546/ijcmas.2018.705.219 Lichtenthaler, H. K. (1987). Chlorophyll fluorescence signatures of leaves during the autumnal chlorophyll breakdown. Journal of Plant Physiology, 131(1–2), 101–110. https://doi.org/10.1016/S0176-1617(87)80271-7 Mahendra, S., Zhu, H., Colvin, V. L., & Alvarez, P. J. (2008). Quantum dot weathering results in microbial toxicity. Environmental Science and Technology, 42(24), 9424–9430. https://doi.org/10.1021/es8023385 Marslin, G., Sheeba, C. J., & Franklin, G. (2017). Nanoparticles alter secondary metabolism in plants via ROS burst. Frontiers in Plant Science, 8, 832. https://doi.org/10.3389/fpls.2017.00832 Munir, T., Rizwan, M., Kashif, M., Shahzad, A., Ali, S., Amin, N., & Imran, M. (2018). Effect of zinc oxide nanoparticles on the growth and Zn uptake in wheat (Triticum aestivum L.) by seed priming method. Digest Journal of Nanomaterials and Biostructures, 13(1). https://doi.org/10.5281/zenodo.10003026 Nav, S. N., Ebrahimi, S. N., Sonboli, A., & Mirjalili, M. H. (2021). Variability, association and path analysis of centellosides and agro-morphological characteristics in Iranian Centella asiatica (L.) Urban ecotypes. South African Journal of Botany, 139, 254–266. https://doi.org/10.1016/j.sajb.2021.03.006 Nekoukhou, M., Fallah, S., Abbasi-Surki, A., Pokhrel, L. R., & Rostamnejadi, A. (2022). Improved efficacy of foliar application of zinc oxide nanoparticles on zinc biofortification, primary productivity and secondary metabolite production in dragonhead. Journal of Cleaner Production, 379, 134803. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.134803 Nongrum, Y., Prasad, R., Gupta, A., & Tiwari, M. (2020). Development and nutritional characterization of noodles enriched with Centella asiatica powder. International Journal of Chemical Studies, 8(2), 2183–2186. https://doi.org/10.22271/chemi.2020.v8.i2ag.9074 Orhan, I. E. (2012). Centella asiatica (L.) Urban: From traditional medicine to modern medicine with neuroprotective potential. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2012(1), 946259. https://doi.org/10.1155/2012/946259 Plessi, M., Bertelli, D., & Albasini, A. (2007). Distribution of metals and phenolic compounds as a criterion to evaluate variety of berries and related jams. Food Chemistry, 100(1), 419-427. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2005.09.018 Prasad, A., Mathur, A. K., & Mathur, A. (2019). Advances and emerging research trends for modulation of centelloside biosynthesis in Centella asiatica (L.) Urban-A review. Industrial Crops and Products, 141, 111768. https://doi.org/10.1016/j.indcrop.2019.111768 Pullagurala, V. L. R., Adisa, I. O., Rawat, S., Kalagara, S., Hernandez-Viezcas, J. A., Peralta-Videa, J. R., & Gardea-Torresdey, J. L. (2018). ZnO nanoparticles increase photosynthetic pigments and decrease lipid peroxidation in soil-grown cilantro (Coriandrum sativum). Plant Physiology and Biochemistry, 132, 120–127. https://doi.org/10.1016/j.plaphy.2018.08.037 Rossi, L., Fedenia, L. N., Sharifan, H., Ma, X., & Lombardini, L. (2019). Effects of foliar application of zinc sulfate and zinc nanoparticles in coffee (Coffea arabica L.) plants. Plant Physiology and Biochemistry, 135, 160–166. https://doi.org/10.1016/j.plaphy.2018.12.005 Roy, S., & Awasthi, H. (2017). Herbal medicines as neuroprotective agent: A mechanistic approach. International Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, 9(10), 1–7. https://doi.org/10.22159/ijpps.2017v9i11.19444 Ruiz-Torres, N., Flores-Naveda, A., Barriga-Castro, E. D., Camposeco-Montejo, N., Ramírez-Barrón, S., Borrego-Escalante, F., ... & García-López, J. I. (2021). Zinc oxide nanoparticles and zinc sulfate impact physiological parameters and boost lipid peroxidation in soil-grown coriander plants (Coriandrum sativum). Molecules, 26(7), 1998. https://doi.org/10.3390/molecules26071998 Salehi, H., De Diego, N., Rad, A. C., Benjamin, J. J., Trevisan, M., & Lucini, L. (2021). Exogenous application of ZnO nanoparticles and ZnSO4 distinctly influence the metabolic response in Phaseolus vulgaris L. Science of the Total Environment, 778, 146331. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2021.146331 Samart, S., Chutipaijit, S., & Phakamas, N. (2017). Evaluating the effect of zinc oxide nanoparticles on the physiological responses of nine non-photoperiod sensitive rice cultivars. Materials Today Proceedings, 4(5), 6430–6435. https://doi.org/10.1016/j.matpr.2017.06.149 Samreen, T., Shah, H. U., Ullah, S., & Javid, M. (2017). Zinc effect on growth rate, chlorophyll, protein and mineral contents of hydroponically grown mungbeans plant (Vigna radiata). Arabian Journal of Chemistry, 10, S1802–S1807. https://doi.org/10.1016/j.arabjc.2013.07.005 Semida, W. M., Abdelkhalik, A., Mohamed, G. F., Abd El-Mageed, T. A., Abd El-Mageed, S. A., Rady, M. M., & Ali, E. F. (2021). Foliar application of zinc oxide nanoparticles promotes drought stress tolerance in eggplant (Solanum melongena L.). Plants, 10(2), 421. https://doi.org/10.3390/plants10020421 Shiferaw, B., & Baker, D. A. (1996). An evaluation of drought screening techniques for Eragrostis tef. Tropical Science, 36(2), 74–85. https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/19960711214 Shirvani-Naghani, S., Fallah, S., Pokhrel, L. R., & Rostamnejadi, A. (2024). Drought stress mitigation and improved yield in Glycine max through foliar application of zinc oxide nanoparticles. Scientific Reports, 14(1), 27898. https://doi.org/10.1038/s41598-024-78504-1 Srivastav, A., Ganjewala, D., Singhal, R. K., Rajput, V. D., Minkina, T., Voloshina, M., Srivastava, S., & Shrivastava, M. (2021). Effect of ZnO nanoparticles on growth and biochemical responses of wheat and maize. Plants, 10(12), 2556. https://doi.org/10.3390/plants10122556 Strekalovskaya, E. I., Perfileva, A. I., & Krutovsky, K. V. (2024). Zinc oxide nanoparticles in the “Soil–Bacterial Community–Plant” system: Impact on the stability of soil ecosystems. Agronomy, 14(7), 1588. https://doi.org/10.3390/agronomy14071588 Tirani, M. M., Haghjou, M. M., & Ismaili, A. (2019). Hydroponic grown tobacco plants respond to zinc oxide nanoparticles and bulk exposures by morphological, physiological and anatomical adjustments. Functional Plant Biology, 46(4), 360–375. Venkatachalam, P., Priyanka, N., Manikandan, K., Ganeshbabu, I., Indiraarulselvi, P., Geetha, N., K. Muralikrishna, K., Bhattacharya, R.C., Tiwari, M., Sharma, N., & Sahi, S. V. (2017). Enhanced plant growth promoting role of phycomolecules coated zinc oxide nanoparticles with P supplementation in cotton (Gossypium hirsutum L.). Plant Physiology and Biochemistry, 110, 118–127. https://doi.org/10.1016/j.plaphy.2016.09.004 Wagner, G. J. (1979). Content and vacuole/extra vacuole distribution of neutral sugars, free amino acids, and anthocyanin in protoplasts. Plant Physiology, 64(1), 88–93. https://doi.org/10.1104/pp.64.1.88 Wang, X. P., Li, Q. Q., Pei, Z. M., & Wang, S. C. (2018). Effects of zinc oxide nanoparticles on the growth, photosynthetic traits, and antioxidative enzymes in tomato plants. Biologia Plantarum, 62, 801–808. https://doi.org/10.1007/s10535-018-0813-4 Wang, X., Yang, X., Chen, S., Li, Q., Wang, W., Hou, C., Gao, X., Wang, L., & Wang, S. (2016). Zinc oxide nanoparticles affect biomass accumulation and photosynthesis in Arabidopsis. Frontiers in Plant Science, 6, 1243. https://doi.org/10.3389/fpls.2015.01243 Wright, K. M., Bollen, M., David, J., Speers, A. B., Brandes, M. S., Gray, N. E., ... & Soumyanath, A. (2022). Pharmacokinetics and pharmacodynamics of key components of a standardized Centella asiatica product in cognitively impaired older adults: a phase 1, double-blind, randomized clinical trial. Antioxidants, 11(2), 215. https://doi.org/10.3390/antiox11020215 Zafar, H., Ali, A., Ali, J. S., Haq, I. U., & Zia, M. (2016). Effect of ZnO nanoparticles on Brassica nigra seedlings and stem explants: Growth dynamics and antioxidative response. Frontiers in Plant Science, 7, 535. https://doi.org/10.3390/antiox11020215 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 292 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 192 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
