پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,877 |
| تعداد مقالات | 15,278 |
| تعداد مشاهده مقاله | 43,730,753 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 17,563,101 |
تأثیر غلظتها و روشهای کاربرد یونیکونازول بر رشد و گلدهی گل مریم (Polianthes tuberosa) | ||
| علوم زیستی گیاهی | ||
| مقاله 4، دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 64، شهریور 1404، صفحه 55-70 اصل مقاله (574.45 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/ijpb.2025.146685.1422 | ||
| نویسندگان | ||
| سمیه علی بیک زاده؛ مهناز کریمی* ؛ حسین مرادی | ||
| گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران | ||
| چکیده | ||
| گل مریم (Polianthes tuberose L.) یکی از مهمترین گیاهان زینتی معطر دارای ارزش اقتصادی بالا است و پرورش گلدانی آن مستلزم کنترل رشد رویشی و ارتفاع ساقه است. این پژوهش جهت بررسی اثر یونیکونازول بر ریخت شناسی، ویژگیهای فیزیولوژیک و گلدهی گل مریم انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در سه غلظت یونیکونازول (۰، ۵ و ۱۰ میلیگرم در لیتر) و دو روش کاربرد (محلولپاشی برگی و غوطهوری سوخ) انجام شد. بر اساس نتایج، ارتفاع ساقه گلدهنده در شاهد بیشترین مقدار (۹۳ سانتیمتر) و در تیمار محلولپاشی ۱۰ میلیگرم در لیتر کمترین مقدار (۵۲ سانتیمتر) بود. همچنین زودترین گلدهی در محلولپاشی ۱۰ میلیگرم در لیتر پس از ۸۲ روز رخ داد. تعداد گلچهها و برگها با افزایش یونیکونازول کاهش یافت. در مقابل، یونیکونازول موجب افزایش معنیدار کلروفیل a، کارتنوئید، فنل کل، فلاونوئید و نیتروژن برگ شد؛ به طوری که در غلظت ۱۰ میلیگرم در لیتر، کلروفیل a حدود ۲۲%، کارتنوئید ۷۶%، فنل ۸۶ % و فلاونوئید ۱۴% و نیتروژن برگ ۶۸% بیشتر از شاهد بود. به طور کلی، کاربرد یونیکونازول، بهویژه با روش محلولپاشی، با کنترل رشد رویشی، کاهش ارتفاع، تسریع گلدهی و بهبود صفات فیزیولوژیک، میتواند در تولید گل مریم با کیفیت مطلوب مؤثر باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گیاه گلدانی؛ کندکنندههای رشد؛ تسریع گلدهی؛ رنگیزههای فتوسنتزی؛ فنل | ||
| اصل مقاله | ||
|
مقدمه گل مریم (Polianthes tuberose L.) یکی از مهمترین گیاهان زینتی عطرآگین است که به علّت رایحه مطبوع و اهمیت اقتصادی، به ویژه در صنعت گل شاخهبریده و عطرسازی مورد توجه قرار دارد (Dole, 2005). همچنین علاوه بر تولید شاخهبریده، گل مریم قابلیت پرورش به صورت گلدانی دارد که مزایایی مانند افزایش طول عمر گیاه، نگهداری آسان در فضاهای کوچک و زیباسازی محیط داخلی را فراهم میکند. تولید گل مریم در گلدان نیازمند کنترل دقیق رشد رویشی است تا ارتفاع و فرم گیاه مناسب گلدان باشد و کیفیت ظاهری و گلدهی حفظ شود (Nazarudin, 2012). کنترل رشد گیاهان زینتی با اهدافی از جمله کاهش ارتفاع، افزایش کیفیت و تعداد گل و قابلیت تولید گلدانی انجام میشود. یکی از مؤثرترین روشها، استفاده از بازدارندههای رشد گیاهی مانند یونیکونازول است. یونیکونازول (Uniconazole) از خانواده ترکیبات تریازول است که با مهار بیوسنتز جیبرلین موجب کاهش طول میانگرهها، کنترل رشد رویشی و ایجاد تعادل هورمونی در گیاه میشود (Nazarudin, 2012; Taiz & Zeiger, 2006). این ترکیب علاوه بر کاهش ارتفاع، میتواند گلدهی و ویژگیهای فیزیولوژیکی گیاه را بهبود بخشد (Nazarudin, 2012). پژوهشهای متعددی اثر یونیکونازول را بر گیاهان زینتی نشان دادهاند. در پژوهشی کاربرد یونیکونازول روی دو ژنوتیپ نرگس (Narcissus sp.) موجب کاهش ارتفاع ساقه گلدهنده، افزایش تعداد گل و بهبود ویژگیهای بیوشیمیایی مانند محتوای کلروفیل و درصد نیتروژن برگ شد، به ویژه در غلظت 10 میلیگرم در لیتر و به صورت غوطهوری سوخ (Kheiri et al., 2024). در پژوهشی بر روی لیلیوم (Lilium × Asiatic cv. Eyeliner) ، یونیکونازول سبب کاهش ارتفاع گیاه، افزایش تعداد برگ و قطر گل شد و بیشترین تأثیر در غلظت 10 میلیگرم در لیتر به روش محلولپاشی مشاهده شد (Karimi et al., 2020). همچنین در گیاه آهار (Zinnia elegans) یونیکونازول در غلظتهای 5 و 10 میلیگرم در لیتر منجر به کاهش ارتفاع ساقه شد و زمان گلدهی را تسریع بخشید و منجر به افزایش محتوای کلروفیل برگ شد (Alami & Karimi, 2020). این پژوهشها نشان دادند که یونیکونازول میتواند به عنوان یک ماده مؤثر برای مدیریت رشد و بهبود کیفیت گلهای زینتی، چه در تولید شاخهبریده و چه در تولید گلدانی، به کار گرفته شود. با توجه به اهمیت اقتصادی گل مریم، هدف از این پژوهش، بررسی اثرات یونیکونازول بر ویژگیهای ریخت شناسی، فیزیولوژیکی و گلدهی این گیاه بود. در این پژوهش ، تاثیر کاربرد یونیکونازول به دو روش محلولپاشی برگساره و غوطهوری سوخ، بر ارتفاع گیاه، ویژگیهای گلدهی و فیزیولوژیکی مورد بررسی قرار گرفت تا امکان تولید گل مریم گلدانی با کیفیت مناسب و حفظ زیبایی ظاهری و گلدهی فراهم شود.
مواد و روشها آزمایش حاضر به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با دو فاکتور و در چهار تکرار انجام شد. فاکتور اول شامل سه غلظت یونیکونازول (۰، ۵ و ۱۰ میلیگرم در لیتر) و فاکتور دوم شامل دو روش کاربرد (محلولپاشی برگی و غوطهوری سوخ) بود. سوخهای سالم و هماندازه گل مریم ابتدا در محلول مانکوزب (یک در هزار) به مدت پنج دقیقه ضدعفونی شدند. برای تیمار غوطهوری، سوخها به مدت پنج دقیقه در غلظتهای مختلف یونیکونازول (برند Solabro) قرار گرفتند و سپس در گلدانهایی با قطر ۱۵ سانتیمتر و عمق کاشت ۷ سانتیمتر، حاوی بستر مساوی از ماسه، خاک باغچه و کود دامی پوسیده، کاشته شدند. در تیمار محلولپاشی، سوخها پس از کاشت و رشد اولیه برگها یکبار محلولپاشی شدند. گلخانه دارای دمای ۲۲ درجه در طول روز و ۲۰ درجه شب، رطوبت حدود ۷۰٪ و نور طبیعی بود. پس از شروع گلدهی، صفات مورد بررسی شامل ارتفاع ساقه گلدهنده، روز تا شروع گلدهی، تعداد برگ و ابعاد برگ، طول و عرض برگ با خطکش اندازهگیری شد. طول ریشه نیز پس از برداشت گیاه با خطکش ثبت شد و تعداد سوخکها پس از اتمام آزمایش، با بیرون آوردن سوخها از خاک و شمارش مستقیم تعیین شد. علاوه بر این، رنگیزههای فتوسنتزی، محتوای کل فنل و فلاونوئید و نیتروژن برگ اندازهگیری شد. همچنین دادهها با نرمافزار SAS (نسخه 1/9) تحلیل شدند. برای اندازهگیری رنگیزههای فتوسنتزی، شش دیسک برگی به قطر شش میلیمتر از بخش میانی هر برگ تهیه و در هشت میلیلیتر متانول خالص قرار گرفت و به مدت ۲۴ ساعت در تاریکی و دمای ۳۰ درجه سانتیگراد انکوبه شد. سپس جذب محلولهای استخراجشده در طولموجهای ۶۶۵، ۶۵۲ و ۴۷۰ نانومتر با اسپکتروفتومتر (Model: 80-3003-75, UK)اندازهگیری و غلظت رنگیزهها با فرمولهای زیر محاسبه شد (Carter & Knapp, 2001; Lichtenthaler & Buschmann, 2001).
در روابط بالا V حجم نهایی نمونه استخراج شده و W وزن تر نمونه و A جذب طول موج است. برای اندازه گیری محتوای فنل، ابتدا 20 میکرولیتر عصاره متانولی با ۱۰۰ میکرولیتر معرف فولین-سیوکالتیو و آب مقطر مخلوط شد. پس از پنج دقیقه، ۳۰۰ میکرولیتر محلول یک مولار کربنات سدیم افزوده و مخلوط به مدت ۳۰ دقیقه در تاریکی و دمای ۴۰ درجه سانتیگراد انکوبه شد. میزان جذب در طولموج ۷۶۵ نانومتر اندازهگیری شد (Slikand & Singleton, 1977). مقدار فلاونوئید کل توسط آزمون کلرید آلومینیوم اصلاحشده تعیین شد. نیم0میلیلیتر عصاره متانولی با کلرید آلومینیوم ۱۰%، استات پتاسیم یک مولار و آب مقطر مخلوط شد و پس از ۳۰ دقیقه انکوباسیون در تاریکی، جذب محلول در طولموج ۴۱۵ نانومتر توسط اسپکتروفتومتر اندازهگیری شد (Chang et al., 2002). همچنین ازت کل توسط روش کجلدال تعیین شد. 3/0 گرم نمونه پس از هضم اسیدی و اکسیداسیون با H₂O₂ تقطیر شد و آمونیاک حاصل در محلول اسید بوریک جذب و با اسید سولفوریک تیتر شد (Bremner & Mulvaney, 1982). نتایج ارتفاع ساقه گلدهنده بر اساس یافتهها، اثر مستقل و بر همکنش یونیکونازول و نحوه کاربرد آن (محلولپاشی و غوطهوری) بر ارتفاع ساقه گلدهنده در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود و بیشترین ارتفاع ساقه با میانگین 93 سانتیمتر در گیاهان شاهد مشاهده شد. همچنین کمترین ارتفاع با 52 سانتیمتر مربوط به کاربرد 10 میلی گرم در لیتر یونیکونازول به صورت محلولپاشی بود که در حدود 21 درصد کاهش نسبت به تیمار شاهد نشان داد (شکل 1). در شکل 2 مقایسه ارتفاع ساقه گلدهنده در گیاه شاهد با تیمار محلولپاشی یونیکونازول 10 میلیگرم در لیتر نشان داده شده است.
شکل 1- برهمکنش غلظتهای مختلف یونیکونازول و نحوه کاربرد آن بر ارتفاع ساقه گلدهنده. در هر ستون اعداد با حروف مشابه تفاوت معنیدار با یکدیگر در سطح احتمال پنج درصد آزمون LSD ندارند. Figure 1- Interaction of different concentrations of uniconazole and its application method on flowering stem height. In each column, numbers followed by the same letter are not significantly different from each other at the 5% probability level according to the LSD test.
شکل 2- تصویر مربوط به ارتفاع ساقه گلدهنده در گل مریم (سمت راست: تیمار یونیکونازول 10 میلی گرم در لیتر محلولپاشی؛ سمت چپ: شاهد). Figure 2- Flowering stem height of tuberose (right: uniconazole 10 mg L⁻¹ foliar spray treatment; left: control)
زمان گلدهی اثر مستقل و بر همکنش یونیکونازول و نحوه کاربرد آن بر زمان گلدهی معنیدار بود. زودترین زمان گلدهی از کاشت سوخ تا رسیدن به مرحله گلدهی مربوط به تیمار محلولپاشی یونیکونازول 10 میلیگرم (5/82 روز) بود که در حدود 20% کاهش در مقایسه با شاهد (104 روز) نشان داد (شکل 3).
تعداد گلچه اثر مستقل یونیکونازول بر تعداد گلچه در سطح یک درصد معنیدار شد. بیشترین تعداد گلچه تشکیل شده با میانگین 5/8 عدد مربوط به تیمار شاهد و کمترین تعداد گلچه با میانگین 5/6 عدد در یونیکونازول 10 میلیگرم در لیتر یادداشت شد. در یونیکونازول 5 میلیگرم در لیتر تعداد گلچه 5/7 عدد بود (شکل 4).
شکل 3- برهمکنش غلظتهای مختلف یونیکونازول و نحوه کاربرد آن بر زمان گلدهی. در هر ستون اعداد با حروف مشابه تفاوت معنیدار با یکدیگر در سطح احتمال پنج درصد آزمون LSD ندارند. Figure 3- Interaction of different concentrations of uniconazole and its application method on days to flowering. In each column, numbers followed by the same letter are not significantly different from each other at the 5% probability level according to the LSD test
شکل 4- اثرغلظتهای مختلف یونیکونازول بر تعداد گلچه. در هر ستون اعداد با حروف مشابه تفاوت معنیدار با یکدیگر در سطح احتمال پنج درصد آزمون LSD ندارند. Figure 4- Effect of different concentrations of uniconazole on the number of florets. In each column, numbers followed by the same letter are not significantly different from each other at the 5% probability level according to the LSD test
تعداد، طول و عرض برگ اثر مستقل یونیکونازول بر تعداد برگ در سطح یک درصد معنیدار شد. اثر مستقل نحوه کاربرد و بر همکنش غلظتهای مختلف یونیکونازول و نحوه کاربرد بر تعداد برگ معنیدار نبود. در تیمار شاهد بیشترین (5/63 عدد) تعداد برگ و در غلظت 10 میلیگرم در لیتر یونیکونازول کمترین (5/27) تعداد برگ مشاهده شد (شکل 5-A). اثر مستقل یونیکونازول بر طول و عرض برگ در سطح یک درصد معنیدار شد. از سوی دیگر، بیشترین طول برگ با میانگین 5/58 سانتی متر در گیاهان شاهد مشاهده شد و کمترین عرض برگ نیز با میانگین 82/0 سانتی متر مربوط به همین تیمار بود. در غلظت 10 میلیگرم در لیتر یونیکونازول کمترین طول برگ (25/45 سانتیمتر) و بیشترین عرض برگ (75/1 سانتی متر) مشاهده شد (شکل 5-C، B).
شکل 5- اثرغلظتهای مختلف یونیکونازول بر تعداد برگ (A)، طول برگ (B) و عرض برگ (C) در هر ستون اعداد با حروف مشابه تفاوت معنیدار با یکدیگر در سطح احتمال پنج درصد آزمون LSD ندارند. Figure 5- Effect of different concentrations of uniconazole on leaf traits: (A) number of leaves, (B) leaf length, and (C) leaf width. In each column, numbers followed by the same letter are not significantly different from each other at the 5% probability level according to the LSD test
طول ریشه اثر مستقل یونیکونازول بر طول ریشه در سطح یک درصد معنیدار بود. بیشترین طول ریشه در غلظت 10 میلیگرم در لیتر یونیکونازول مشاهده شد که در مقایسه با شاهد که دارای کمترین طول ریشه بود، افزایش 23 درصدی را نشان داد (شکل6).
تعداد سوخک اثرات مستقل و بر همکنش یونیکونازول و نحوه کاربرد بر تعداد سوخک تشکیل شده در سطح یک درصد معنیدار بود. بیشترین تعداد سوخک با میانگین حدود 27 عدد در گیاهان شاهد مشاهده شد. کاربرد یونیکونازول در هر دو غلظت سبب کاهش تعداد سوخ در مقایسه با شاهد شد، از سوی دیگر، کمترین تعداد با 25/11 عدد در تیمار غوطهوری یونیکونازول 10 میلیگرم در لیتر بدست آمد. این تیمار تفاوت معنیداری با غوطه وری 5 میلیگرم در لیتر یونیکونازول نداشت (شکل 7). | ||
| مراجع | ||
|
Ahmad, I., Kamran, M., Yang, X. N., Meng, X. P., Ali, S., Ahmad, S., Zhang, X. D., Bilegjargal, B., Ahmad, B., Liu, T. N., & others. (2019). Effects of applying uniconazole alone or combined with manganese on the photosynthetic efficiency, antioxidant defense system, and yield in wheat in semiarid regions. Agricultural Water Management, 216, 400–414. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2019.02.025 Alami, E., & Karimi, M. (2020). The effect of cycocel and uniconazole on some morphological and biochemical properties of zinnia. International Journal of Horticultural Science and Technology, 7(1), 81–91 https://doi.org/10.22059/IJHST.2020.285768.307 Armitage, A. M. (1986). Chlormequat-induced early flowering of hybrid geranium: The influence of gibberellic acid. HortScience, 21(1), 116–118. https://doi.org/10.21273/HORTSCI.21.1.116. Arteca, R. N. (1996). Plant growth substances: Principles and applications. Chapman & Hall. Bosch, E., Cuquel, F. L., & Tognon, G. B. (2016). Physalis size reduction for potted ornamental plant use. Ciência e Agrotecnologia, 40(5), 555–564. https://doi.org/10.1590/1413-70542016405031716 Bremner, J. M., & Mulvaney, C. S. (1982). Nitrogen–total. In A. L. Page (Ed.), Methods of soil analysis. Part 2. Chemical and Microbiological Properties (pp. 595–624). American Society of Agronomy. Carter, G. A., & Knapp, A. K. (2001). Leaf optical properties in higher plants: Linking spectral characteristics to stress and chlorophyll concentration. American Journal of Botany, 88(4), 677–684. https://doi.org/10.2307/2657068 Chang, C. C., Yang, M. H., Wen, H. M., & Chern, J. C. (2002). Estimation of total flavonoid content in propolis by two complementary colorimetric methods. Journal of Food and Drug Analysis, 10(3), 178–182. https://doi.org/10.38212/2224-6614.2748 Currey, C. J., & Erwin, J. E. (2012). Foliar applications of plant growth regulators affect stem elongation and branching of 11 kalanchoe species. HortTechnology, 22(3), 338–344. https://doi.org/10.21273/HORTTECH.22.3.338 Divya, P., Puthusseri, B., & Neelwarne, B. (2014). The effect of plant regulators on the concentration of carotenoids and phenolic compounds in foliage of coriander. LWT- Food Science and Technology, 56(1), 101–110. https://doi.org/10.1016/j.lwt.2013.11.012 Dole, J. M., & Wilkins, H. F. (2005). Floriculture: Principles and species. Prentice Hall. Fletcher, R. A., Gilley, A., Sankhla, N., & Davis, T. D. (2000). Triazoles as plant growth regulators and stress protectants. Horticultural Reviews, 24, 55–138. https://doi.org/10.1002/9780470650776.ch3 Gopi, R., Sridharan, R., Somasundaram, R. G. M., Alagulakshmanan, G. M., & Panneerselvam, R. (2005). Growth and photosynthetic characteristics as affected by triazoles in Amorphophallus campanulatus. General and Applied Plant Physiology, 31(3–4), 171–180. https://B2n.ir/mn4225 Jiang, Y., Sun, Y., Zheng, D., Han, C., Cao, K., Xu, K., Liu, S., Cao, Y., & Feng, N. (2021). Physiological and transcriptome analyses for assessing the effects of exogenous uniconazole on drought tolerance in hemp (Cannabis sativa L.). Scientific Reports, 11, 14476. https://doi.org/10.1038/s41598-021-93820-6 Lichtenthaler, H. K., & Buschmann, C. (2001). Extraction of photosynthetic tissues: Chlorophylls and carotenoids. Current Protocols in Food Analytical Chemistry, F4.3.1–F4.3.8. https://doi.org/10.1002/0471142913.faf0402s01 Lv, R., Zhang, W., Xie, X., Wang, Q., Gao, K., Zeng, Y., Pan, X., & Shang, Q. (2022). Foliar application of uniconazole enhanced lodging resistance of high-quality indica rice (Oryza sativa L.) by altering anatomical traits, cell structure, and endogenous hormones. Field Crops Research, 277, 108425. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2021.108425 Karimi, M., Salimi, F., & Pakdin Parizi, A. (2020). Evaluation of uniconazole and cycocel on morphological and biochemical properties of Lilium. Journal of Horticultural Science, 36(4), 937-948. https://doi.org/10.22067/jhs.2022.75071.1133 [In Persian] Karlović, K., Vrsek, I., Sindrak, Z., & Zidovec, V. (2004). Influence of growth regulators on the height and number of inflorescence shoots in the chrysanthemum cultivar 'Revert'. Agriculturae Conspectus Scientificus, 69(1), 6–63. https://doi.org/10.21273/HORTSCI.21.1.116 Kheiri, F., Karimi, M., Chalavi, V., & Roein, Z. (2024). Investigating the role of Sumagic growth retarder on vegetative growth and flowering of two narcissus genotypes. Plant Process and Function, 13(59), 309–324. https://doi.org/10.22034/13.59.309 [In Persian] Marschner, P. (2012). Marschner’s mineral nutrition of higher plants (3rd ed.). Academic Press. Megersa, H. G., Lemma, D. T., & Banjawu, D. T. (2018). Effects of plant growth retardants and pot sizes on the height of potting ornamental plants: A short review. Journal of Horticulture, 5(1), 1–5. https://doi.org/10.4172/2376-0354.1000220 Nazarudin, A. (2012). Plant growth retardants effect on growth and flowering of potted Hibiscus rosa-sinensis L. Journal of Tropical Plant Physiology, 4, 29–40. https://jtpp.org.my/volume/4/vol4_article3.pdf Olsen, W. W., & Andersen, A. S. (1995). The influence of five growth retardants on growth and postproduction qualities of Osteospermum ecklonis cv. Calypso. Scientia Horticulturae, 62, 263–270. https://doi.org/10.1016/0304-4238(94)00769-P Rossini, A. C., Rodrigues, T. D., Leits, I. C., & Barbosa, J. C. (2005). Growth retardants on development and ornamental quality of potted Zinnia elegans ‘Liliput’. Scientia Agricola, 62, 337–345. https://doi.org/10.1590/S0103-90162005000400002 Samad, A., Shaukat, K., Ansari, M., Nizar, M., Zahra, N., & Naz, A. (2023). Role of foliar spray of plant growth regulators in improving photosynthetic pigments and metabolites in Plantago ovata (Psyllium) under salt stress–A field appraisal. Biocell, 47(3), 523–532. https://doi.org/10.32604/biocell.2023.023704 Savari, Z., Ganjeali, A., & Cheniany, M. (2023). Effect of abiotic elicitors and plant growth regulators on morpho-physiological and biochemical characteristics of purslane (Portulaca oleracea L.). Journal of Plant Biological Sciences, 15(4), 73–95. https://doi.org/10.22108/ijpb.2024.141800.1366 [In Persian] Slikand, K., & Singleton, V. L. (1977). Total phenol analysis: Automation and comparison with manual methods. American Journal of Enology and Viticulture, 28(1), 49–53. https://doi.org/10.5344/ajev.1977.28.1.49 Srivastava, L. M. (2002). Plant growth and development: Hormones and environment. Elsevier. Taiz, L., & Zeiger, E. (2006). Plant physiology. Sinauer Associates, Inc. Xia, X., Tang, Y., Wei, M., & Zhao, D. (2018). Effect of paclobutrazol application on plant photosynthetic performance and leaf greenness of herbaceous peony. Horticulturae, 4(1), 5 https://doi.org/10.3390/horticulturae4010005 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 228 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 154 |
||
