پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,877 |
| تعداد مقالات | 15,278 |
| تعداد مشاهده مقاله | 43,731,371 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 17,563,514 |
نقش میانجی خودکنترلی در رابطۀ بین کنترل روانشناختی والدین و اعتیاد به گوشی هوشمند | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| پژوهش های علوم شناختی و رفتاری | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 6، دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 28، شهریور 1404، صفحه 103-122 اصل مقاله (598.01 K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی انگلیسی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/cbs.2025.145920.2043 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسندگان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| عرفان بهرامی1؛ عزتاله قدمپور* 2؛ مسعود جعفری3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2استاد، گروه روانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسان، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی خودکنترلی در رابطۀ بین کنترل روانشناختی والدین و اعتیاد به گوشیهای هوشمند انجام شد. روش پژوهش حاضر توصیفی-همبستگی از نوع مدل معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری در این پژوهش همۀ دانشآموزان دورۀ متوسطۀ دوم شهر خرمآباد در سال تحصیلی 1403-1404 بودند که از میان آنها، 400 نفر به صورت نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری دادهها شامل مقیاس کنترل روانشناختی والدین فرم کوتاه پرسشنامۀ اعتیاد به گوشیهای هوشمند و مقیاس کوتاه خودکنترلی بودند. برای توصیف یافتهها از میانگین و انحراف معیار و برای تحلیل دادهها از آزمون همبستگی پیرسون و مدلهای معادلات ساختاری با استفاده از نرمافزارهای SPSS و AMOS استفاده شد. یافتهها نشان داد بین کنترل روانشناختی والدین و اعتیاد به گوشیهای هوشمند رابطهای مثبت و معنادار وجود دارد (01/0>p). همچنین، بین خودکنترلی و اعتیاد به گوشیهای هوشمند رابطۀ منفی معناداری وجود دارد (01/0>p). نتایج بررسی مدل نشان داد خودکنترلی میتواند به طرزی معنادار در رابطۀ بین کنترل روانشناختی والدین و اعتیاد به گوشیهای هوشمند نقش میانجی را ایفا کند (01/0>p). کنترل بیش از حد روانشناختی والدین از طریق تضعیف توانایی نوجوانان در مهارتهای خودکنترلی، راه را برای وابستگی ناسالم به گوشی هوشمند هموار میکند؛ بنابراین، میتوان نتیجه گیری کرد که به منظور اتخاذ تدابیری برای کاهش اعتیاد نوجوانان به گوشیهای هوشمند، باید بر کاهش کنترل روانشناختی والدین و افزایش خودکنترلی در نوجوانان تمرکز داشت. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اعتیاد به گوشیهای هوشمند؛ خودکنترلی؛ کنترل روانشناختی والدین | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
امروزه، گوشیهای هوشمند به یک ضرورت در زندگی ما تبدیل شدهاند و برای ما راحتی و لذت را به ارمغان میآورند (Liu et al., 2023). ما میتوانیم از گوشی هوشمند به عنوان ابزاری برای تماسها، پیامها، ارتباطات، بازیها، خرید، تراکنشهای مالی و غیره استفاده کنیم که به نظر میرسد جایگاهی مهمتر در جامعۀ مدرن پیدا کرده است (Ko & Ha, 2019). با این حال، مسألهای جدی که ظهور پیدا کرده است، پدیدۀ اعتیاد به گوشیهای هوشمند است که ممکن است اثرات منفی خاصی را در زندگی روزمره به همراه داشته باشد (Billieux et al., 2015). اعتیاد به گوشیهای هوشمند[1] از نظر مفهومی به عنوان استفادۀ بیش از حد از گوشیهای هوشمند همراه با اختلال عملکرد مرتبط و علائم حاصل مشابه آنچه در سایر رفتارهای اعتیادآور مانند ترک و تحمل مشاهده میشود، تعریف میشود (Elhai et al., 2019). پژوهشهای گذشته نشان دادهاند اعتیاد به گوشیهای هوشمند میتواند منجر به مجموعهای از مشکلات سلامت روان مانند افسردگی، تنهایی، اضطراب، استرس، عزتنفس کم، خودکارآمدی کم و غیره شود (Wang et al., 2019; Kara et al., 2021). برخی از پژوهشگران تأیید کردهاند استفاده مشکلساز از گوشیهای هوشمند میتواند کیفیت خواب کم و سایر علائم جسمی مانند سندرمهای چشمی، خستگی بدن، اختلال عملکرد فیزیولوژیکی و ضعف سیستم ایمنی را به همراه داشته باشد (Xie et al., 2018; Yang et al., 2019). علاوه بر این، پژوهشگران دریافتهاند اعتیاد به گوشیهای هوشمند میتواند باعث وقفۀ تحصیلی شود که ممکن است اثراتی نامطلوب بر عملکرد تحصیلی دانشآموزان داشته باشد (Hawi & Samahi, 2016). از آنجا که اعتیاد به گوشیهای هوشمند میتواند تأثیرهای منفی بسیار زیادی ایجاد کند، برای پژوهشگران ضروری است تا پیشینهها و مکانیسمهای روانشناختی زیربنایی را بررسی کنند که ممکن است افراد را در معرض خطر این رفتار اعتیادآور قرار دهند. این امر نه فقط برای درک ارتباط بین این متغیرها مفید خواهد بود، به پیشگیری مؤثر و مداخلۀ زودهنگام در این اختلال رفتاری نیز کمک خواهد کرد. از جملۀ متغیرهایی که میتواند بر اعتیاد به گوشیهای هوشمند تأثیرگذار باشد، کنترل روانشناختی والدین[2] است (Li & Liu, 2025; Chen et al., 2025). کنترل روانشناختی والدین، اگرچه مبتنی بر عشق به فرزندان است، شامل رفتارهایی است که به طور عمدی روابط دلبستگی با فرزندان را تنظیم میکنند. با خودداری از ابراز محبت یا ایجاد احساس گناه، والدین میتوانند بخشهای شخصی و روانی فرزندان، مانند افکار، رفتارها، احساسها و خودابرازی را کنترل کنند و استقلال عاطفی و روانی فرزندان را تحت فشار قرار دهند و کنترل کنند. این کنترل مانع از رشد استقلال فرزندان و رشد مستقل آنها میشود (Scharf & Goldner, 2018). به گفتۀ چیچک و همکاران (Çicek et al., 2021)، نگرشهای والدین (مستبدانه که یکی از تظاهرات اصلی آن کنترل روانشناختی والدین است) تأثیراتی بر میزان استفادۀ جوانان از اینترنت، رسانههای اجتماعی و تلفنهای هوشمند دارد؛ یکی از اصلیترین نمودهای آن کنترل روانشناختی والدین است. همچنین، طبق نظریۀ خودتعیینگری دسی و رایان (Deci & Ryan, 2008)، کنترل روانشناختی والدین مانع برآوردهشدن نیازهای اساسی روانشناختی مانند خودمختاری، شایستگی و ارتباط میشود. این امر به نوبۀ خود احتمال بروز رفتارهای منفی، مانند استفادۀ مشکلساز از گوشیهای هوشمند را افزایش میدهد. مطالعات متعدد این دیدگاهها را تأیید میکنند؛ برای مثال، کنترل روانشناختی والدین با اعتیاد به بازیهای اینترنتی (Cetinkaya, 2019) مرتبط است که یک عامل خطر جالب توجه برای استفادۀ مشکلساز از تلفنهای هوشمند است (Yildirim et al., 2023). علاوه بر این، سبک فرزندپروری مستبدانۀ والدین که با روشهای تنبیهی و شدید مشخص میشود، بهشدت با استفادۀ بیش از حد از تلفنهای هوشمند مرتبط است (Yogesh et al., 2024). همچنین، نتایج پژوهش کو و ها (Ko & Ha, 2020) نشان داد کنترل روانشناختی والدین با اعتیاد به گوشیهای هوشمند مرتبط است. در نهایت، با توجه به آنچه بیان شد، کنترل روانشناختی والدین یکی از پیشایندهای اعتیاد به گوشیهای هوشمند است؛ از این رو، شناسایی متغیرهای واسطهای ضرورت دارد که کنترل روانشناختی والدین از طریق تأثیرگذاری بر آنها، میزان استفادۀ دانشآموزان از گوشیهای هوشمند را تحت تأثیر قرار میدهد. خودکنترلی[3] جزء اساسی سیستم شخصیتی فرد است که به توانایی فرد در اعمال نظم و مدیریت بر رفتار، احساسات، فعالیتهای شناختی و غیره، بر اساس استانداردهای اجتماعی یا ارادۀ شخصی خود اشاره دارد (Cai et al., 2021). در واقع، خودکنترلی یکی از مهمترین جلوههای سطح جامعهپذیری نوجوان و عاملی اساسی در مقاومت در برابر استرس، احساسات بد و حتی مشکلات رفتاری پرخطر خارجی در دوران نوجوانی است. نوجوانان با سطوح بالای خودکنترلی نیز بیشتر احتمال دارد از نظر جسمی و روانی سالم باشند، نمرات بهتری کسب کنند، در روابط خود راحتتر و بازتر باشند و در آیندۀ بزرگسالی خود مشاغلی موفق داشته باشند. آنها همچنین بیشتر احتمال دارد در رشد شخصی خود احساس شادی کنند و رفاه بیشتری داشته باشند (Lin & Li, 2024). همچنین، خودکنترلی نوجوانان در طول نوجوانی متفاوت است و عمدتاً تحت تأثیر سطح رشد (Pandey et al., 2018)، استرس، وسوسه، احساسات (Crosswhite & Kerpelman, 2012)، فضای خانواده، سبکهای فرزندپروری و غیره قرار دارد (Hou et al., 2018; Ng-Knight et al., 2016). نوجوانان با خودکنترلی زیاد قادر به ایجاد حس خودکارآمدی قویتر و حس کنترل قویتر بر خود هستند. نوجوانان با خودکنترلی زیاد میتوانند خودکارآمدی قویتری ایجاد کنند و حس کنترل قویتری بر خود داشته باشند و کمتر احتمال دارد کنترل خود را از دست بدهند و در رفتارهای پرخطر منفی مانند سیگارکشیدن، رانندگی تحت تأثیر الکل، فرار از مدرسه، تقلب و تمسخر دیگران شرکت کنند (Li et al., 2022). پژوهشها نشان دادهاند خودکنترلی نقش واسطهای بین ابعاد مختلف فرزندپروری و رفتارهای برونریز ایفا میکند (Muftić & Updegrove, 2018). مطالعات نشان دادهاند کنترل روانی مانع رشد خودکنترلی در میان نوجوانان میشود که به نوبۀ خود میتواند استفادۀ مشکلساز از اینترنت و گوشیهای هوشمند (Qian et al., 2022) و رفتارهای بزهکارانه و پرخاشگرانه را تحریک کند (DiLissio & Romm, 2025). این نتایج تجربی با نظریۀ خودکنترلی (Gottfredson & Hirschi, 1990) همسو هستند که پیشنهاد میکند خودکنترلی کم عمدتاً از فرزندپروری ناکارآمد ناشی میشود و منجر به اشکال مختلف رفتارهای بزهکارانه یا منحرف میشود (Korkin, 2019 Bai et al., 2020;). همچنین، پژوهشهای دیگری نشان دادهاند کاهش خودکنترلی یکی از جنبههای حیاتی رفتار اعتیادآور در افراد است (Ding et al., 2022; Agbaria, 2020). در همین راستا، مطابق نظریۀ خودکنترلی، افراد با سطوح بالای خودکنترلی، توانایی بیشتری در مقابله با افکار منفی و کنترل رفتارهای نامناسب دارند (Zhang et al., 2022). هنگامی که افراد درجۀ خودکنترلی پایینی دارند، ممکن است نتوانند پیامدهای نامطلوب احتمالی اقدامات خود را در نظر بگیرند و ممکن است در کنترل رفتارهای خود دچار مشکل شوند (Li et al., 2021). علاوه بر این، افراد با درجۀ خودکنترلی پایین، عمدتاً تحت سلطۀ اهداف کوتاهمدت و لذتجویی فوری قرار میگیرند (Li et al., 2021). به ویژه، استفاده از گوشیهای هوشمند توجه را از احساسات منفی منحرف میکند و شامل پیگیری فوری لذت است (Cho et al., 2017). با توجه به آنچه بیان شد، میتوان گفت کنترل روانشناختی والدین با تأثیرگذاری بر خودکنترلی میتواند بر میزان استفادۀ دانشآموزان از گوشیهای هوشمند اثرگذار باشد؛ از این رو، هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی خودکنترلی در رابطۀ بین کنترل روانشناختی والدین و اعتیاد به گوشیهای هوشمند است.
روش روش پژوهش حاضر توصیفی-همبستگی از نوع مدل معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری در این پژوهش همۀ دانشآموزان دورۀ متوسطۀ دوم شهر خرمآباد در سال تحصیلی 1403-1404 بودند. برای تعیین حجم نمونه بر اساس دیدگاه کلاین (Kline, 2023)، با توجه به وجود 40 متغیر در این پژوهش، حجم نمونه تقریباً 400 نفر برآورد شد که با روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. از این تعداد، 377 نفر وارد تحلیل نهایی شدند که 184 نفر آنها پسر با میانگین سنی (انحراف معیار) 01/17 (27/1) و 193 نفر آنها دختر با میانگین سنی (انحراف معیار) 74/17 (98/0) بودند. در این پژوهش، ملاک ورود شامل دانشآموز مشغول به تحصیل در بازۀ سنی 16 تا 18 سال و ملاک خروج شامل تشخیص بیماریهای پزشکی مزمن یا اختلالات حاد روانپزشکی، حضور در پژوهش مشابه پژوهش حاضر و عدم پاسخدهی به بیش از 5 درصد از کل پرسشها بودند.
ابزارهای پژوهش مقیاس کنترل روانی با جهتگیری وابستگی و پیشرفت (DAPCS)[4]: سوننس و همکاران (Soenens et al., 2010) این مقیاس را تدوین کردهاند که شامل 17 عبارت با 2 خردهمقیاس جهتگیری وابستگی (عبارتهای 1 تا 8) و جهتگیری پیشرفت (عبارتهای 9 تا 17) است. نمرهگذاری این مقیاس بر اساس طیف لیکرت 5نمرهای (کاملاً مخالفم=1 و کاملاً موافقم=5) انجام میشود. بنابراین، دامنۀ نمره بین 17 و 85 است. سوننس و همکاران (Soenens et al., 2010) پایایی پرسشنامه را با استفاده از آلفای کرونباخ برای کنترل روانی مادرانه با جهتگیری وابستگی و جهتگیری پیشرفت به ترتیب 87/0 و 93/0 و برای کنترل روانی پدرانه با جهتگیری وابستگی و جهتگیری پیشرفت 84/0 و 91/0 گزارش کردند. اشرف و شیخالاسلامی (1396) به منظور تعیین روایی سازهای ابزار، تحلیل عاملی تأییدی را از طریق تحلیل ساختارهای گشتاوری به کار گرفتند. با توجه به یافتهها، مدل برازشی مطلوب داشت. بار عاملی گویههای جهتگیری وابستگی از 44/0 تا 68/0 و جهتگیری پیشرفت از 52/0 تا 75/0 بود. پایایی بازآزمایی پرسشنامه نیز با فاصلۀ دو هفته بر روی 40 نفر از نمونۀ مورد مطالعه بررسی شد و ضرایب پایایی برای جهتگیری وابستگی، جهتگیری پیشرفت و کل مقیاس کنترل روانی به ترتیب 85/0، 88/0 و 90/0 به دست آمدند. در پژوهش حاضر، پایایی مقیاس با روش آلفای کرونباخ برای خردهمقیاس جهتگیری وابستگی، جهتگیری پیشرفت و کل مقیاس به ترتیب 87/0، 88/0 و 81/0 برآورد شد. فرم کوتاه پرسشنامۀ اعتیاد به گوشیهای هوشمند (SPAI-SF)[5]: لین و همکاران (Lin et al., 2017) این پرسشنامه را به منظور استفادۀ تشخیصی و غربالگری افراد معتاد به گوشیهای هوشمند تهیه کردهاند. فرم اصلی مشتمل بر 26 گویه است. پرسشنامۀ یادشده دارای چهار بُعد اختلال در عملکرد، نشانههای ترک، رفتار اجباری و تحمل است. فرم کوتاه پرسشنامه دارای 10 گویه است که بر روی طیف لیکرت 4گزینهای از کاملاً مخالفم (1) تا کاملاً موافقم (4) ارزیابی میشوند. دامنۀ نمرات پرسشنامه بین 10 تا 40 است. لین و همکاران (Lin et al., 2017) علاوه بر کوتاهسازی فرم اصلی، با استفاده از ملاکهای مصاحبۀ تشخیصی روانپزشکی، اقدام به تعیین نقطۀ برش برای این ابزار کردند و نقطۀ برش 24 را با بیشترین دقت تشخیصی در متمایزکردن افراد معتاد به گوشیهای هوشمند از سایرین تعیین کردند. لین و همکاران (Lin et al., 2017) با استفاده از روش تحلیل عاملی تأییدی، ساختار چهاربُعدی فرم کوتاه و بلند را تأیید کردند و میزان پایایی ابزار را برابر 94/0 گزارش کردند. در پژوهش دلاورپور و همکاران (1400)، نتایج نشان داد یک عامل برای 10 گویه مقیاس شناسایی شد که بار عاملی آن بین 67/0 و 80/0 است و 7/51 درصد از واریانس پرسشنامه را تبیین میکند. در پژوهش حاضر، میزان پایایی به روش آلفای کرونباخ برابر 82/0 برآورد شد. مقیاس کوتاه خودکنترلی (BSCS)[6]: این پرسشنامه توسط تانجی و همکاران (Tangney et al., 2004) به منظور ارزیابی میزان خودکنترلی افراد بر خویشتن ساخته شده است. فرم اصلی این مقیاس دارای 36 گویه است که تانجی و همکاران، فرم کوتاه آن را با 13 گویه ارائه کردند. شیوۀ نمرهگذاری به صورت طیف لیکرت 5گزینهای از هرگز (1) تا بسیار زیاد (5) است. دامنۀ نمرات بین 13 و 65 است. نمرۀ بالا نشاندهندۀ خودکنترلی بیشتر فرد خواهد بود. تانجی و همکاران (Tangney et al., 2004) روایی پرسشنامه را مطلوب گزارش کردند و با آزمایش بر روی دو نمونۀ آماری مجزا با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ، پایایی پرسشنامه را 83/0 و 85/0 گزارش کردند که نشاندهندۀ اعتبار زیاد این پرسشنامه بود. آزادمنش و همکاران (1399) روایی این پرسشنامه را از طریق ارزیابی همبستگی آن با پرسشنامۀ سبکهای رفتار اخلاقی بررسی کردند که همبستگی بهدستآمده مثبت و معنادار بود. همچنین، ضریب آلفای کرونباخ نیز 81/0 محاسبه شد. در پژوهش حاضر نیز ضریب پایایی به روش آلفای کرونباخ 83/0 برآورد شد. پایایی ابزار در پژوهش حاضر با روش آلفای کرونباخ 84/0 برآورد شد.
شیوۀ اجرا پس از کسب مجوزهای لازم از ادارات آموزشوپرورش ناحیۀ 1 و 2 شهر خرمآباد، در نهایت، 4 مدرسۀ پسرانه و 4 مدرسۀ دخترانه در شهر خرمآباد به صورت در دسترس انتخاب شدند و پس از هماهنگی با مدیران مدارس انتخابشده، به منظور جمعآوری دادهها به مدارس مراجعه شد. قبل از انجام هر گونه ارزیابی، رضایت آگاهانۀ کتبی از همۀ شرکتکنندگان اخذ شد. همچنین، توضیحاتی دربارۀ رازداری و محرمانهماندن اطلاعات به دانشآموزان ارائه شد و سپس پرسشنامههای حاضر به صورت چاپی توزیع شدند. پس از جمعآوری پاسخنامهها، موارد ناقص کنار گذاشته شدند و در نهایت، تعداد 377 پرسشنامه (184 نفر پسر و 193 نفر دختر) به کمک نرمافزار SPSS-26 و AMOS-24 با روش مدلیابی معادلات ساختاری تجزیهوتحلیل نهایی شدند. یافتهها در ابتدا، همبستگی بین متغیرهای پژوهش بررسی شد که نتایج آن در جدول (1) آمده است. جدول 1: شاخصهای توصیفی و ماتریس همبستگی متغیرهای پژوهش Table 1: Descriptive indices and correlation matrix of research variables
01/0>p** با توجه به نتایج جدول (1)، بین کنترل روانشناختی والدین و اعتیاد به گوشیهای هوشمند رابطهای مثبت و معنادار وجود دارد (01/0>p)؛ بین کنترل روانشناختی والدین و خودکنترلی رابطۀ منفی معناداری وجود دارد (01/0>p) و همچنین، بین خودکنترلی و اعتیاد به گوشیهای هوشمند رابطۀ منفی معناداری وجود دارد (01/0>p). در ادامه، قبل از تحلیل دادهها، مفروضههای مدل معادلات ساختاری بررسی شدند. در بررسی مفروضۀ نرمالبودن توزیع متغیرها، از شاخصهای کجی و کشیدگی و کولموگروف اسمیرنوف استفاده شد که با توجه به اینکه شاخصهای کجی و کشیدگی بین 1+ و 1- بودند و همچنین، سطح معناداری آمارههای کلموگروف اسمیرنوف بیشتر از 05/0 بود، پیشفرض نرمالبودن توزیع تکمتغیری برقرار بود. همچنین، مقدار ضریب ماردیا (03/11 با نسبت بحرانی 13/2) نشاندهندۀ برقراری مفروضۀ نرمالبودن چندمتغیری دادههاست؛ بنابراین، فرض نرمالبودن دادهها تأیید شد. همچنین، برای ارزیابی همخطی چندگانۀ متغیرهای مستقل و میانجی از شاخص تحمل و عامل تورم واریانس استفاده شد که در این پژوهش، شاخص تورم واریانس از 46/1 تا 03/4 برآورد شد که نشاندهندۀ عدم وجود همخطی چندگانه است. برای بررسی مفروضۀ استقلال خطاها از شاخص دوربین-واتسون استفاده شد که از آنجا که مقدار آن (94/1) بین 5/1 تا 5/2 بود، نسبت به برقراری این مفروضه هم اطمینان حاصل شد. در ادامه، نتایج بررسی مدل معادلات ساختاری در قالب شکل (1) نشان داده شده است.
شکل 1: نگارۀ مدل پیشنهادی پژوهش در حالت استاندارد Figure 1: Diagram of the proposed research model in standard mode در مدلسازی معادلات ساختاری، از شاخصهای برازش مختلفی برای ارزیابی مدل استفاده میشود که نتایج بررسی برخی از آنها نشان داده است. این شاخصها در محدودۀ نرمال قرار دارند (09/2=X2/df، 95/0=GFI، 98/0=IFI، 98/0=CFI، 08/0=RMSEA)؛ بنابراین، مدل مفهومی این پژوهش از برازشی مناسب برخوردار است. در جدول (2)، معناداری ضرایب مسیرهای مستقیم، غیرمستقیم و اثر کل مدل ارائه شده است. جدول 2: معناداری ضرایب مسیرهای مستقیم، غیر مستقیم و اثر کل مدل Table 3: Significance of direct, indirect, and total path coefficients in the model
نتایج جدول (2) نشان میدهد اثر مستقیم کنترل روانشناختی والدین بر اعتیاد به گوشیهای هوشمند مثبت و معنادار است (01/0>p). اثر مستقیم کنترل روانشناختی والدین بر خودکنترلی منفی معنادار (01/0>p) و اثر مستقیم خودکنترلی بر اعتیاد به گوشیهای هوشمند منفی معنادار است (01/0>p). برای بررسی معناداری اثرات غیر مستقیم مدل از آزمون سوبل استفاده شد. همچنین، بررسی معناداری اثرات غیرمستقیم در جدول نشان میدهد کنترل روانشناختی والدین به شکلی غیرمستقیم از طریق خودکنترلی میتواند بر اعتیاد به گوشی هوشمند دانشآموزان به طور مثبت معناداری اثرگذار باشد (01/0>p)؛ به عبارت دیگر، خودکنترلی در رابطۀ بین کنترل روانشناختی والدین و اعتیاد به گوشیهای هوشمند نقش میانجی را ایفا میکند.
بحث و نتیجهگیری مطالعۀ حاضر با هدف بررسی نقش نقش میانجی خودکنترلی در رابطۀ بین کنترل روانشناختی والدین و اعتیاد به گوشیهای هوشمند انجام شد. نتایج نشان داد کنترل روانشناختی والدین بر اعتیاد به گوشیهای هوشمند اثر مثبت معنادار دارد؛ در واقع، افزایش کنترل روانشناختی والدین با افزایش میزان اعتیاد به گوشیهای هوشمند در دانشآموزان دورۀ متوسطۀ دوم همراه است. نتیجه حاضر با پژوهشهای لی و لیو (Li & Liu, 2025)، چیچک و همکاران (Çicek et al., 2021)، یلدریم و همکاران (Yildirim et al., 2023) و کو و ها (Ko & Ha, 2020) همسو است. در تبیین نتایج بالا، میتوان گفت کنترل روانشناختی والدین میتواند مانع توانایی نوجوانان برای ابراز آزادانۀ خود بدون ترس از طردشدن یا رهاشدن شود و همچنین به اعتماد و تکیۀ آنها به دیگران آسیب بزند که به طور بالقوه منجر به افزایش خطرات رفتاری آنلاین مانند اعتیاد به گوشیهای هوشمند میشود. همچنین، کنترل روانشناختی والدین فرزندان را ملزم میکند تا به نظرات بزرگترها گوش دهند و مطابق خواستههای آنها عمل کنند. با توجه به اینکه این رویکرد با نیازهای روانی نوجوانان برای رشد مستقل در تضاد است (Chen et al., 2025)، چنین کنترلی میتواند نوجوانان را به این احساس برساند که بیش از حد و فراتر از تحملشان تحت نظارت هستند که به طور بالقوه منجر به افسردگی، احساس بیکفایتی یا سرپیچی عمدی از خواستههای والدین میشود. این امر فرد را وادار میکند تا برای دوری از این احساسات منفی به استفادۀ بیش از حد از گوشیهای هوشمند روی بیاورد (Chen et al., 2025). همچنین، نوجوانانی که تحت کنترل روانشناختی والدین قرار دارند، تمایل دارند اطلاعات کمتری برای والدین خود فاش کنند و برای برآوردهکردن نیازهای خود به خودتنظیمی و استقلال، رفتارهایی پنهانیتر از خود نشان دهند (Çicek et al., 2021)؛ این الگوی پنهان کاری در میان نوجوانان در نهایت به استفادۀ بیش از حد از تلفن هوشمند و در نتیجه اعتیاد به آن منجر شود (Chen et al., 2025). در تبیینی دیگر، میتوان گفت کنترل روانشناختی والدین که شامل اعمال فشارهای عاطفی مانند القای احساس گناه، تحقیر، تهدید به طرد یا محدودسازی استقلال هیجانی فرزند است، میتواند زمینهساز مشکلات روانشناختی در نوجوانان شود. این سبک فرزندپروری با تضعیف خودپنداره، افزایش اضطراب و کاهش احساس کنترل درونی در نوجوان، موجب میشود او برای فرار از فشارهای روانی و دستیابی به نوعی آرامش یا تأیید، به ابزارهایی همچون گوشی هوشمند پناه ببرد. در واقع، گوشی هوشمند به عنوان وسیلهای در دسترس و لذتبخش، میتواند نیازهای اجتماعی، هیجانی و سرگرمی نوجوان را به صورت فوری پاسخ دهد و بهتدریج نقش یک مکانیسم مقابلهای ناسازگار را بگیرد. نتیجۀ دیگر پژوهش نشان داد کنترل روانشناختی والدین بر خودکنترلی اثر منفی معنادار دارد؛ در واقع، افزایش کنترل روانشناختی والدین با کاهش میزان خودکنترلی در دانشآموزان دورۀ متوسطۀ دوم همراه است. نتیجۀ حاضر با پژوهشهای بای و همکاران (Bai et al., 2020) و کورکین (Korkin, 2019) همسو است. در تبیین نتایج بالا، میتوان گفت کنترل روانشناختی والدین میتواند به طور غیرمستقیم از طریق ناخشنودی نیازهای اساسی بر خودکنترلی تأثیر بگذارد؛ در واقع، کنترل روانشناختی با افزایش ناخشنودی نیازهای اساسی، خودکنترلی نوجوانان را کاهش میدهد (Bai et al., 2020). در تبیینی دیگر، کنترل روانشناختی والدین بر مهارتهای خودتنظیمی افراد تأثیر منفی میگذارد؛ زیرا سطوح بالای کنترل روانی با تصمیمگیری آگاهانهای که برای خودتنظیمی ضروری است تداخل پیدا میکند و منجر به کاهش خودکنترلی میشود (Korkin, 2019). این تأثیر منفی در مراحل مختلف رشدی، از دوران دبستان تا دوران نوجوانی و اوایل بزرگسالی نیز ادامه مییابد (Jang & Suh, 2021; Zhang et al., 2024). نتیجۀ دیگر پژوهش نشان داد خودکنترلی بر اعتیاد به گوشیهای هوشمند اثر منفی معنادار دارد؛ در واقع، افزایش کنترل روانشناختی والدین با کاهش میزان خودکنترلی در دانشآموزان دورۀ متوسطۀ دوم همراه است. نتیجۀ حاضر با پژوهشهای دینگ و همکاران (Ding et al., 2022) و آگباریا (Agbaria, 2020) همسو است. در تبیین نتایج بالا، میتوان گفت بر اساس چارچوبهایی تثبیتشده مانند مدل خودتنظیمی ناکافی و نظریههای اعتیاد رفتاری، افراد با خودکنترلی ناکافی نمیتوانند به طور مؤثر تمایلات خود برای لذتهای فوری مانند استفاده از گوشی هوشمند را سرکوب کنند (Ding et al., 2022). در واقع، این مبانی نظری به توضیح این امر کمک میکنند که چرا این رابطه در زمینههای فرهنگی و جمعیتهای مختلف، از نوجوانان آسیایی تا دانشجویان غربی، پایدار به نظر میرسد (Bibi et al., 2025). در تبیینی دیگر، میتوان گفت فردی که خودکنترلی ضعیفی دارد، ممکن است نتواند به طور مؤثر با هیجانهای خود مقابله کند و با توجه به اینکه گوشیهای هوشمند برای بسیاری از افراد ابزاری برای فرار از هیجانهای منفی هستند، میتوان گفت کسانی که خودکنترلی ضعیفی دارند، بهجای استفاده از راهکارهای سالم برای فرار از این وضعیت، ممکن است به استفادۀ اعتیادگونه از گوشیهای هوشمند روی بیاورند. در نهایت، نتایج پژوهش نشان داد خودکنترلی نقش میانجی در رابطۀ کنترل روانشناختی والدین با اعتیاد به گوشیهای هوشمند دارد؛ در واقع، افزایش کنترل روانشناختی والدین با کاهش میزان خودکنترلی موجب افزایش اعتیاد به گوشیهای هوشمند در دانشآموزان دورۀ متوسطۀ دوم میشود. نتیجۀ حاضر با پژوهشهای کیان و همکاران (Qian et al., 2022)، لین و لی (Lin & Li, 2024)، هو و همکاران (Hou et al., 2018) و دینگ و همکاران (Ding et al., 2022) همسو است. در تبیین نتایج بالا، میتوان گفت کنترل روانشناختی بیش از حد یا نامناسب والدین ممکن است مانع از رشد استقلال نوجوانان شود و در نتیجه، منجر به عدم خودتنظیمی کافی در مواجهه با وسوسه و فشار شود که در واقع، کاهش خودکنترلی را در نوجوانان به دنبال خواهد داشت (Lin & Li, 2024). همچنین، رابطۀ والدین با فرزندان میتواند بر رفتار انطباقی نوجوانان تأثیر بگذارد. در واقع، کنترل روانشناختی والدین ممکن است بر تنظیم هیجانی نوجوانان تأثیر بگذارد؛ یعنی کاهش کنترل روانشناختی والدین موجب بهبود تنظیم هیجانی میشود که بر اساس آن، هرچه تنظیم هیجانی یک فرد بهتر باشد، خودکنترلی او بیشتر است (Hou et al., 2018). همچنین، هیجانات ناپایدار و هیجانات منفی توانایی فرد در کنترل تکانهها را تضعیف میکنند و باعث میشوند افراد راحتتر خودکنترلی خود را از دست بدهند و انتخابهای تکانشی انجام دهند (Lin & Li, 2024). به عبارت دیگر، کنترل روانشناختی والدین ممکن است از طریق درگیری خود با فرزندان بر خودکنترلی نوجوانان تأثیر منفی بگذارد. در تبیینی دیگر، میتوان گفت والدینی که از کنترل روانشناختی استفاده میکنند، یعنی با تاکتیکهایی مانند ایجاد احساس گناه، ابراز عشق مشروط یا حمله به ارزشهای شخصی، سعی در کنترل افکار و احساسات نوجوانان خود دارند، ناخواسته باعث کاهش خودکنترلی در آنها میشوند. این خودکنترلی کم باعث میشود نوجوانان برای تنظیم هیجانات خود یا فرار از احساسات ناخوشایند، به استفادۀ افراطی از گوشی هوشمند پناه ببرند و توانایی کمتری برای کنترل خود در برابر وسوسۀ استفاده از آن داشته باشند. در واقع، کنترل روانشناختی والدین از طریق تضعیف توانایی نوجوان در مهارتهای خودکنترلی، راه را برای وابستگی ناسالم به گوشی هوشمند هموار میکند؛ بنابراین، موجب اعتیاد نوجوانان به گوشیهای هوشمند میشود. در این پژوهش، رابطۀ میان کنترل روانشناختی والدین و اعتیاد به گوشیهای هوشمند با در نظر گرفتن نقش میانجی خودکنترلی بررسی شد. نتایج این مطالعه میتواند بینشهایی ارزشمند را دربارۀ چگونگی تأثیرگذاری این عوامل بر عملکرد تحصیلی و سلامت دانشآموزان ارائه دهد. بنابراین، میتوان در قالب آموزشهایی برای والدین و دانشآموزان، کمک کرد تا از بروز این آسیب در سطح اجتماع جلوگیری شود. با اینکه این پژوهش گامی مهم در تبیین روابط پیچیدۀ کنترل روانشناختی والدین، خودکنترلی و اعتیاد به گوشیهای هوشمند برداشته است، هر پژوهشی دارای محدودیتهایی است که باید بیان شوند تا راه برای پژوهشهای آینده هموار شود. از جملۀ این محدودیت ها آن است که تمامی متغیرها از طریق پرسشنامههای خودگزارشی جمعآوری شدهاند. این روش ممکن است منجر به سوگیری پاسخ (مانند سوگیری مطلوبیت اجتماعی یا خطای واریانس روش مشترک) شود که اعتبار درونی یافتهها را تحت تأثیر قرار میدهد. همچنین، استفادۀ دانشآموزان از گوشیهای هوشمند تحت تأثیر عواملی متعدد از جمله روابط همسالان، محیط آموزشی و دسترسی به فناوری است. این پژوهش به طور کامل نتوانسته است تأثیر این عوامل زمینهای را کنترل کند، در حالی که آنها میتوانند بر متغیرهای مورد مطالعه اثرگذار باشند. پیشنهاد میشود از ترکیب روشهای کمّی (مانند پرسشنامه) با روشهای کیفی (مانند مصاحبههای عمیق یا گروههای کانونی) استفاده شود تا به درکی غنیتر و جامعتر از مشکل دانشآموزان منجر شود. پیشنهاد دیگر آن است که پژوهشهای آتی میتوانند نقش متغیرهای تعدیلکننده مانند روابط همسالان را در این مدلها بررسی کنند. امید است که محدودیتهای بیانشده و پیشنهادهای مطرحشده، الهامبخش پژوهشهای آتی باشند تا دانش ما در این حوزه گسترش یابد و به تدوین سیاستها و برنامههای عملیاتی مؤثرتر در حوزۀ آموزشوپرورش منجر شود.
[1] Smartphone Addiction [2] Parental Psychological Control [3] Self-Control [4] Dependency-Oriented and Achievement-Oriented Psychological Control Scale [5] short-form of the Smartphone Addiction Inventory [6] Brief Self-control Scale | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آزادمنش، منیر، ابوالمعالی، خدیجه، و محمدی، اکبر (1399). بررسی روایی و اعتبار نسخۀ فارسی پرسشنامۀ خودکنترلی در دانشجویان. روانسنجی، 8(4)، 107-123. https://sanad.iau.ir/Journal/ps/Article/1112092/FullText اشرف، پریچهر، و شیخالاسلامی، راضیه (1396). بیگانگی تحصیلی در دانشآموزان: نقش کنترل روانی والدین و تأکیدات هدفی معلم. مطالعات روانشناسی تربیتی، 14(27)، 29-62. https://doi.org/10.22098/jsp.2017.582 دلاورپور، محمدآقا، آرام دهنه، احمد، و نیک منش، سارا (1400). اعتیاد به گوشیهای هوشمند و نقش آن در سلامت روانی کاربران نوجوان. مطالعات رسانههای نوین، 7(4)، 305-337. https://doi.org/10.22054/nms.2022.45109.794 References Ashraf, P., & Sheikh-al-Islami, R. (2017). Academic alienation in students: The role of parental psychological control and teachers’ goal emphases. Educational Psychology Studies, 14(27), 29–62. https://doi.org/10.22098/jsp.2017.582 [In Persian] Azadmanesh, M., Abolmaali, K., & Mohammadi, A. (2020). Validity and reliability of the Persian version of the Self-Control Scale in university students. Psychometry, 8(4), 107–123. https://sanad.iau.ir/Journal/ps/Article/1112092/FullText [In Persian] Agbaria, Q. (2020). Internet addiction and aggression: The mediating roles of self-control and positive affect. International Journal of Mental Health and Addiction, 19, 1227–1242. https://doi.org/10.1007/s11469-019-00220-z Bai, L., Liu, Y., & Xiang, S. (2020). Associations between parental psychological control and externalizing problems: The roles of need frustration and self-control. Journal of Child and Family Studies, 29(11), 3071–3079. https://doi.org/10.1007/s10826-020-01810-5 Bibi, A., Mushtaq, A., Aurangzeb, W., Ahmed, S. Z., & Ahmad, M. (2025). Role of self-regulation in controlling cyber loafing and smartphone addiction: Reducing health risk at the university level. Journal of Education and Health Promotion, 14(1). https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_764_24 Billieux, J., Philippot, P., Schmid, C., Maurage, P., De Mol, J., & Van der Linden, M. (2015). Is dysfunctional use of the mobile phone a behavioural addiction? confronting symptom-based versus process-based approaches. Clinical Psychology & Psychotherapy, 22(5), 460–468. https://doi.org/10.1002/cpp.1910 Cai, Z., Wang, M., & Wang, F. (2021). Actor–partner analyses of the associations between harsh discipline and parent–child relationships in China. Journal of Interpersonal Violence, 36(19-20), 9691–9708. https://doi.org/10.1177/0886260519870154 Cetinkaya, L. (2019). The Relationship between perceived parental control and internet addiction: A cross-sectional study among adolescents. Contemporary educational technology, 10(1), 55–74. https://doi.org/10.30935/cet.512531 Chen, Y., Gu, Q., Xu, Y., Liang, J., & Ni, C. (2025). A chain mediation model reveals the association between parental mediation and smartphone addiction of chinese adolescents. Scientific Reports, 15(1). https://doi.org/10.1038/s41598-025-00876-9 Cho, H. Y., Kim, D. J., & Park, J. W. (2017). Stress and adult smartphone addiction: Mediation by self-control, neuroticism, and extraversion. Stress and Health, 33(5), 624–630. https://doi.org/10.1002/smi.2749 Çicek, İ., Tanriverdi̇S., Şanli, M., & Buluş, M. (2021). Parental Attitudes and Socio-demographic factors as predictors of smartphone addiction in university students. International journal of psychology and educational studies, 8(2), 158–169. https://doi.org/10.52380/ijpes.2021.8.2.430 Crosswhite, J. M., & Kerpelman, J. L. (2012). Parenting and children’s self-control: concurrent and longitudinal relations. deviant Behavior, 33(9), 715–737. https://doi.org/10.1080/01639625.2011.647597 Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2008). Facilitating optimal motivation and psychological well-being across life’s domains. Canadian Psychology/Psychologie Canadienne, 49(1), 14–23. https://doi.org/10.1037/0708-5591.49.1.14 Dalavarpour, M. A., Aram Dahneh, A., & Nikmanesh, S. (2021). Smartphone addiction and its role in adolescents’ mental health. New Media Studies, 7(4), 305–337. https://doi.org/10.22054/nms.2022.45109.794 [In Persian] DiLissio, E., & Romm, K. F. (2025). Parenting behaviors and adolescents’ self-control: The role of adolescent sociodemographic characteristics. Journal of Child and Family Studies, 34, 789–800. https://doi.org/10.1007/s10826-025-03025-y Ding, Y., Wan, X., Lu, G., Huang, H., Liang, Y., ..., & Chen, C. (2022). The associations between smartphone addiction and self-esteem, self-control, and social support among Chinese adolescents: A meta-analysis. Frontiers in Psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1029323 Elhai, J. D., Rozgonjuk, D., Yildirim, C., Alghraibeh, A. M., & Alafnan, A. A. (2019). Worry and anger are associated with latent classes of problematic smartphone use severity among college students. Journal of Affective Disorders, 246, 209–216. https://doi.org/10.1016/j.jad.2018.12.047 Gottfredson, M. R., & Hirschi, T. (1990). A general theory of crime. Stanford University Press. https://www.amazon.com/General-Theory-Crime-Michael-Gottfredson/dp/0804717745 Hawi, N. S., & Samaha, M. (2016). To excel or not to excel: Strong evidence on the adverse effect of smartphone addiction on academic performance. Computers & Education, 98, 81–89. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2016.03.007 Hou, F., Wu, X. C., Zou, S. Q., & Liu, Ch., & Huang, B. (2018). The association between parental involvement and adolescent's prosocial behavior: The mediating role of parent-child attachment. Psychological Development and Education, 34(4), 417-425. https://devpsy.bnu.edu.cn/EN/Y2018/V34/I4/417 Jang, Y., & Suh, Y. (2021). Longitudinal effects of parental academic support on academic achievement in korea: will you be a companion or a manager in your children’s academic support?. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18, 10823. https://doi.org/10.3390/ijerph182010823 Kara, M., Baytemir, K., & Inceman-Kara, F. (2021). Duration of daily smartphone usage as an antecedent of nomophobia: exploring multiple mediation of loneliness and anxiety. Behaviour & Information Technology, 40, 85–98. https://doi.org/10.1080/0144929x.2019.1673485 Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford Publications. https://B2n.ir/ss6937 Ko, M. J., & Ha, J. H. (2020). The relationship between parental psychological control and SNS addiction tendency, smartphone game addiction by male and female middle school students: The moderating effects of loneliness. Journal of the Korea Academia-Industrial Cooperation Society, 21(4), 300–310. https://doi.org/10.5762/kais.2020.21.4.300 Korkın, Ö. (2019). The relationship between perceived psychological control self-Regulation skills and academic motivations of adolescents. The International Journal of Human and Behavioral Science, 1–10. https://doi.org/10.19148/ijhbs.550200 Li, J., Chen, Y., Lu, J., Li, W., & Yu, C. (2021). Self-control, consideration of future consequences, and internet addiction among chinese adolescents: The moderating effect of deviant peer affiliation. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18, 9026. https://doi.org/10.3390/ijerph18179026 Li, M., He, Q., Zhao, J., Xu, Z., & Yang, H. (2022). The effects of childhood maltreatment on cyberbullying in college students: The roles of cognitive processes. Acta Psychologica, 226, 103588. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2022.103588 Li, Q., & Liu, Z. (2025). Parental psychological control and adolescent smartphone addiction: roles of reactance and resilience. BMC Psychology, 13(1). https://doi.org/10.1186/s40359-025-02477-7 Lin, J., & Li, Y. (2024). A study of the effects of parental psychological control on adolescents’ self-control. Journal of Psychology and Behavior Studies, 4(1), 88–93. https://doi.org/10.32996/jpbs.2024.1.10 Lin, Y. H., Pan, Y. C., Lin, S. H., & Chen, S. H. (2017). Development of short-form and screening cutoff point of the Smartphone Addiction Inventory (SPAI-SF). International Journal of Methods in Psychiatric Research, 26(2), e1525. https://doi.org/10.1002/mpr.1525 Liu, Z., Wang, S., & Zhao, X. (2023). Relationship between parental psychological control and Problematic smartphone use among college students in china during and after the COVID-19 pandemic: A mediation analysis. Sustainability, 15, 12967. https://doi.org/10.3390/su151712967 Muftić, L. R., & Updegrove, A. H. (2018). The mediating effect of self-control on parenting and delinquency: A gendered approach with a multinational sample. International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology, 62, 3058–3076. https://doi.org/10.1177/0306624x17725732 Ng-Knight, T., Shelton, K. H., Riglin, L., McManus, I. C., Frederickson, N., & Rice, F. (2016). A longitudinal study of self-control at the transition to secondary school: Considering the role of pubertal status and parenting. Journal of Adolescence, 50, 44–55. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2016.04.006 Pandey, A., Hale, D., Das, S., Goddings, A. L., Blakemore, S.-J., & Viner, R. M. (2018). Effectiveness of universal self-regulation-based interventions in children and adolescents: A systematic review and meta-analysis. JAMA Pediatrics, 172(6), 566–575. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2018.0232 Qian, G., Wu, Y., Wang, W., Li, L., Hu, X., ..., & Dou, G. (2022). Parental psychological control and adolescent social problems: The mediating effect of emotion regulation. Frontiers in Psychiatry, 13, 995211. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.995211 Scharf, M., & Goldner, L. (2018). “If you really love me, you will do/be…”: Parental psychological control and its implications for children’s adjustment. Developmental Review, 49, 16–30. https://doi.org/10.1016/j.dr.2018.07.002 Soenens, B., Vansteenkiste, M., & Luyten, P. (2010). Toward a domain-specific approach to the study of parental psychological control: Distinguishing between dependency-oriented and achievement-oriented psychological control. Journal of Personality, 78(1), 217–256. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.2009.00614.x Tangney, J. P., Baumeister, R. F., & Boone, A. L. (2004). High self-control predicts good adjustment, less pathology, better grades, and interpersonal success. Journal of Personality, 72(2), 271–324. https://doi.org/10.1111/j.0022-3506.2004.00263.x Wang, P., Liu, S., Zhao, M., Yang, X., Zhang, G., ..., & Lei, L. (2019). How is problematic smartphone use related to adolescent depression? A moderated mediation analysis. Children and Youth Services Review, 104, 104384. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.104384 Xie, X., Dong, Y., & Wang, J. (2018). Sleep quality as a mediator of problematic smartphone use and clinical health symptoms. Journal of Behavioral Addictions, 7(2), 466–472. https://doi.org/10.1556/2006.7.2018.40 Yang, G., Cao, J., Li, Y., Cheng, P., Liu, B., ...., & Ren, Z. (2019). Association between internet addiction and the risk of musculoskeletal pain in Chinese college freshmen – A cross-sectional study. Frontiers in Psychology, 10, 1959. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01959 Yıldırım, M., Çiçekİ., Öztekin, G. G., Aziz, I. A., & Hu, J. (2023). Associations between problematic social media use and psychological adjustment in turkish adolescents: Mediating roles of family relationships. International Journal of Mental Health and Addiction, 23, 811–829. https://doi.org/10.1007/s11469-023-01138-3 Yogesh, M., Ladani, H., & Parmar, D. (2024). Associations between smartphone addiction, parenting styles, and mental well-being among adolescents aged 15–19 years in Gujarat, India. BMC Public Health, 24(1), 1–11. https://doi.org/10.1186/s12889-024-19991-9 Zhang, A., Xiong, S., Peng, Y., Zeng, Y., Zeng, C., ...., & Zhang, B. (2022). Perceived stress and mobile phone addiction among college students: The roles of self-control and security. Frontiers in Psychiatry, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.1005062 Zhang, S., Chang, T., & Li, Z. (2024). Parental psychological control and college students’ negative risk-taking behaviors: The chain-mediating of autonomy and self-control. Psychology Research and Behavior Management, 17, 2687–2699. https://doi.org/10.2147/prbm.s463664 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 585 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 198 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||