| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,877 |
| تعداد مقالات | 15,278 |
| تعداد مشاهده مقاله | 43,730,925 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 17,563,113 |
بررسی تاریخی نقشآفرینی مسجدمدرسهها در اصلاح و ارتقاء گفتمان دینی (نمونه پژوهشی تهران در دوره قاجار) | ||
| پژوهش های تاریخی | ||
| مقاله 4، دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 30، تیر 1395، صفحه 35-54 اصل مقاله (900.43 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/jhr.2016.20888 | ||
| نویسندگان | ||
| نعمت الله صفری فروشانی* 1؛ حامد قرائتی2 | ||
| 1جامعه المصطفی | ||
| 2دانشگاه ادیان و مذاهب | ||
| چکیده | ||
| گفتمان مذهبی عهد قاجار متاثر از عوامل مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و مذهبی از طرفی دچار نوعی عوامزدگی و شعارگرایی و از طرف دیگر، بیگانه با وضع جدید اجتماعی شده بود. در این میان، اماکن مذهبی در نگاهی کلی، با وجود تعدد و تنوع درخور تامل، چندان قادر به ایفای رسالت ذاتی خود در هدایت و اصلاح و ارتقاء گفتمانی جامع و مانع، در عرصه مذهبی نبودند؛ مگر مساجدی که در کنار کارکرد عبادی خود، فعالیتهای علمی و آموزشی در قالب مدرسه علمیه را نیز برعهده گرفته بودند. این پژوهش با تکیه بر منابع کتابخانهای و رویکرد توصیفی تحلیلی، درصدد پاسخ به این پرسش است که این اماکن چه سهمی در اصلاح و ارتقای گفتمان دینی تهران در دوره قاجار داشتهاند. از نتایج این پژوهش، نقشآفرینی مسجدمدرسهها در محورهایی همچون تقویت ابعاد علمی و استدلالی آموزههای دینی در بستر جامعه، آشنا شدن صاحبنظران و محصلان علوم دینی با نیازها و مطالبات اجتماعی، مستند شدن باورهای مذهبی، خرافهزدایی و صیانت از آموزههای دینی، پاسخگویی به سوالات و شبهههای دینی و نیز اعتدال و پرهیز از افراط و تفریطهای دینی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گفتمان دینی؛ مسجدمدرسه؛ تهران؛ دوره قاجار | ||
| مراجع | ||
|
. اعتمادالسلطنه، محمد حسن خان، (1357)، صدر التواریخ، محقق محمد مشیرى، چ۲، تهران: روز بهان. . اعظام قدسی، حسن، (1379)، خاطرات من یا تاریخ صدساله ایران، تهران: کارنگ. . الگار، حامد، (1359)، نقش روحانیت پیشرو در جنبش مشروطیت، ترجمه ابوالقاسم سری، چ۲، تهران: توس. الویری، محسن، (1388)، «مساجد الگوی جامعه دینی»، دفتر مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، مجموعه مقالات همایش توسعه محلهای (مساجد و محلات)، تهران: طرح نو. . اولیویه، آنتوان گیوم، (1371ش)، سفرنامه اولیویه، ترجمه محمدطاهرمیرزا، محقق غلامرضا ورهرام، تهران: اطلاعات. . براون، ادوارد گرانویل، (1381)، یک سال در میان ایرانیان، مترجم مانی صالحی علامه، تهران: ماه ریز. . بنجامین، ساموئل گرین ویلر، (1363)، ایران و ایرانیان، تهران: گلبانگ. . بلوشر، ویپرت، (1369)، سفرنامه بلوشر، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی. . بهزادفر، مصطفی، (1386)، هویت شهر؛ نگاهی به هویت شهر تهران، تهران: شهر. . تنکابنی، محمد بن سلیمان، (1383)، قصصالعلماء، تهران: علمی و فرهنگی. . جهانگیرمیرزا، (1384)، تاریخ نو، محقق عباس اقبال، تهران: علم. . حسام مظاهری، محسن، (1387)، رسانه شیعه؛ جامعهشناسی آئینهای سوگواری و هیئتهای مذهبی در ایران، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی. . حسینی بلاغی، سیدحجت، (1386)، گزیده تاریخ تهران، تهران: مازیار. . ذاکرزاده، امیرحسین، (1374)، سرگذشت طهران، تهران: قلم. . رونه دالمانى، هانرى، (1335)، سفرنامه از خراسان تا بختیارى، ترجمه محمدعلى فرهوشى، تهران: امیرکبیر. . سپهر، عبدالحسینخان، (1386)، مرآتالوقایع مظفرى، محقق عبدالحسین نوایى، تهران: میراث مکتوب. . سلیمیمؤید، سلیم، (1381)، سیمای میراث فرهنگی تهران، تهران: سازمان میراث فرهنگی. . سیفی فمی تفرشی، مرتضی، (1369)، تهران در آئینه زمان، تهران: اقبال. . شهری، جعفر، (1369)، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، چ۲، تهران: رسا. . شهیدی مازندرانی، (بیژن)، حسین، (1383)، سرگذشت، تهران: دنیا. . عینالسلطنه، قهرمانمیرزا سالور، (1374)، روزنامه خاطرات عینالسلطنه، محقق مسعود سالور و ایرج افشار، تهران: اساطیر. . فقیهی، علیاصغر، (1350)، تاریخ مذهبی بخش اول از تاریخ جامع قم، قم: حکمت. . مادام کارلاسرنا، (1362)، سفرنامه مادام کارلاسرنا؛ آدمها و آیینها در ایران، ترجمه علیاصغر سعیدی، بیجا: زوار. . محبوبی اردکانی، حسین، (1374)، چهل سال تاریخ ایران، محقق ایرج افشار، چ۲، تهران: اساطیر. . مستوفی، عبدالله، (1386)، شرح زندگانی من، تهران: هرمس. . مهری، فرشید، (1383)، مساجد بازار تهران در نهضت امام خمینی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. . مؤمنی، مصطفی، سیدحسین نصر و دیگران، (1388)، تهران؛ جغرافیا، تاریخ، فرهنگ، تهران: کتاب مرجع. . میرخواند، (1380)، تاریخ روضةالصفا فی سیرهالانبیاء، تهران: اساطیر. . ناظمالاسلام کرمانى، (1384)، تاریخ بیدارى ایرانیان، چ۷، تهران: امیرکبیر. . یغمایى، اقبال، (2537)، شهید آزادى سیدجمال واعظ اصفهانى، محقق اقبال یغمایى، تهران: توس.
ب. مقالات . الویری، محسن و حامد قرائتی، (1392)، «بررسی تاریخی کارکرد ارتباطی هنر در اماکن مذهبی عصر قاجار»، مجله مطالعات تاریخی، ش17، ص1 تا 20. . بیگلربیگی قاجاریه، مونا، (1386)، «مسجد - مدرسه فیلسوفالدوله»، مجله پیام باستانشناس، ش7، ص119 تا 148. . روحی میرآبادی، علیرضا، (1383)، «هادهای آموزشی در خراسان عصر سلجوقی (مسجد و مدرسه، از میان سده پنجم هجری تا نیمه سده ششم هجری)»، مجله فقه و تاریخ تمدن، ش1 و 2، ص 71 تا 89. . سلطانزاده، حسین، (1378)، «مسجد مدرسههای تهران»، مجله وقف میراث جاویدان، ش28، ص 53 تا 64. . سیف، عبدالرضا، (بهار1382)، «نقش علماء در پیدایش ادب جهادی (جنگهای ایران و روس، دوره قاجار)»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، ش165، ص 80 تا 89. . صدرالسادات، مهران، (بیتا)، «تعزیه در هنر نقاشی عامیانه»، مجله مشکوة، ش76، ص122 تا 131. . ضرغانی، اسماعیل، (1385)، «مسجد و مدرسه معیرالممالک»، مجله اثر، ش40 و 41، ص 59 تا 80. . قرائتی، حامد، (1392)، «نقش اماکن مذهبی تهران در تقویت گفتمان مقاومت و پایداری در دوره قاجار»، مجله مطالعات تاریخی، ش41، ص 114 تا 131. . کازرونی، عمادالدین، (1380)، «وقفنامه مسجد مدرسه سپهسالار قدیم تهران»، مجله وقف میراث جاویدان، ش 33 و 34، ص 121 تا 132. . نیستانی، جواد و زنب اکبری و ماندان کزازی، (1390)، «معماری و تزیینات مسجد -مدرسه سپهسالار قدیم» مجله جامعهشناسی تاریخی، ش5، ص 177 تا 206. . هوشیاری، محمدمهدی و حسین پورنادری و سیدمرتضی فرشتهنژاد، (1392)، «گونهشناسی مسجد- مدرسه در معماری اسلامی ایران»، مجله مطالعات معماری ایران، ش3، ص37 تا 54). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,724 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,004 |
||