| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,877 |
| تعداد مقالات | 15,278 |
| تعداد مشاهده مقاله | 43,731,786 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 17,564,053 |
شناسایی و تفکیک قارچها به روش ATR-FTIR در یک مجموعه آثار چرمی مربوط به عصر سلجوقی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| زیست شناسی میکروبی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 6، دوره 2، شماره 7، آبان 1392، صفحه 53-68 اصل مقاله (894.91 K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسندگان | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| علیرضا کوچکزایی* 1؛ حسین احمدی2؛ محسن محمدی آچاچلویی1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1دانشجوی دکتری مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2استادیار مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقدمه : آسیبهای زیستی نقش مهمی در تخریب آثار تاریخی از جمله چرم، دارند. در این میان میکروارگانیسمها، از مهمترین عوامل تخریب زیستی هستند. شناخت قارچها و سایر میکروارگانیسمهای موجود بر چرم و سایر آثار تاریخی، در درک بهتر صدمات و خسارات احتمالی ناشی از آنها که زمینهساز انتخاب راهکار صحیح برخورد با اشیاء است، ضرورت و اهمیت دارد. روشهای معمول شناسایی پاتوژنها و قارچها، بسته به نوع روش، معمولاً همراه با مشکلاتی است و در این بین طیفسنجی FTIR بهعنوان روشی موفق در تشخیص و شناسایی میکروارگانیسمها معرفی شدهاست . مواد و روش ها: در این مطالعه، نمونههایی از اشیاء چرمی تاریخی مربوط به عصر سلجوقی، برای شناسایی جنس قارچها، در محیط SDA کشت یافت و بر اساس ویژگیهای ماکروسکوپی، میکروسکوپی و ریختشناسی شناسایی شد. سپس میکروارگانیسمها با هدف امکانسنجی تفکیک و شناسایی بر اساس ویژگیها ساختاری بهروش ATR - FTIR ، ارزیابی شدند. در این راستا، از دو شیوهی ارزیابی ویژگیهای طیفی بر اساس شکل و موقعیت پیک و تحلیل خوشهای بر اساس مساحت زیر نمودار و موقعیت پیک استفاده شد . نتایج: قارچهای شناسایی شده مربوط به جنسهای پنیسیلیوم (9 مورد، 3/33 درصد)، آسپرژیلوس (5 مورد، 5/18 درصد)، کلادوسپوریوم (4 مورد، 8/14 درصد)، رایزوکتونیا (2 مورد، 4/7 درصد)، تریکوفیتون (1 مورد، 7/3 درصد) و مخمر (1 مورد، 7/3 درصد) بود. جنس دو گونه از قارچها (2 مورد، 4/7 درصد) نیز شناسایی نشد و در 3 نمونه (1/11 درصد) نیز رشد میکروارگانیسمها مشاهده نشد. بررسی نوارهای جذبی طیفهای ATR - FTIR نمونههای کشتیافته، گویای برخی تفاوتهای ساختاری در بین میکروارگانیسمها (قارچ، مخمر، باکتری) و نیز در سطح جنس و بعضاً گونهی قارچها بود . بحث و نتیجه گیری: فعالیت قارچها آسیبهایی چون تجزیه، هیدرولیز و تخریب ساختار چرم و تاننهای گیاهی، تغییرات بصری و نیز مشکلات متعدد برای افرادی که با این آثار در تماساند را در پی دارد. از اینرو، حذف این عوامل و درمان مناسب آثار، برای جلوگیری از گسترش آسیب به ساختار چرم، امری ضروری است. بررسی ساختار قارچ با استفاده از طیفسنجی ATR - FTIR نتایج مناسبی در مورد امکان تفکیک قارچ، مخمر و باکتری بهدست داد. FTIR ، ابزاری کمابیش مناسب برای تفکیک و شناسایی آسان و سریع میکروارگانیسمها و جنسهای مختلف قارچ است. همچنین، در برخی موارد امکان تفکیک در سطح گونه نیز وجود دارد. مزایای این روش در مقایسه با روشهای معمول دیگر، FTIR را به ابزاری مناسب در بررسی قارچها در مقیاس بزرگ تبدیل میکند. از اینرو طیفسنجی IR در کنار سایر روشهای معمول شناسایی، بهبود بهرهوری در طبقهبندی و شناسایی قارچها را در پی دارد. علاوهبر این، با توجه به مشخص کردن ترکیب شیمیایی در این روش، میتوان از آن در درک بهتر فرآیندهای شیمیایی پیچیده در رشد قارچ و تخریب بستر، استفاده کرد . | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ATR-FTIR؛ چرمهای تاریخی؛ تخریب زیستی؛ قارچ؛ ATR؛ FTIR؛ ویژگیهای طیفی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
مقدمه آسیبهای زیستی نقش مهمی در تخریب آثار تاریخی از جمله چرم، دارند. در این میان میکروارگانیسمها، از مهمترین عوامل تخریب زیستی هستند (1). گونههای مختلفی از قارچ و کپک، معمولاً به موادی مانند کاغذ، پارچه، چوب، رنگها و چرم حمله و علایم شناخت مناسبی بر روی اشیاء ایجاد میکنند (2). اکثر این قارچها از گونههای آلرژن شایع هستند و برخی قابلیت تولید مایکوتوکسین[1] را دارند. بنابراین، برای انسانهای در تماس با این آثار، خطرناک هستند (3). آنها از راه استنشاق اسپور سمی و تماس مستقیم پوستی وارد بدن شده و میتوانند باعث بیماریهای مختلفی شوند (4). همچنین، یکی دیگر از نگرانیهای اصلی در زمینهی کلونیزاسیون قارچی، تغییرات در ویژگیهای بصری از طریق تغییر رنگ بهوسیلهی اسیدهای ضعیف تولید شده توسط قارچ و یا تجمع رنگدانهها که ایجاد لکههای مختلفی میکند، است (5). همه آثار چرمی دارای ساختاری پروتئینی هستند، که شرایط مناسبی برای رشد قارچهای پروتئولیتیک[2] دارند که به تجزیه ساختار چرم و صدمات جبران ناپذیر به آنها منجر میشود (6). تخریب زیستی مواد آلی بهعنوان یک فرآیند بازیافت بسیار با اهمیت است، اما در مورد آثار موزهای، این فرآیند آسیب به مستندات تاریخی را در بر دارد و موجب از دست دادن اطلاعات با ارزشی میشود (7). بنابراین، شناخت قارچهای موجود بر چرم و سایر آثار تاریخی، در درک بهتر صدمات و خسارات احتمالی ناشی از آنها، که زمینهساز انتخاب راهکار صحیح برخورد با اشیاء است، ضرورت و اهمیت دارد. در ارتباط با بررسی قارچهای آسیبرسان در آثار تاریخی چرمی و آسیبهای زیستی ناشی از آنها گزارشهایی منتشر شدهاست (1، 2، 8-10). در این میان، آسپرژیلوس و پنیسیلیوم از شایعترین کپکها در ارتباط با کپکزدگی چرم و کاغذ پوست معرفی شدهاند (11). با این حال کپکهای دیگری نیز وجود دارند که به تخریب اشیاء پوستی منجر میشوند (12 و 13). فعالیت میکروارگانیسمها محدود به قارچها و کپکها نیست و گروهی از باکتریها همچون اﺳﺘﺮﭘﺘﻮﻣﺎﯾــﺴﺖها[3] نیز، نقش مهمی در تخریب آثار دارند (14). روشهای معمول شناسایی پاتوژنها و قارچها، بسته به نوع روش، معمولاً همراه با مشکلاتی چون حساسیت کم، زمانبر بودن، هزینهی بالا و عدم شناسایی گونههای جدید است و بهطور معمول در تعداد نمونههای زیاد قابل استفاده نیستند (15- 18). در میان روشهای پیشنهادی برای بررسی سریع، روشهای زیستشناسی مولکولی[4] بهعنوان روشهای سریع و حساس برای شناسایی درنظر گرفته میشوند. اما این روشها هنوز در مقیاس بزرگ کارآمد نیستند (16 و 18). در این بین تشخیص و شناسایی میکروارگانیسمها با استفاده از روشهای اسپکتروسکوپی[5] بهدلیل حساسیت، سرعت، هزینهی پایین، سادگی روش و عدم استفاده از ترکیبات مضر شیمیایی قابل بررسی و مطالعه است (16 و 19). طیفسنجی مادون قرمز تبدیل فوریه (FTIR) از جمله تکنیکهای طیفسنجی در بررسی ساختاری مواد است که با توجه به میزان جذب پرتوهای عبوری مادون قرمز بر اساس ارتعاش مولکولی پیوندهای موجود در ساختار مواد (به ویژه ترکیبات آلی)، میتواند برای ارزیابی ساختاری بهکار رود. با توجه به مشخصشدن ویژگیهای ساختاری و مولکولی در این شیوه، از این روش میتوان در ابعاد گستردهای از علوم زیستی برای دستیابی به اهداف مختلف، استفاده کرد. از جمله روشهای این طیفسنجی شیوهی انعکاسی یا طیفبینی انعکاس کل تضعیفشده تبدیل فوریه مادون قرمز (ATR-FTIR[6]) است که به ارزیابی پرتوهای انعکاس یافته از نمونه میپردازد. یکی از مزایای این شیوه نسبت به روش عبوری، حداقل مراحل مورد نیاز برای آمادهسازی نمونه و نیز ارزیابی نمونههای مختلف که امکان ثبت طیف عبوری آنها وجود ندارد، است. طیف FTIR از هر ترکیب شناخته شده، اثر انگشت منحصر به فردی را ارائه میکند (20). از اینرو بر اساس برخی مطالعات، طیفسنجی FTIR بهعنوان روشی موفق در تشخیص و شناسایی میکروارگانیسمها مطرح شدهاست (17 و 21). از این روش در موارد گوناگونی همچون تشخیص و شناسایی سلولهای سرطانی (22 و 23)، سلولهای آلوده به ویروس (24) و میکروارگانیسمها همچون قارچها (16، 18، 19، 25-30) استفاده شده است. این روش، شیوهای سریع در تفکیک قارچها در سطح جنس است (18) و در برخی موارد نیز امکان تفکیک در سطح گونه نیز وجود دارد (31 و 32). در راستای آنچه گفته شد، تعدادی شیء چرمی تاریخی مربوط به دورهی سلجوقی (با قدمتی حدود 800 سال) با هدف شناسایی قارچهای موجود بر روی آنها بر اساس ویژگیهای ماکروسکوپی، میکروسکوپی و ریختشناسی بررسی شدند. پس از شناسایی، برخی از آنها با هدف امکانسنجی تفکیک و شناسایی میکروارگانیسمها بهوسیلهی طیفبینی انعکاس کل تضعیف شده تبدیل فوریه مادون قرمز (ATR-FTIR) بر اساس ویژگیهای ساختاری، ارزیابی شدند. مواد و روشها در این بررسی نمونههایی مربوط به یک مجموعه شیء چرمی شامل: مشک، کفش و بقایایی از خز، پوست و سایر اشیاء چرمی که در جریان آواربرداری سال 1385 محوطهی تاریخی قلعهکوه قاین در استان خراسان جنوبی کشف شدهبود، مطالعه شد. این آثار که منسوب به دورهی سلجوقیاند (قرن 11 تا 13 میلادی)، از زمان کشف تا کنون، تحت مالکیت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان جنوبی واقع در بیرجند، هستند. برای شناسایی نوع قارچ، از روش کشت در محیط سابورو دکستروز آگار (SDA؛ محصول شرکت کیولب[7] کانادا) استفادهشد. شیوهی تهیه، مطابق روش پیشنهادی تولید کننده (65 گرم در هر لیتر) بود. روش کشت، بر اساس اصول مطرح شده در استانداردهای ملی ایران، شمارهی 9899 و 3194 بود (33 و 34). ابزار و محل نمونه برداری، با استفاده از آب ژاول، اتانول و اشعهی UV، و محیط کشت تهیه شده در اتوکلاو با دمای 121 درجه سانتیگراد و فشار psi 20 به مدت 15 دقیقه استریل شدند. نمونهها پس از کشت، به مدت 18 روز در دمای 28 درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی 70 درصد، قرار گرفتند. شایان ذکر است محفظه انکوباتور نیز پیش از قرارگیری نمونهها، ضد عفونی شده بود. برای شناسایی قارچها، ویژگیهای ماکروسکوپی آنها از جمله شکل، رنگ و سرعت رشد کلونی بررسی شدند. پس از آن ویژگیهای میکروسکوپی شامل: صفات ریختشناسی و ویژگیهای ظاهری قارچها با میکروسکوپ نوری (مدل BK-POL/BK-POLR ساخت کمپانی آلشن[8] کشور چین) بررسی شد. پس از شناسایی جنس قارچها، نمونههایی بهشکل جامد و از هر دو بخش میسلیوم و اسپور مورد مطالعه FTIR قرار گرفتند. برای بررسی ساختاری از دستگاه طیفسنج تبدیل فوریه مادون قرمز[9] مدل نیکولت نکسوز 470[10] ساخت شرکت ترمو نیکولت[11] آمریکا، متصل به نرمافزار OMNIC، مجهز به ابزار ثبت انعکاسی (ATR)[12] با سطح آنالیزور کریستال ZnSe، بهروش ATR، استفاده شد. محدودهی مورد بررسی 600 تا cm-14000 و طیفها حاصل 32 پیمایش با تفکیکپذیری cm-14 بودند. قبل از هر آزمون، دستگاه با طیف هوا بهعنوان زمینه، کالیبره میشد. سپس طیفها بهمنظور سنجش امکان تفکیک و شناسایی جنسها و گونههای مختلف قارچ و نیز سایر میکروارگانیسمها بر اساس شکل و موقعیت پیکها ارزیابی شدند. علاوه بر این تحلیل خوشهای به روش وارد[13] نیز بر اساس مساحت زیر نمودار طیفها در 4 محدوده 2800 تا cm-13000، 1485 تا cm-11780،
نتایج شناسایی قارچها و تأثیرات آنها در مجموع از آثار مورد بررسی،23 نمونه قارچ همراه یک نمونه مخمر جداسازی شد. جدایههای بررسی شده، بر اساس نتایج حاصل از بررسی ویژگیهای ماکروسکوپی و میکروسکوپی، مربوط به جنسهای پنیسیلیوم (9 مورد، 3/33 درصد)، آسپرژیلوس (5 مورد، 5/18 درصد)، کلادوسپوریوم (4 مورد، 8/14 درصد)، رایزوکتونیا (2 مورد، 4/7 درصد) و تریکوفیتون (1 مورد، 7/3 درصد) و همچنین مخمر (1 مورد، 7/3 درصد) بود. جنس دو گونه از قارچها (2 مورد، 4/7 درصد) نیز شناسایی نشد. علاوه بر موارد ذکر شده، در 3 نمونه (1/11 درصد) نیز رشد میکروارگانیسمها مشاهده نشد. نتایج حاصل از بررسی ماکروسکوپی و میکروسکوپی قارچها و شناسایی جنس آنها، در جدول 1 ذکر شدهاست. موارد مشخص شده در این جدول، مورد طیفسنجی ATR-FTIR قرار گرفتند. علاوه بر نمونههای ذکر شده در جدول، در 16 نمونه دیگر، کلونی باکتری تشکیل شد و از بین این موارد نیز دو نمونه بررسی شد.
جدول 1- قارچهای شناسایی شده بر روی نمونههای چرم
در بین قارچهای شناسایی شده، بیشتر گونهها مربوط به دو جنس آسپرژیلوس و پنیسیلیوم است، که با توجه به همهجایی بودن این دو جنس، قابل توجیه است (36). در گزارشهای منتشر شده نیز، معمولاً بیشترین درصد قارچها را در آرشیو و موزهها دارا هستند (1، 37 و 38). در آثار چرمی و پوستی، کلاژن و کراتین، بخش اعظم پروتئین موجود در ساختار آنها را شامل میشود. این قارچها با تولید آنزیمهای پروتئاز (39-43) به تجزیه ساختار پروتئینی چرم منجر میشوند. پروتئازهایی مانند کلاژنازها و کراتینازهای حاصل از آسپرژیلوس و پنیسیلیوم را میتوان از عوامل شایع در آسیب آثار بررسی شده دانست (44). فعالیت قارچها به تجزیه پروتئینها به آمینو اسیدها منجر میشود و برخی از اسیدهای آلی را تولید میکند؛ که نتیجهی آن هیدرولیز الیاف کلاژن و تخریب چرم است (شکل 1).
شکل 1- چپ: بقایای لنگه کفشی چرمی (SH2 Tri) ؛ a: کلونیهای سفید تشکیل شده بر روی سطح چرم مربوط به قارچ تریکوفیتون؛
همچنین قارچها و باکتریها چه در شرایط هوازی و غیر هوازی، جدا از هیدرولیز و تخریب الیاف کلاژن، هیدرولیز تاننهای گیاهی را نیز در پی دارند. بهعنوان مثال، کاتشین[16] که از مهمترین تاننهای گروه متراکم[17] شونده است، تحت تأثیر قارچها و باکتریها هیدرولیز شده، که نتیجهی آن تشکیل اسیدهای آلی است. نتیجه فعالیت در شرایط بیهوازی، هیدرولیز کاتشین و تشکیل متابولیتهای اسیدی[18] است. در شرایط هوازی نیز ترکیباتی چون بتا-کتوآدیپات[19]، پروتوکاتکوئیک[20]، ﻓﻠﻮروﮔﻠﻮﺳﻴﻨﻮل کربوکسیلیک اسید[21] و کاتکول[22]تولید میشود که در نهایت به تشکیل سیتریک اسید و پروئیک اسید منجر میشوند (45-50). تشکیل این اسیدها افزایش شدت هیدرولیز در الیاف کلاژن را نیز در پی دارد. این قارچها علاوه بر تخریب ساختار چرم، سمومی را تولید میکنند که میتواند برای افرادی که در تماس با آنها هستند، مضر باشد. این قارچهای آلرژیزا با توجه به قابلیت تولید مایکوتوکسین (2، 3 و 35) مشکلات متعددی را برای افراد ایجاد میکنند و از راه استنشاق اسپور سمی و تماس مستقیم پوستی وارد بدن شده و میتوانند باعث بیماریهای مختلفی شوند (4). آسپرژیلوس قابلیت تولید زهرابههای آفلاتوکسین [23]B1، G1 و M1، اکراتوکسین A[24]، پاتولین[25]، استریگما توسیستین[26] و سیکلوپیازونسور[27] و پنیسیلیوم توانایی تولید اکراتوکسین A، سیترینین[28]، پاتولین، سیکلوپیازونسور و پنیترم A[29]، را دارد. همچنین کلادوسپوریوم میتواند فاگی کلادوسپوریک اسید[30] و اپیکلادوسپوریک اسید[31] تولید کند (51 و 52). قارچهای جنس کلادوسپوریوم و پنیسیلیوم بهعنوان عوامل ایجاد آسم شناخته شدهاند و جنس آسپرژیلوس عامل طیف وسیعی از بیماریهایی است که تحت عنوان آسپرژیلوزیس[32] شناخته میشود (53). تفکیک بر اساس شکل و موقعیت پیک در طیف ATR-FTIR شکل 2، دیاگرام ATR-FTIR، مربوط به قارچ (کد نمونهی P8 در جدول 2) را نشان میدهد. در این دیاگرام، برخی از مهمترین گروههای عاملی موجود در ساختار قارچ مشخص شدهاست. باندهای جذبی
شکل 2- گروههای عاملی کلی موجود در طیف ATR-FTIR قارچ (پنیسیلیوم) در محدودهی cm-1 4000-600، پس از تصحیح خط زمینه
در شکل 3، تفاوتهای ساختاری بین قارچ، مخمر و باکتری بر اساس تفاوت در نوارهای جذبی طیف
شکل 3- مقایسه نوار جذبی طیف ATR-FTIR قارچ، مخمر و باکتری
بررسی طیف ATR-FTIR گونههایی از جنسهای رایزوکتونیا، کلادوسپوریوم، آسپرژیلوس، پنیسیلیوم و تریکوفیتون در شکل 4، نشان از برخی تفاوتهای ساختاری در نوارهای جذبی جنسهای مختلف قارچ دارد. در کلادوسپوریوم، در حدود cm-1997 (برای پلیساکاریدها) بر خلاف جنسهای دیگر جذبی نمیتوان مشاهده کرد و در تریکوفیتون جذب مربوط به گالاکتومانانها و بتا (3-1) پلیساکاریدها در دیوارهی سلولی، در حدود cm-11010 دیده میشود. علاوه بر این، نوار جذبی قارچ تریکوفیتون از نظر شکل و شدت جذب، به روشنی با جنسهای دیگر، متفاوت است. نمونهی آسپرژیلوس نیز با داشتن دو جذب مشخص در 1222 و cm-11349 که در نمونههای دیگر چندان قابل مشاهده نیست و عدم مشاهدهی دو جذب در حدود 1315 و cm-11378 بر خلاف سایر نمونهها، از قارچهای دیگر تفکیک پذیر است. همچنین شدت جذب حدود cm-11450 در آسپرژیلوس کاهش قابل توجهی دارد. در نمونهی رایزوکتونیا، جذب در cm-11378، شدت آن افزایش یافته و همچنین در cm-11325 طیف جذبی مربوط به پلیساکاریدها نسبت به سایر قارچها شکلی شارپتر و نوک تیزتر دارد، که در دیگر نمونهی بررسی شده نیز (کد نمونه Rh2 در جدول 2)، قابل مشاهده بود و علاوه بر آن سایر قارچها این جذب را در حدود cm-11035 نشان میدهند. تفاوتهای جزئی دیگری نیز همچون cm-11743 برای C=O در کلادوسپوریوم و برخی موارد دیگر نیز قابل مشاهده است. براساس ویژگیهای ماکروسکوپی در نمونههای جنس کلادوسپوریوم، احتمالاً سه گونه با ویژگیهای کلونی متفاوت وجود دارد. شکل 5، طیفهای ATR-FTIR این قارچها را نشان میدهد. براساس ویژگیهای ماکروسکوپی، Cla1 و Cla2 مربوط به یک گونه، Cla3 نیز گونهای دیگر و همچنین Cla4 و Cla5 نیز احتمالاً متعلق به گونهی دیگری از جنس کلادوسپوریوم هستند. بر این اساس، طیفهای در این پژوهش، بررسی بهمنظور تفکیک گونههای مختلف پنیسیلیوم نیز بر اساس ویژگیهای میکروسکوپی و ماکروسکوپی و تلفیق با نوارهای جذبی طیفهای ATR-FTIR انجام شد، که نتایج چندان قابل استناد نبود و نیاز به بررسیهای بیشتر محسوس است.
تحلیل خوشهای بر اساس مساحت زیر نمودار در شکل 6، نمودارهای مربوط به تحلیل خوشهای طیفهای قارچها بر اساس مساحت زیر نمودار در چهار بازهی مختلف را میتوان مشاهده کرد. نمونهها در این نمودارها، مطابق جدول 2، کد گذاری شدهاند.
شکل 4- طیفهای ATR-FTIR قارچهایی از جنس (از بالا به پایین) تریکوفیتون، پنیسیلیوم، آسپرژیلوس، کلادوسپوریوم و رایزوکتونیا
شکل 5- طیفهای ATR-FTIR از گونههایی از قارچ کلادوسپوریوم
جدول 2- کد میکروارگانیسمهای مورد بررسی ATR-FTIR، بر اساس نوع و جنس آنها
با توجه به تعداد نمونههای هر گروه از قارچها، هدف از خوشهبندی بیشتر تفکیک کلادوسپوریوم و پنیسیلیوم است. در مورد سایر قارچها، با توجه به تعداد محدود آنها که در حدود 1 یا 2 نمونه است، تفکیک به این روش ممکن نیست. با وجود این، ارزیابی در محدودهی 2800 تا cm-1 3000، امکان جداسازی قارچهای کلادوسپوریوم را تا حدودی فراهم میآورد. این محدوده که به گروههای CH2 و CH3 مربوط است، در نمونههای کلادوسپوریوم، تقریباً مساحت بیشتری را نسبت به قارچ پنیسیلیوم در بر میگیرد و با در نظر گرفتن میزان بیشتر C=O در محدودهی cm-11740 در نمونههای کلادوسپوریوم (شکل 4)، میتوان عنوان کرد که میزان چربی در قارچ کلادوسپوریوم به مراتب بیشتر از پنیسیلیوم است. باکتریها نیز با توجه به نتایج حاصل، در بازههای 2800 تا cm-1 3000 و 1185تا
شکل 6- نتایج تحلیل خوشهای بر اساس مساحت زیر نمودار طیفهای ATR-FTIR، پس از تصحیح خط زمینه در چهار محدودهی
تحلیل خوشهای بر اساس موقعیت پیک در طیفهای ATR-FTIR شکل 7، نمودار تحلیل خوشهای بر اساس عدد موجی پیکهای مربوط به آزمون ATR-FTIR نمونههای قارچ و دیگر میکروارگانیسمها را نشان میدهد. در این بررسی، باکتریها به طور کامل از سایر میکروارگانیسمهای بررسی شده تفکیکپذیر هستند و قارچ تریکوفیتون نیز در خوشهای مجزا نسبت به سایر قارچها قرار گرفتهاست. نمونههای پنیسیلیوم نیز به جز کد نمونهی P9، در خوشههای مشابه قرار دارند که نشان دهندهی امکان تفکیک این قارچ بهاین شیوهاست. اما در مورد قارچ کلادوسپوریوم، گونههای این قارچ در دو دستهی مجزا قرار دارند. با وجود این، گونههای مشابه Cla1,2 و Cla4,5، خوشههایی مشابه دارند، که نشان دهندهی تفکیکپذیری این قارچ در سطح گونه است. در این بررسی، مخمر و آسپرژیلوس نیز، تا حدودی نسبت به سایر قارچها تفکیکپذیر هستند. اما در این نمودار، با وجود تشابه قارچهای رایزوکتونیا، امکان تفکیک آنها از جنس پنیسیلیوم امکان پذیر نیست.
شکل 7- نتایج تحلیل خوشهای بر اساس عدد موجی مربوط به پیکهای ATR-FTIR در محدودهی 600 تا cm-14000
بحث و نتیجهگیری آثار چرمی با ارزشی در گذر زمان، باقی مانده و امروزه در بسیاری از موزهها و آرشیوها دیده میشوند. ساختار چرم بسیار آسیبپذیر بوده و از این رو سرعت تخریب آن نسبت به بسیاری از آثار دیگر، بیشتر است. عوامل متعددی در تخریب آثار چرمی دخیلاند؛ که دستهی مهمی از آنها عوامل زیستی و به ویژه قارچها هستند. بررسی اشیاء چرمی قلعهکوه قاین، نشاندهندهی فعالیت قارچهایی از جنس پنیسیلیوم، آسپرژیلوس، کلادوسپوریوم، رایزوکتونیا و تریکوفیتون و نیز باکتری و مخمر بود. این قارچها با توجه به تولید زهرابههای گوناگون، توانایی ایجاد مشکلات و بیماریهای گوناگونی را برای کارکنانی که با این اشیاء در ارتباطند دارند. از طرفی فعالیت این قارچها که همراه با تولید آنزیمهای پروتئاز است، موجب تخریب چرم شده و جدا از آسیبهای ساختاری چون تجزیه و هیدرولیز الیاف، در ویژگیهای ظاهری اثر نیز تأثیر میگذارند. میکروارگانیسمها علاوه بر ساختار کلاژن، تاننهای گیاهی را نیز تخریب میکنند که معمولاً محصول نهایی آن، اسیدهای آلی است. این اسیدهای آلی، که حاصل فعالیت قارچ بر روی چرم است، هیدرولیز اسیدی زنجیرههای کلاژن چرم را در پی دارد. هر چند شرایط مخازن، محیط ایده آل رشد قارچ نیست، اما این عوامل قابلیت فعالیت آرام، اما پیوسته را دارند؛ که نتیجهی آن، از دست دادن اطلاعات و آثار ارزشمند تاریخی است. از اینرو، نتایج حاصل میتواند در انتخاب راهکار مناسب درمانی برای این آثار، مفید واقع شود. بررسی ساختار قارچ با استفاده از طیفسنجی ATR-FTIR و بر اساس شکل و موقعیت پیک، نتایج مناسبی در مورد امکان تفکیک قارچ، مخمر و باکتری عرضه کرد. باکتریها در محدوده 900 تا cm-11200 مربوط به پلیساکاریدها و 2800 تا cm-13000 برای CH2 و CH3 با قارچها و مخمرها تفاوت واضحی دارد. همچنین شدت جذب در حدود 1075 تا cm-11080 مربوط به بتا (3-1) پلیساکاریدها در دیوارهی سلولی و یا گروه عاملی PO2 در فسفولیپید و نوکلئیک اسیدها در مخمر نسبت به قارچ کاهش یافتهاست. بررسی جنسهای رایزوکتونیا، کلادوسپوریوم، آسپرژیلوس، پنیسیلیوم و تریکوفیتون، برخی تفاوتهای ساختاری در بازهی 900 تا cm-11750 را نشان میدهد. همچنین در برخی موارد، بر اساس موقعیت و شکل پیک، امکان تفکیک گونههای قارچ نیز، وجود دارد. در موارد بررسی شده، این روش در تفکیک گونههای مورد بررسی جنس کلادوسپوریوم عملکرد مناسبی از خود نشان داد. بر اساس نتایج تحلیل آماری مساحت زیر نمودار به روش خوشهای نیز میتوان گفت، این شیوه به سبب تفاوت در میزان چربی در جنسهای پنیسیلیوم و کلادوسپوریوم، تا حدودی میتواند در تفکیک آنها، در محدودهی 2800 تا cm-13000 مورد استفاده قرار گیرد و عملکرد مناسبی در تفکیک قارچ و باکتری به ویژه در ناحیه 900 تا cm-11185 مربوط به پلیساکاریدها دارد. اما تحلیل آماری خوشهای بر اساس عدد موجی مربوط به پیکها، عملکرد مناسبتری در تفکیک قارچها و سایر میکروارگانیسمها از خود نشان داد. در این شیوه تفکیکپذیری تعداد بیشتری از قارچها ممکن بود. جدا از آن، نمونههای P8 و P82 که به یک کلونی مربوط هستند، در این شیوه، تشابه بیشتری را نسبت به ارزیابی مساحت زیر نمودار نشان میدهند. از این رو، میتوان FTIR را در کنار سایر روشهای شناسایی، به عنوان ابزاری کمابیش مناسب برای تفکیک آسان و سریع قارچ و دیگر میکروارگانیسمها، بهکار برد. سادگی در آمادهسازی نمونه، اجتناب از استفاده از مواد شیمیایی با توجه به هزینه و اثرات منفی زیست محیطی آنها، قابل اطمینان بودن نتایج، زمان کوتاه در هر تحلیل در مقایسه با روشهای معمول دیگر، روش تشکر و قدردانی نگارندگان بر خود لازم میدانند از کارکنان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی، به ویژه جناب آقای مهندس محمدعلی بزرگمهر بهسبب در اختیار قرار دادن نمونههای مورد بررسی، کمال تشکر را داشته باشند. [1]. Mycotoxin [2]. Proteolytic [3]. Streptomycetes [4]. Molecular biology methods [5]. Spectroscopic techniques [6]. Attenuated Total Reflectance Fourier Transform Infrared [7]. Quelab [8]. Alltion [9]. FTIR Spectrometer [10]. Nicolet Nexus 470 [11]. Thermo Nicolet [12]. PIKE MIRacle attenuated total reflectance (ATR) [13]. Ward’s algorithm [14]. Baseline correction [15]. Scanning Electron Microscope [16]. Catechin [17]. Condensed Tannins [18]. Acid metabolites [19]. β-ketoadipate [20]. Protocatechuic [21]. Phloroglucinol carboxylic acid [22].Catechol [23]. Aflatoxin B1 [24]. Ochratoxin A [25]. Patulin [26]. Sterigmatocystin [27]. Cyclopiazonsaure [28]. Citrinin [29]. Penitrem A [30]. Fagicladosporic acid [31]. Epicladosporic acid [32]. Aspergillosis [33]. β (1→3) polysaccharides [34]. β (1→3) glucan [35]. Galactomannans [36]. β (1→6) glucans [37]. Mannans
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
References (1) Mesquita N, Portugal A, Videira S, Rodríguez-Echeverría S, Bandeira AML, Santos MJA, et al. Fungal diversity in ancient documents. A case study on the Archive of the University of Coimbra. International Biodeterioration & Biodegradation 2009; 63 (5): 626-9. (2) Ebrahimi A, Karimi S, Lotfalian S, Majidi F. Allergenic fungi in deteriorating historic objects of Shahrekord Museum, in Iran. Jundishapur Journal of Microbiology 2011; 4 (4): 261-5. (3) Milanesi C, Baldi F, Vignani R, Ciampolini F, Faleri C, Cresti M. Fungal deterioration of medieval wall fresco determined by analysing small fragments containing copper. International Biodeterioration & Biodegradation 2006; 57 (1): 7-13. (4) Bennett JW, Klich M. Mycotoxins. Clinical Microbiology Reviews 2003; 16 (3): 497-516. (5) Arai H. Foxing caused by Fungi: twenty-five years of study. International Biodeterioration & Biodegradation 2000; 46 (3): 181-8. (6) Strzelczyk AB. Observations on aesthetic and structural changes induced in Polish historic objects by microorganisms. International Biodeterioration & Biodegradation 2004; 53 (3): 151-6. (7) Cappitelli F, Sorlini C. From Papyrus to Compact Disc: The Microbial Deterioration of Documentary Heritage. Critical Reviews in Microbiology 2005; 31 (1): 1-10. (8) Nigam N, Dhawan S, Nair MV. Deterioration of feather and leather objects of some Indian museums by keratinophilic and non-keratinophilic fungi. International Biodeterioration & Biodegradation 1994; 33 (2): 145-52. (9) Strzelczyk AB, Bannach L, Kurowska A. Biodeterioration of archeological leather. International Biodeterioration & Biodegradation 1997; 39 (4): 301-9. (10) Pinzari F, Colaizzi P, Maggi O, Persiani AM, Schütz R, Rabin I. Fungal bioleaching of mineral components in a twentieth-century illuminated parchment. Anal Bioanal Chem 2012; 402 (4): 1541-50. (11) Polacheck I, Salkin IF, Schenhav D, Ofer L, Maggen M, Haines JH. Damage to an ancient parchment document by Aspergillus. Mycopathologia 1989; 106 (2): 89-93. (12) Allsopp D, Seal KJ. An Introduction to Biodeterioration. London: Edward Arnold; 1986. (13) Nigam N, Kushwaha RKS. Biodegradation of keratinous substrates. In: Toishi K, editor. Biodeterioration of Cultural Property 2. Proceedings of the 2nd International Conference on Biodeterioration of Cultural Property; 1992 Oct 5-8; Yokohama, Japan. Tokyo: International Communications Specialists; 1993. p:180-5.
(14) Karbowska-Berent J, Strzelczyk A. The Role of Streptomycetes in the Biodeterioration of Historic Parchment. Torün, Poland: Wydawn, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika; 2000. (15) Vaneechoutte M, Van Eldere J. The possibilities and limitations of nucleic acid amplification technology in diagnostic microbiology. Journal of Medical Microbiology 1997; 46 (3): 188-94. (16). Erukhimovitch V, Tsror L, Hazanovsky M, Talyshinsky M, Mukmanov I, Souprun Y, et al. Identification of fungal phyto-pathogens by Fourier-transform infrared (FTIR) microscopy. Journal of Agricultural Technology 2005; 1 (1): 145-52. (17) Lamprell H, Mazerolles G, Kodjo A, Chamba JF, Noël Y, Beuvier E. Discrimination of Staphylococcus aureus strains from different species of Staphylococcus using Fourier transform infrared (FTIR) spectroscopy. International Journal of Food Microbiology 2006; 108 (1): 125-9. (18) Salman A, Tsror L, Pomerantz A, Moreh R, Mordechai S, Huleihel M. FTIR spectroscopy for detection and identification of fungal phytopathogenes. Spectroscopy 2010; 24: 261-7. (19) Erukhimovitch V, Pavlov V, Talyshinsky M, Souprun Y, Huleihel M. FTIR microscopy as a method for identification of bacterial and fungal infections. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis 2005; 37 (5): 1105-8. (20) Naumann D, Helm D, Labischinski H. Microbiological characterizations by FT-IR spectroscopy. Nature 1991; 351 (6321): 81-2. (21) Gupta MJ, Irudayaraj JM, Debroy C, Schmilovitch Z, Mizrach A. Differentiation of food pathogens using FTIR and artificial neural networks. Transactions of the ASABE 2005; 48 (5): 1889-92. (22) Rigas B, Laguardia K, Qiao L, Bhandare PS, Caputo T, Cohenford MA. Infrared spectroscopic study of cervical smears in patients with HIV: Implications for cervical carcinogenesis. Journal of Laboratory and Clinical Medicine 2000; 135 (1): 26-31. (23) Huleihel M, Erukhimovitch V, Talyshinsky M, Karpasas M. Spectroscopic Characterization of Normal Primary and Malignant Cells Transformed by Retroviruses. Appl Spectrosc. 2002; 56 (5): 640-5. (24) Salman A, Erukhimovitch V, Talyshinsky M, Huleihil M, Huleihel M. FTIR-Spectroscopic method for detection of cells infected with herpes viruses. Biopolymers 2002; 67: 406-12. (25) Gordon SH, Jones RW, McClelland JF, Wicklow DT, Greene RV. Transient Infrared Spectroscopy for Detection of Toxigenic Fungi in Corn: Potential for On-line Evaluation. Journal of Agricultural and Food Chemistry 1999; 47 (12): 5267-72. (26) Mariey L, Signolle JP, Amiel C, Travert J. Discrimination, classification, identification of microorganisms using FTIR spectroscopy and chemometrics. Vibrational Spectroscopy. 2001; 26 (2): 151-9. (27) Maquelin K, Kirschner C, Choo-Smith L-P, Ngo-Thi NA, van Vreeswijk T, Stämmler M, et al. Prospective Study of the Performance of Vibrational Spectroscopies for Rapid Identification of Bacterial and Fungal Pathogens Recovered from Blood Cultures. Journal of Clinical Microbiology 2003; 41 (1): 324-9. (28) Naumann A, Navarro-González M, Peddireddi S, Kües U, Polle A. Fourier transform infrared microscopy and imaging: Detection of fungi in wood. Fungal Genetics and Biology 2005; 42 (10): 829-35. (29) Fischer G, Braun S, Thissen R, Dott W. FT-IR spectroscopy as a tool for rapid identification and intra-species characterization of airborne filamentous fungi. Journal of Microbiological Methods 2006; 64 (1): 63-77. (30) Szeghalmi A, Kaminskyj S, Gough K. A synchrotron FTIR microspectroscopy investigation of fungal hyphae grown under optimal and stressed conditions. Anal Bioanal Chem 2007; 387 (5): 1779-89. (31) Lefier D, Hirst D, Holt C, Williams AG. Effect of sampling procedure and strain variation in Listeria monocytogenes on the discrimination of species in the genus Listeria by Fourier transform infrared spectroscopy and canonical variates analysis. FEMS Microbiology Letters 1997; 147 (1): 45-50. (32) Beattie SH, Holt C, Hirst D, Williams AG. Discrimination among Bacillus cereus, B. mycoides and B. thuringiensis and some other species of the genus Bacillus by Fourier transform infrared spectroscopy. FEMS Microbiology Letters 1998; 164 (1): 201-6. (33) ISIRI 3194, Food microbiology – Heat resistant molds - Detection method of spore. 1386. (34) ISIRI 9899, Microbiology of food and animal feeding stuffs – Guideline of general requirements for examination. 1386. (35) Rezaeian F, Zamen Milani F, Kazemi G, Nia M, GhaemMaghami, Vahed Jabari M Survey of tea and traditional drinks contamination to mycotoxinogenic fungi in Tabriz city. Proceedings of the 9th Iranian Nutrition Congress; 2006 September 4-7; Tabtiz university of medical sciences, Tabriz, Iran. (36) Singh A, Ganguli M, Singh AB. Fungal spores are an important component of library air. Aerobiologia 1995; 11 (4): 231-7. (37) Abrusci C, Martín-González A, Del Amo A, Catalina F, Collado J, Platas G. Isolation and identification of bacteria and fungi from cinematographic films. International Biodeterioration & Biodegradation 2005; 56 (1): 58-68. (38) Vivar I, Borrego S, Ellis G, Moreno DA, García AM. Fungal biodeterioration of color cinematographic films of the cultural heritage of Cuba. International Biodeterioration & Biodegradation. 2013; (accepted) (39) Hamdy HS. Extracellular collagenase from Rhizoctonia solani: Production, purification and characterization. Indian Journal of Biotechnology (IJBT) 2008; 7 (3): 333-40. (40) Krishna KV, Gupta M, Gupta N, Gaudani H, Trivedi S, Patil P, et al. Optimization of growth and production of protease by Penicillium species using submerged fermentation. International Journal of Microbiology Research 2009; 1 (1): 14-8. (41) Bensch K, Groenewald JZ, Dijksterhuis J, Starink-Willemse M, Andersen B, Summerell BA, et al. Species and ecological diversity within the Cladosporium cladosporioides complex (Davidiellaceae, Capnodiales). Studies in Mycology 2010; 67 (1): 1-94. (42) Radha S, Nithya VJ, Himakiran Babu R, Sridevi A, Prasad N, Narasimha G. Production and optimization of acid protease by Aspergillus spp under submerged fermentation. Archives of Applied Science Research 2011; 3 (2): 155-63. (43) Mihali CV, Buruiana A, Turcus V, Covaci A, Ardelean A. Morphology and ultrastracture aspects in species belongs to Trichophyton genus using light and scanning electron microscopy. Annals of RSCB 2012; 17 (1): 90-5. (44) Popescu C, Budrugeac P, Wortmann FJ, Miu L, Demco DE, Baias M. Assessment of collagen-based materials which are supports of cultural and historical objects. Polymer Degradation and Stability 2008; 93 (5): 976-82. (45) Chandra T, Madhavakrishna W, Nayudamma Y. Astringency in fruits. I- Microbial degradation of catechin. Canadian Journal of Microbiology 1969; 15 (3): 303-6. (46) Arunakumari A, Mahadevan A. Utilization of aromatic substances by Pseudomonas solanacearum. Indian journal of experimental biology 1984; 22 (1): 32-6. (47) Groenewoud G, Hundt HK. The microbial metabolism of (+) -catechin to two novel diarylpropan-2-ol metabolites in vitro. Xenobiotica 1984; 14 (9): 711-7. (48) Sambandam T, Mahadevan A. Degradation of catechin and purification and partial characterization of catechin oxygenase fromChaetomium cupreum. World J Microbiol Biotechnol 1993; 9 (1): 37-44. (49) Waheeta H, Mahadevan A. Degradation and cometabolism of catechin by Bradyrhizobium japonicum. Biodegradation 1997; 13: 601-7. (50) Arunachalam M, Mohan Raj M, Mohan N, Mahadevan A. Biodegradation of Catechin. Proceedings of the Indian National Science Academy 2003; 69 (4): 353-70. (51) Mohammadi Achachluei M. Pathologic assessment of manuscripts in the archive (Malek National Library and Museum Institution) respecting to biological deterioration. Research project in Malek National Library and Museum Institution. Tehran, Iran; 2012. (52) Khodaparast SA. Fungal Kingdom. Rasht: University of Guilan Press; 2010. (53) De Hoog GS. Atlas of Clinical Fungi, Second Edition. Washington D.C.: Amer Society for Microbiology; 2000. (54) Dukor RK. Vibrational spectroscopy in the detection of cancer. In: Chalmers JM, Griffiths P, editors. Handbook of Vibrational Spectroscopy. 5. London: WILEY; 2002. p. 3335-60. (55) Sivakesava S, Irudayaraj J, DebRoy C. Differentiation of microorganisms by FTIR-ATR and NIR spectroscopy. Transactions of the ASAE 2004; 47 (3): 951-7. (56) Yang D, Castro D, EI-Sayed I, EI-Sayed M, Saxon R, Nancy Y. Fourier-transform infrared spectroscopic comparison of cultured human fibroblast and fibrosarcoma cells. Proceedings of SPIE 1995; 2389: 543-50. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,966 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,004 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||