پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 44 |
| تعداد شمارهها | 1,877 |
| تعداد مقالات | 15,278 |
| تعداد مشاهده مقاله | 43,731,092 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 17,563,138 |
Study of nectar scale characters in annual Ranunculus from Ranunculuceae in Iran | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Taxonomy and Biosystematics | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 4، دوره 2، شماره 4، اسفند 2010، صفحه 25-32 اصل مقاله (356.46 K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: Original Article | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسندگان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Nahid sadat Emady1؛ Maneezheh Pakravan fard* 1؛ Tayebeh Amini2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1Department of Botany, Faculty of Science, Alzahra University, Tehran | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2Research Institute of Forests and Rangelands, Noshahr | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ranunculus L. is one of the largest genera in Ranunculaceae with 6oo species. Because of high variability and polymorphism among different individuals and populations of certain species, taxonomy of this genus has always been problematic. Previous research showed that characters of nectar scale was a suitable character in separate species. Main aim of present work was to revise these characters in annual species of Ranunculus. We studied herbalial specimens or fresh material. Different shapes of nectar were observed such as Horseshoe type in R. dolosus, R. sceleratus and in the other species, scale with different shapes. To find out the significant differences in the characters, we used Analysis of Variance (ANOVA test). This study showed that these characters possessed taxonomical value in annual Ranunculus. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Annual Ranunculus؛ Iran؛ Nectar scale | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
مقدمه جنسRanunculus L.متعلق به تیرة Ranunculaceae و بزرگترین جنس آن با حدود 600 گونه با پراکنش وسیع در سطح جهان، به ویژه مناطق معتدله است (قهرمان، 1372). در ایران مرکز تنوع و انتشار تعداد قابل توجهی از گونههای آلاله در ناحیة ایرانی - تورانی است. این جنس دارای گونههای یکساله، دوساله و چندساله در بیشتر نقاط ایران است (قهرمان، 1372). نکتار یا نوشجای در تمام گونههای Ranunculus در قاعده گلبرگ به رنگ زرد وجود دارد. نوع نکتار در دو زیرجنس Ranunculus L. و DC. Batrachium متفاوت است. در زیرجنس Batrachium نکتار مستقیماً از گلبرگ رشد میکند و از لبهها به طور کامل یا در بیشتر طول خود متصل است. اما در زیرجنس Ranunculus نکتار به صورت یک پولک کوچک آزاد، در قاعده به گلبرگ متصل است؛ این ویژگی برای جداکردن دو زیرجنس از یکدیگر اهمیت دارد (نعمتی، 1386). نخستین بار Babington (1956) تفاوت شکل نکتار در دو گونة R. tripatitus (گرد با لبههای ضخیم) و Bab. R. floribundus (تخممرغی، لبهها دور تا دور ضخیم) را شرح داد. تقریباً تا صد سال بعد توجه به نکتار در بررسی جنس نادیده گرفته شد. Cook (1966) در شرح تک نگار زیر جنس Batrachium اقدام به تقسیمبندی و شرح انواع نکتار کرده است. او سه نوع اصلی نکتار به نامهای هلالی و دایرهای و گلابی شکل را شرح داده است.Wiegleb (1988) در بررسی گونههای زیرجنس Batrachium در ژاپن تمام اشکال مشتق شده از تیپ غالب هلالی را مشاهده کرد، اما نتوانست ارتباط بین آنها را بیابد. Dahlgren (1992) در زیرجنس Batrachiumنکتار را مطالعه کرد و نتایج مشاهدات خود را با زیرجنس Ranunculus نیز مقایسه نمود و در نهایت 8 نوع نکتار را در این دو زیرجنس معرفی کرد: نوع حلقهای (در گونههای R. tripartitus علیرغم نتایج تحقیقات همه محققان نامبرده در استفاده از ویژگیهای ریختشناسی پولک نکتاری، مانند شکل و اندازه، Davis (1965) در شرح فلور ترکیه در استفاده از پولک نکتاری احتیاط کرده است. او بیشتر بر روی ویژگیهای پولک نکتاری در زیرجنس Ranunculusبحث میکند. با توجه به تنوع برخی از صفات ریخت شناسی در گونههای آلاله، یافتن صفاتی که بتواند در شناسایی گونهها مفید باشد، حایز اهمیت است و از آنجا که اهمیت ویژگیهای پولک نکتاری در برخی از گونههای آلاله به اثبات رسیده بود (نعمتی و همکاران، 1388)، هدف از این تحقیق، بررسی ارزش صفات فوق در گونههای یکساله آلاله بود که قبلاً بررسی نشده بودند.
روش بررسی جمعآوری نمونه: در این مرحله از گلهای نمونههای هرباریومی و نمونههایی که توسط مؤلف جمعآوری و به تثبیتکننده (فرمالدهید) منتقل شده بود، استفاده شد (جدول 1). در این مطالعه 27 جمعیت از گونههای یکساله و حداقل 10 گلبرگ از هر جمعیت مورد بررسی گردید. مطالعات آزمایشگاهی: گلهای نمونههای هرباریومی ابتدا در آب قرار گرفته و آبدهی شده و سپس بررسی شدند یا از نمونههای تثبیت شده در فرمالدهید استفاده شد. پولک نکتاری با میکروسکوپ استریو مشاهده و اندازهگیریها انجام شد. از نمونههای مناسب توسط میکروسکوپ دیجیتال مدل DP12 عکسبرداری شد.
جدول 1- فهرست نمونههای Ranunculus مورد استفاده در بررسی آماری پولک نکتاری
ALUH: هرباریوم دانشگاه الزهراء، TARI: هرباریوم مؤسسة جنگلها و مراتع کشور، TUH: هرباریوم دانشگاه تهران
مشاهدات در بین گونههای یکساله Ranunculus دو تیپ کاملاً متفاوت از نکتار دیده شد. 1- به صورت نعل اسبی (Horseshoe type) 2- به صورت پولک یا فلس (Scale) نوع اول در گونههای R. dolosusو همچنین در شکل پولک نکتاری، صفتی ثابت و درون گونهای بود، شامل: بادبزنی (R. arvensis)، واژ تخممرغی
جدول 2- انواع نکتار در گونههای بررسی شده در Ranunculus
رأس پولک نکتاری تنوع زیادی را در بین جمعیتهای برخی گونهها نشان میدهد اما به طور کلی در نمونههای مورد بررسی، شکلهای قلبی، دندانهای، نوک فرو رفته، دایرهای و نوک کند دیده شد. صفات کمّی (طول پولک نکتاری، عرض پولک نکتاری و نسبت طول بخش متصل به گلبرگ به کل طول پولک)، در جمعیتهای هر گونه اندازهگیری و برای درک تفاوتهای مشاهده شده، دادههای مربوط به 4 گونه وارد آنالیز ANOVA شد. نتایج در جدولهای ٢، 3، 4 و 5 آمده است. مقادیر طول پولک نکتاری و عرض پولک نکتاری در جمعیت R. muricatus اختلاف معنیدار نشان داد (Sig.≥0.05). در سایر گونهها اختلاف معنیداری مشاهده نشد. نسبت طول بخش متصل به گلبرگ به طول کل پولک نکتاری در جمعیتهای مورد بررسی
جدول 2- نتایج بررسی صفات کمّی پولک نکتاری با روش آماری ANOVA در گونة R. muricatus
جدول 3- نتایج بررسی صفات کمّی پولک نکتاری با روش آماری ANOVA در گونة R. cornutus
جدول 4- نتایج بررسی صفات کمّی پولک نکتاری با روش آماری ANOVA در گونة R. ophioglossifolius
جدول 5- نتایج بررسی صفات کمّی پولک نکتاری با روش آماری ANOVA در گونة R. arvensis
شکل 1- شکل نکتار در گونههای (1 Fish. & C. A. Mey R. dolosus (فرم نعل اسبی)؛ (2 L. R. muricatus (واژتخممرغی)؛
ادامه شکل 1- (5 L. R. sceleratus(فرم نعل اسبی)؛ (6 L. R. muricatus (واژ تخممرغی)؛ (8,7 R. ophioglossifolius Vill. (تخممرغی)
نتیجهگیری وبحث در بررسی آماری 6 صفت کمّی و کیفی ریختشناسی پولک نکتاری در چهار گونه آلالة یکساله، مشاهدات در مواردی تأیید کننده و در مواردی مغایر با نتایج سایر محققان بود. بر خلاف نتایج تحقیقات Davis (1965) که تنوع شکل پولک نکتاری درون افراد یک گونه و حتی در گلبرگهای یک گل را عنوان کرده بود، پس از بررسی در نمونههای مختلف، حالت ثابت درون گونهای را نشان داد. بررسی آماری ویژگیهای کمّی از جمله مقدار طول و عرض پولک نکتاری و نسبت طول بخش متصل به گلبرگ به طول کل پولک نشاندهندة مناسب بودن این ویژگیها در شناسایی گونهها بود (البته)، به جز صفت طول و عرض پولک نکتاری در R. muricatus که تفاوت معناداری را نشان داد) و نتایج Dahlgren (1992) و Cook (1966) را تأیید میکند، اما مغایر با نتایج نعمتی (1386) و نعمتی و همکاران (1388) است. وی نسبت طول بخش متصل به گلبرگ به طول کل پولک را با تحقیق روی گونههای چندساله آلاله، مناسب ندانست. با توجه به این شواهد از ویژگی پولک نکتاری در شناسایی گونههای یکساله استفاده شد که تاکنون در هیچ یک از کلیدهای شناسایی و حتی در شرحهای گونهها نیامده بود. از آنجا که طبق نتایج Cook (1966) تنوع در شکل پولک نکتاری در جمعیتهای برخی گونهها با سطوح پلوییدی ارتباط دارد، پیشنهاد میشود مطالعه بر روی پولک نکتاری در کنار مطالعات کروموزومی صورت گیرد. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
قهرمان، ا. (1372) کوروموفیتهای ایران (سیستماتیک گیاهی)، ج 2. مرکز نشر دانشگاهی، تهران. نعمتی، س. (1386) بررسی تاکسونومیکی جنس آلاله (Ranunculus L.) گروه Praemorsa در ایران،. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهراء، تهران. نعمتی، س.، پاکروان، م.، توسلی، ا. و زارع، ش. (1388) بازنگری پولک نکتاری در چند گونه آلاله در ایران. رُستنیها (10)2: 193-202. Babington, C. C. (1856) On the Batrachium Ranunculi of Britain. Transactions of Botanical Society of Edinburgh.5: 65-84. Cook, C. D. K. (1966) A monographic study of Ranunculus subgen. Batrachium (DC.) A. Gray. Mittelungen der Botanishen Staatssammlung München 6: 47- 237. Dahlgren, G. (1992) Ranunculus subgenus Batrachium on the Aegean islands and adjacent areas: nectary types and breeding system. Nordic Journal of Botany 12 (3): 299-310. Davis, P. H. (1965) Material for a flora of Turkey, Ranunculaceae II. Ranunculus. Notes from Royal Botanical Garden Edinburgh 23: 103-161. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 884 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 694 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||